Σωτήρης Μουστάκας: Ο χαρισματικός γελωτοποιός με ψυχή τραγωδού

Σαν σήμερα, το 2007, έφυγε από τη ζωή ένας από τους σημαντικότερους ηθοποιούς του ελληνικού θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης: ο Σωτήρης Μουστάκας. Κύπριος στην καταγωγή, Έλληνας στην ψυχή, πολυτάλαντος, αστείρευτος, με μία ενέργεια που καθήλωνε το κοινό και μία καλλιτεχνική πορεία γεμάτη χρώμα, συγκίνηση και χιούμορ.

Από τις Πλάτρες στην ελληνική σκηνή

Γεννημένος στις 17 Σεπτεμβρίου 1940 στο χωριό Κάτω Πλάτρες της Λεμεσού, ήταν το νεότερο παιδί μιας πολυμελούς οικογένειας. Το θεατρικό του ταλέντο φάνηκε από τα πρώτα σχολικά χρόνια, ενώ οι επιρροές του συνδύαζαν την κλασική δραματουργία του Σαίξπηρ με τον κινηματογραφικό κόσμο του Τσάρλι Τσάπλιν.

Αν και ξεκίνησε μουσικές σπουδές στο βιολί, η καρδιά του ανήκε στο θέατρο. Το άτυπο ντεμπούτο του έγινε στη Λεμεσό, όταν ανέβηκε αυθόρμητα στη σκηνή του θιάσου του Νίκου Σταυρίδη — μια στιγμή που θα καθόριζε την πορεία του.

Μαχητής και καλλιτέχνης

Σε ηλικία μόλις 15 ετών, εντάχθηκε ενεργά στον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ, δρώντας ως αγγελιοφόρος του αρχηγού Γρίβα. Συνελήφθη από τις βρετανικές αρχές και φυλακίστηκε για επτά μήνες. Μετά την αποφυλάκισή του, και παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειάς του, διέφυγε στην Αθήνα με πλαστό διαβατήριο για να κυνηγήσει το όνειρό του.

Ηθοποιός με πείσμα και πάθος

Οι αρχικές απορρίψεις δεν τον λύγισαν: απέτυχε στις πρώτες εξετάσεις της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, μα επέμεινε. Έγινε δεκτός και ξεκίνησε επίσημα η πορεία του στον χώρο. Παράλληλα, φοίτησε και στην ΑΣΟΕΕ, ενώ για να επιβιώσει εργαζόταν ως σερβιτόρος. Στην ίδια περίοδο γνώρισε και τη γυναίκα της ζωής του, Μαρία Μπονέλου, με την οποία απέκτησε μια κόρη, την Αλεξία.

Θέατρο: Από τον Αριστοφάνη στον Άμλετ της επιθεώρησης

Η πρώτη του θεατρική εμφάνιση ήρθε το 1961 στο έργο «Χαραυγή». Η θεατρική του πορεία ήταν πλούσια: συνεργάστηκε με σπουδαίους θιάσους (Αναλυτή-Ρηγόπουλος, Κωνσταντάρας-Κοντού, Μινωτής-Παξινού), ενώ έλαμψε και σε κλασικά έργα όπως οι «Όρνιθες» του Αριστοφάνη και ο «Ασυλλόγιστος» του Μολιέρου. Το 1976 δημιούργησε τον δικό του θίασο, ανεβάζοντας εμβληματικές παραστάσεις όπως «Το Κλουβί με τις Τρελές» και «Ο Βιολιστής στη Στέγη».

Ασυναγώνιστος στον αυτοσχεδιασμό, μεγαλούργησε στην επιθεώρηση. Το 1994 βραβεύτηκε με τα «Παναθήναια» για το εμβληματικό νούμερο «Άμλετ» και δύο χρόνια αργότερα με το «Παπαδούκα» για το σκετς «Οι δύο δουλειές».

Κινηματογράφος και τηλεόραση: Ο γελωτοποιός με την τραγική διάσταση

Η πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση ήρθε το 1964 στον «Ζορμπά» του Μιχάλη Κακογιάννη, όπου ερμήνευσε τον τρελό του χωριού. Σημαντικός σταθμός θεωρείται η συμμετοχή του στην ταινία «Ο Νομοταγής Πολίτης», σε σενάριο Κώστα Μουρσελά. Τη δεκαετία του ’80 έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής μέσα από δεκάδες βιντεοταινίες, ενώ το 2002 βραβεύτηκε για τον τηλεοπτικό του ρόλο στη σειρά «Τα Χαϊδεμένα Παιδιά» του Γιάννη Σμαραγδή.

Τελευταίος του ρόλος, και ταυτόχρονα ένας κύκλος που έκλεινε με υψηλή αισθητική, ήταν εκείνος του Τιτσιάνο στην ταινία «Ελ Γκρέκο» (2007), επίσης του Σμαραγδή.

Το τέλος ενός γελαστού θρύλου

Στις 4 Ιουνίου 2007, ενώ βρισκόταν σε πρόβα για τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη με τον Θύμιο Καρακατσάνη, αισθάνθηκε έντονη αδιαθεσία. Μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο της Αθήνας, όπου και κατέληξε λίγες ώρες αργότερα. Έδινε μάχη με τον καρκίνο, αλλά μέχρι τέλους παρέμενε ενεργός στο σανίδι — η ζωή του, το πάθος του, το χρέος του.

Σημεία–Σταθμοί στη ζωή και την καριέρα του Σωτήρη Μουστάκα

Η μνήμη του παραμένει ζωντανή. Στο βλέμμα των ηθοποιών που ακολούθησαν τον δρόμο του. Στο γέλιο που προκαλεί ακόμη. Στην Ιστορία του ελληνικού πολιτισμού.