Από δούλος σε Απόστολο, η συγκλονιστική πορεία και το μαρτύριό του. Ο Άγιος Ονήσιμος, ένας από τους εβδομήκοντα Αποστόλους της Εκκλησίας, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταμορφωτικής δύναμης του χριστιανικού μηνύματος στους πρώτους αιώνες.
Η ζωή του, στενά δεμένη με τον Απόστολο Παύλο, φωτίζει μια εποχή κοινωνικών ανισοτήτων, αλλά και πνευματικών ανατροπών.
Ο Ονήσιμος υπήρξε αρχικά δούλος στο σπίτι του Ρωμαίου άρχοντα Φιλήμων, καταγόμενου από τη Φρυγία. Ο Φιλήμων είχε ήδη ασπαστεί τον Χριστιανισμό μέσα από τη διδασκαλία του Απόστολος Παύλος. Κάποια στιγμή, ο Ονήσιμος εγκατέλειψε κρυφά τον κύριό του και κατευθύνθηκε στη Ρώμη, όπου συνάντησε τον Παύλο, ο οποίος βρισκόταν τότε φυλακισμένος.
Η συνάντηση αυτή αποδείχθηκε καθοριστική. Ο Ονήσιμος βαπτίστηκε χριστιανός και αφιερώθηκε ενεργά στη διακονία της Εκκλησίας, υπηρετώντας τόσο τον Παύλο όσο και τις ανάγκες των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Ωστόσο, ο Απόστολος Παύλος, σεβόμενος την εκκλησιαστική και ηθική τάξη, αποφάσισε να τον στείλει πίσω στον Φιλήμονα, συνοδεύοντάς τον με μία από τις πιο ανθρώπινες και συγκινητικές επιστολές της Καινής Διαθήκης.
Στην επιστολή αυτή, ο Παύλος δεν υπερασπίζεται απλώς τον Ονήσιμο, αλλά επαναπροσδιορίζει τη σχέση αφέντη και δούλου, ζητώντας από τον Φιλήμονα να τον δεχθεί όχι πλέον ως ιδιοκτησία, αλλά ως αγαπημένο αδελφό εν Χριστώ. Η παρέμβαση αυτή θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα πρώιμα χριστιανικά κείμενα που θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δουλεία.
Μετά την επιστροφή του, ο Ονήσιμος βρέθηκε εκ νέου στο πλευρό του Παύλου στη Ρώμη, συνεχίζοντας το αποστολικό έργο. Μετά το μαρτύριο του Παύλου, όμως, η δράση του Ονησίμου τον έθεσε στο στόχαστρο των ρωμαϊκών αρχών. Συνελήφθη με εντολή του επάρχου Τερτύλου και εξορίστηκε στους Ποτιόλους της Ιταλίας.
Παρά την εξορία, ο Ονήσιμος δεν σταμάτησε να κηρύττει το Ευαγγέλιο. Όταν η δράση του έγινε γνωστή, συνελήφθη εκ νέου και υπέστη σκληρά βασανιστήρια. Μετά από απάνθρωπους ραβδισμούς και κακοποιήσεις, παρέδωσε τη ζωή του, λαμβάνοντας, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, το «στεφάνι του μαρτυρίου». Το σώμα του ενταφιάστηκε από ευσεβή Ρωμαία Χριστιανή.
Η τιμή προς το πρόσωπό του διατηρήθηκε ζωντανή στους αιώνες. Ναός αφιερωμένος στον Άγιο Ονήσιμο ανεγέρθηκε τον 10ο αιώνα στην Κωνσταντινούπολη, ενώ η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία και στις 22 Νοεμβρίου.
Εορτολόγιο: Ευσέβιος, Ευσεβής, Ευσεβεία, Σέβη, Ευσεβούλα, Σεβούλα.