Έντονη ανησυχία για το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων εξέφρασε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, κάνοντας λόγο για «σοβαρό πλήγμα» στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, μετά τις πρόσφατες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ περί προσάρτησης της Γροιλανδίας.
Οι δηλώσεις της έγιναν στο πλαίσιο έκτακτης συνόδου κορυφής της ΕΕ, η οποία συγκλήθηκε έπειτα από εβδομάδες κλιμακούμενης έντασης, πριν οι απειλές του Αμερικανού προέδρου αποσυρθούν αιφνιδιαστικά μέσω μιας ασαφούς συμφωνίας-πλαισίου για την ασφάλεια στην Αρκτική.
«Ζούμε σε μια περίοδο απόλυτης απροβλεψιμότητας. Τη μία μέρα τα πράγματα εξελίσσονται με έναν τρόπο και την επόμενη μπορεί να αλλάξουν πλήρως», ανέφερε η Κάλας, υπογραμμίζοντας ότι η τελευταία εβδομάδα προκάλεσε βαθιά αναστάτωση στις ευρωατλαντικές σχέσεις.
Παρά το πλήγμα, η ίδια ξεκαθάρισε ότι η Ευρώπη δεν προτίθεται να εγκαταλείψει «80 χρόνια στενής συνεργασίας» με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τονίζοντας ωστόσο πως η εμπιστοσύνη έχει δοκιμαστεί σοβαρά.
Έκτακτη σύνοδος μετά τις απειλές για δασμούς
Η έκτακτη σύνοδος πραγματοποιήθηκε μετά την ανακοίνωση Τραμπ ότι θα επέβαλλε δασμούς 10% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που αντιτάχθηκαν στα σχέδια των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, αυτόνομη περιοχή της Δανίας. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος υπαναχώρησε λίγες ημέρες αργότερα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έκριναν αναγκαία τη συνάντηση ώστε να αξιολογηθεί συνολικά η σχέση με μια Ουάσιγκτον που χαρακτηρίζεται ολοένα και πιο απρόβλεπτη.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν χαιρέτισε την ευρωπαϊκή ενότητα και τη βούληση «να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας», επισημαίνοντας ότι η κυριαρχία της χώρας της, και κατ’ επέκταση της Γροιλανδίας, δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Τόνισε ακόμη πως ΗΠΑ και Δανία οφείλουν να συνεργάζονται «με σεβασμό και χωρίς απειλές».
Μηνύματα επαγρύπνησης από Μακρόν και Μερτς
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποίησε ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει «σε διαρκή εγρήγορση» και έτοιμη να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία της εάν βρεθεί ξανά στο στόχαστρο πιέσεων.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποδέχθηκε θετικά την αλλαγή στάσης του Τραμπ, εκφράζοντας την ικανοποίησή του τόσο για την απόσυρση των σχεδίων σχετικά με τη Γροιλανδία όσο και για την ακύρωση της επιβολής νέων δασμών.
Η ΕΕ θέλει τις ΗΠΑ σύμμαχο, αλλά με όρια
Αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν τη σημασία της διατήρησης των ΗΠΑ ως στρατηγικού εταίρου. Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα χαρακτήρισε τις Ηνωμένες Πολιτείες «τον στενότερο φίλο της Ευρώπης», υπενθυμίζοντας την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη χώρα του.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ τόνισε ότι η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει ενωμένη για να προστατεύσει τη διατλαντική σχέση, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η συνεργασία προϋποθέτει «εμπιστοσύνη και σεβασμό – όχι επιβολή και εξαναγκασμό».
Θέση Γροιλανδίας: «Η κυριαρχία δεν διαπραγματεύεται»
Από το Νουούκ, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν ξεκαθάρισε ότι η περιοχή επιθυμεί ειρηνικό διάλογο με τις ΗΠΑ, αλλά η κυριαρχία της δεν τίθεται υπό συζήτηση. «Αν έπρεπε να επιλέξουμε, επιλέγουμε το Βασίλειο της Δανίας, την ΕΕ και το ΝΑΤΟ», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Εμπορική συμφωνία και αντίμετρα στο τραπέζι
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεκκίνησης της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, μετά την άρση των απειλών για δασμούς. Η πρόεδρος του σώματος, Ρομπέρτα Μετσόλα, επιβεβαίωσε ότι μπορούν να συνεχιστούν οι συζητήσεις.
Ωστόσο, αξιωματούχοι της ΕΕ προειδοποιούν πως δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Στο παρασκήνιο, οι Βρυξέλλες εξετάζουν πακέτο αντιμέτρων που θα μπορούσε να φτάσει τα 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα, ακόμη και την ενεργοποίηση του «μέσου κατά του οικονομικού καταναγκασμού».
Φόβοι για τη διεθνή τάξη και νέο «συμβούλιο ειρήνης»
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν με ανησυχία και την πρωτοβουλία Τραμπ για τη δημιουργία «συμβουλίου ειρήνης», το οποίο θεωρείται από πολλούς πιθανός ανταγωνιστής του ΟΗΕ. Η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει, ιδίως εάν στο ίδιο σχήμα βρεθεί ο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ισχυρές, αλλά πλέον είναι «πιο περίπλοκες από ποτέ».
«Πρόκειται για μια συνεργασία με εντάσεις, διαφωνίες και σημεία σύγκλισης», ανέφερε χαρακτηριστικά, καταλήγοντας: «Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με αυτή τη νέα πολυπλοκότητα».