Η 1η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς μια ακόμη ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι η ημέρα κατά την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία τιμά την ανεξαρτησία της. Είναι μια ημέρα μνήμης, υπερηφάνειας, αλλά και βαθύ προβληματισμού. Γιατί η Κύπρος μπορεί να γιορτάζει την ανεξαρτησία της, όμως δεν μπορεί να ξεχάσει ότι ένα μεγάλο μέρος της παραμένει υπό κατοχή.
Πίσω από τη γέννηση της Κυπριακής Δημοκρατίας βρίσκεται ένας μακρύς και δύσκολος αγώνας. Για δεκαετίες οι Ελληνοκύπριοι διεκδίκησαν την αυτοδιάθεση και την απαλλαγή από τη βρετανική αποικιακή κυριαρχία. Το 1955 ξεκίνησε ο ένοπλος απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ, με στρατιωτικό ηγέτη τον Γεώργιο Γρίβα, τον «Διγενή», και με τη συμμετοχή ανθρώπων που έμελλε να περάσουν στην ιστορία.
Ήταν ένας αγώνας στον οποίο πρωταγωνίστησαν και νέα παιδιά. Έφηβοι και νεαροί Κύπριοι που έβαλαν την πατρίδα πάνω από τη ζωή τους. Άνθρωποι που έφυγαν από τη ζωή σε ηλικίες στις οποίες άλλοι ονειρεύονταν απλώς το μέλλον τους. Τα σκλαβωμένα μνήματα και οι τόποι θυσίας παραμένουν μέχρι σήμερα ζωντανά σημάδια μιας ιστορίας που δεν μπορεί να σβήσει. Ο αγώνας εκείνης της περιόδου δεν οδήγησε στην Ένωση με την Ελλάδα. Οδήγησε όμως στην ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενός ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους.
Η Δημοκρατία εγκαθιδρύθηκε το 1960 και η 1η Οκτωβρίου έγινε η ημέρα κατά την οποία ο κυπριακός λαός τιμά την ανεξαρτησία του.Και ύστερα ήρθε η μεγάλη τραγωδία.Το 1974, μετά το πραξικόπημα και την τουρκική στρατιωτική επέμβαση, η Κύπρος βρέθηκε διαιρεμένη. Από τότε πέρασαν 52 χρόνια. Πενήντα δύο χρόνια προσφυγιάς, αγνοουμένων, εγκλωβισμένων, κατεχόμενων εδαφών και μιας πληγής που παραμένει ανοιχτή.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, παρέμεινε όρθια. Δεν εξαφανίστηκε. Δεν διαλύθηκε. Δεν έπαψε να αποτελεί το διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος της Κύπρου. Αντίθετα, οικοδόμησε διεθνείς σχέσεις, ενίσχυσε τις συμμαχίες της και, το 2004, έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ένταξη τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004 και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και θεσμικά ορόσημα στη σύγχρονη ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ευρωπαϊκή ευθύνη.Το Κυπριακό δεν είναι ένα πρόβλημα που αφορά μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο. Είναι ευρωπαϊκό ζήτημα. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια μακρινή περιφερειακή εκκρεμότητα. Η Ευρώπη οφείλει να αντιμετωπίζει την Κύπρο όχι μόνο ως έναν εταίρο, αλλά ως κράτος μέλος του οποίου η εδαφική ακεραιότητα και η ασφάλεια αποτελούν μέρος της ευρωπαϊκής πραγματικότητας.
Και εδώ δημιουργείται ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα. Πώς μπορεί η Ευρώπη να μιλά για κοινή ασφάλεια και κοινή άμυνα, όταν την ίδια στιγμή ενισχύονται οι αμυντικές δυνατότητες της Τουρκίας, μιας χώρας που εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα της Κύπρου;
Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη δεν μπορεί να είναι μόνο οικονομική. Πρέπει να είναι και πολιτική, στρατηγική και ουσιαστική. Η Κύπρος σήμερα γιορτάζει. Και έχει κάθε δικαίωμα να γιορτάζει. Γιατί 66 χρόνια μετά τη γέννηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, το κράτος παραμένει ζωντανό.
Όμως πίσω από τις σημαίες και τις παρελάσεις υπάρχει μια άλλη Κύπρος. Η Κύπρος των προσφύγων. Η Κύπρος των αγνοουμένων. Η Κύπρος των κατεχόμενων χωριών. Η Κύπρος των μνημάτων και της μνήμης. Γι’ αυτό και η 1η Οκτωβρίου δεν πρέπει να είναι μόνο ημέρα εορτασμού. Πρέπει να είναι και ημέρα μνήμης. Να θυμόμαστε εκείνους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία. Να θυμόμαστε εκείνους που θυσιάστηκαν. Να θυμόμαστε εκείνους που δεν γύρισαν ποτέ. Και πάνω απ’ όλα, να θυμόμαστε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία υπάρχει, αντέχει και συνεχίζει να διεκδικεί μια Κύπρο ειρηνική, ασφαλή και απαλλαγμένη από την κατοχή.
Γιατί η Κύπρος μπορεί σήμερα να γιορτάζει την ανεξαρτησία της, αλλά δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά ότι είναι ακόμη πληγωμένη, και δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά και να αναζητά την απελευθέρωση.
