Το 43,8% της AfD, η κατάρρευση της CDU και ο δύσκολος γρίφος της επόμενης κυβέρνησης
Η εκλογική αναμέτρηση στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν ήταν απλώς μία ακόμη περιφερειακή εκλογή στη Γερμανία. Το αποτέλεσμα της 6ης Σεπτεμβρίου δημιουργεί νέα πολιτικά δεδομένα, καθώς η AfD αναδείχθηκε με μεγάλη διαφορά πρώτη δύναμη, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό που έχει πετύχει ποτέ σε εκλογές κρατιδίου.
Με 43,8% των ψήφων, η AfD υπερδιπλασίασε το ποσοστό της σε σχέση με το 2021, όταν είχε λάβει 20,8%. Κατέλαβε 39 από τις 83 έδρες του νέου Landtag, παραμένοντας όμως δύο έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία των 42 εδρών. Η CDU υπέστη ιστορική ήττα. Το κόμμα του πρωθυπουργού του κρατιδίου, Σβεν Σούλτσε, περιορίστηκε στο 17,2%, από 37,1% το 2021. Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση της CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ σε εκλογές κρατιδίου.
Το αποτέλεσμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η AfD είχε θέσει ως στόχο την αυτοδυναμία. Δεν την πέτυχε, αλλά το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: για πρώτη φορά σε κρατιδιακές εκλογές η AfD προσεγγίζει το 44%, αφήνοντας τη δεύτερη δύναμη σχεδόν 27 μονάδες πίσω.
Ο γρίφος της επόμενης κυβέρνησης
Η AfD διαθέτει πλέον τον ισχυρότερο κοινοβουλευτικό πυρήνα, αλλά δεν μπορεί να κυβερνήσει μόνη της. Το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ πέρασε οριακά το όριο του 5%, συγκεντρώνοντας 5,3% και πέντε έδρες, γεγονός που το καθιστά δυνητικά κρίσιμο για τη διαμόρφωση κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών.
Ο επικεφαλής υποψήφιος της AfD, Ulrich Siegmund, δήλωσε μετά το αποτέλεσμα ότι θα απευθύνει το χέρι σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις που επιθυμούν πολιτική αλλαγή στη Σαξονία-Άνχαλτ. Η Άλις Βάϊντελ, από την πλευρά της, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα σαφή «κυβερνητική εντολή» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε ανοχής είτε κυβερνητικής συνεργασίας.
Ωστόσο, εδώ βρίσκεται ο μεγάλος πολιτικός γρίφος.
Η CDU, το SPD, οι Πράσινοι και η Αριστερά έχουν επαναλάβει ότι δεν προτίθενται να συνεργαστούν με την AfD.
Το BSW εμφανίζεται πιο ευέλικτο, δηλώνοντας ότι μπορεί να συνεργαστεί με την AfD σε συγκεκριμένα ζητήματα. Παράλληλα, όμως, η επικεφαλής του BSW στη Σαξονία-Άνχαλτ, Claudia Wittig, δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να εκλέξει τον Siegmund πρωθυπουργό.
Έτσι, το αποτέλεσμα δημιουργεί μια παράδοξη κατάσταση: η AfD έχει σαφή εκλογική πρωτιά και ισχυρότατη λαϊκή εντολή, αλλά χρειάζεται έναν ή περισσότερους εταίρους για να μετατρέψει την εκλογική της νίκη σε κυβερνητική εξουσία.
Η κατάρρευση της CDU και το μήνυμα προς το Βερολίνο
Το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο τη Σαξονία-Άνχαλτ.
Η CDU υπέστη μία από τις μεγαλύτερες εκλογικές της ήττες σε κρατιδιακό επίπεδο, ενώ η AfD εμφανίζεται πλέον ως πολιτική δύναμη που μπορεί να διεκδικεί ποσοστά συγκρίσιμα με εκείνα της CDU σε ευρύτερο εθνικό επίπεδο.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τον καγκελάριο Friedrich Merz. Οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ αντιμετωπίζονταν ήδη ως σημαντικό τεστ για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Ο ίδιος ο Merz, πριν από την κάλπη, είχε αναγνωρίσει ότι η έως τώρα αντιμετώπιση της AfD από τα παραδοσιακά κόμματα δεν ήταν επαρκής.
Το αποτέλεσμα ενισχύει συνεπώς τη συζήτηση για το αν η CDU μπορεί να ανακόψει την άνοδο της AfD χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά την πολιτική της σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, η εσωτερική ασφάλεια και η οικονομία.
Ρεκόρ συμμετοχής και πολιτική μετατόπιση
Ένα ακόμη στοιχείο που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο είναι η συμμετοχή.
Στη Σαξονία-Άνχαλτ ψήφισε το 77,8% των εγγεγραμμένων, έναντι 60,3% το 2021. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό συμμετοχής στο κρατίδιο από την επανένωση της Γερμανίας.
Αυτό σημαίνει ότι η εκλογική επιτυχία της AfD δεν προέκυψε απλώς από τη χαμηλή συμμετοχή ή από την αποχή παραδοσιακών ψηφοφόρων. Αντιθέτως, η υψηλή συμμετοχή δείχνει ότι η πολιτική αντιπαράθεση κινητοποίησε μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των εκλογικών αναλύσεων, στην επιλογή των ψηφοφόρων της AfD βάρυναν ιδιαίτερα ζητήματα όπως η εγκληματικότητα, η εσωτερική ασφάλεια και η μετανάστευση.
Η επόμενη ημέρα
Η AfD πέτυχε στη Σαξονία-Άνχαλτ αυτό που επί χρόνια επιχειρεί: να μετατρέψει την εκλογική της δύναμη σε πραγματική κυβερνητική προοπτική.
Δεν έχει ακόμη την απόλυτη πλειοψηφία. Όμως το 43,8% αλλάζει τους συσχετισμούς.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν η AfD μπορεί να γίνει πρώτη δύναμη σε ένα γερμανικό κρατίδιο. Αυτό έχει ήδη συμβεί.
Το ερώτημα είναι εάν και πότε θα μπορέσει να περάσει από την εκλογική πρωτιά στην άσκηση της εξουσίας.
Η απάντηση θα εξαρτηθεί από τη στάση των υπόλοιπων κομμάτων, κυρίως από το BSW, αλλά και από το κατά πόσο η μέχρι σήμερα πολιτική απομόνωσης της AfD θα εξακολουθήσει να λειτουργεί υπό το βάρος ενός εκλογικού αποτελέσματος σχεδόν 44%.
Η Σαξονία-Άνχαλτ, πάντως, έστειλε ένα μήνυμα που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί: ο πολιτικός χάρτης της Γερμανίας μετακινείται αισθητά προς τα δεξιά και η AfD βρίσκεται πλέον στο κέντρο της συζήτησης για την επόμενη ημέρα της χώρας.
