Το Επταπύργιο, γνωστό και ως Γεντί Κουλέ, αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της Θεσσαλονίκης, συνδυάζοντας την ιστορία του ως βυζαντινό φρούριο και ως τόπο βασανιστηρίων και φυλακών.
Το μνημείο έχει συνδεθεί με σκοτεινές σελίδες της ελληνικής ιστορίας, που περιλαμβάνουν τη δικτατορία του Μεταξά, τη Γερμανική κατοχή, τον Εμφύλιο Πόλεμο και τη Χούντα των Συνταγματαρχών.
Αυτό το παρελθόν εξετάστηκε σε επιστημονική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή ιστορικών και ερευνητών. Το θέμα της ημερίδας επικεντρώθηκε στην ιστορία του Επταπυργίου, το οποίο, εκτός από την βυζαντινή του διάσταση, έγινε γνωστό και για τον ρόλο του ως φυλακή. Οι φυλακές, σύμφωνα με τους ομιλητές, αποτέλεσαν χώρο εγκλεισμού για πολιτικούς κρατούμενους και τόπο βασανιστηρίων, με ιδιαίτερη μνεία στην περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου και των εκτελέσεων.
Η διπλή ταυτότητα του Επταπυργίου αναδείχθηκε ως η βασική προσέγγιση για την ανάδειξη του μνημείου, με το υπουργείο Πολιτισμού να σέβεται τις διαφορετικές του όψεις, από το βυζαντινό παρελθόν μέχρι τη χρήση του ως φυλακή σε σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας.
Η ημερίδα ανέδειξε τις κακουχίες που επικρατούσαν στις φυλακές του Επταπυργίου, από τις συνθήκες υπερπληθυσμού και την έλλειψη υγιεινής, μέχρι τις αρρώστιες που πλήτταν τους κρατούμενους. Ειδικά κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, οι φυλακές χαρακτηρίζονταν από ασφυκτικό συνωστισμό, με τους μισούς κρατούμενους να νοσούν από διάφορες ασθένειες. Μάλιστα, καταγράφηκαν 53 θάνατοι στην πενταετία 1929-1933, κυρίως από φυματίωση και πνευμονία.
Σημαντική αναφορά έγινε και στις εκτελέσεις των πολιτικών κρατουμένων κατά την περίοδο του Εμφυλίου, όταν οι στρατοδικεία, με συντομευμένες διαδικασίες, επέβαλλαν τη θανατική ποινή. Οι εκτελέσεις πραγματοποιούνταν τα ξημερώματα, με τα εκτελεστικά αποσπάσματα να οδηγούν τους μελλοθάνατους σε απόλυτη μυστικότητα. Αν και οι τοποθεσίες των εκτελέσεων παραμένουν ασαφείς, είναι γνωστό ότι οι νεκροί θάβονταν στην περιοχή γύρω από το Επταπύργιο, με τις οικογένειες να αναγνωρίζουν τους τάφους από μικρές σημάδια.
Η ημερίδα πρόσφερε μια σφαιρική εικόνα για την ιστορία του Γεντί Κουλέ, αναδεικνύοντας τη σημασία του ως μνημείου, αλλά και ως σύμβολο των δύσκολων και επώδυνων στιγμών της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
