Από την ερχόμενη Παρασκευή τίθεται σε εφαρμογή στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια νέα αμφιλεγόμενη νομική κατασκευή που αναμένεται να ανατρέψει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών.
Πρόκειται για το λεγόμενο «μυθοπλασία της απαγόρευσης εισόδου», ένα εργαλείο που επιτρέπει στις αρχές να αντιμετωπίζουν νομικά τους αιτούντες άσυλο σαν να μην έχουν εισέλθει ποτέ στο έδαφος κράτους-μέλους, ακόμη και αν βρίσκονται φυσικά εντός αυτού.
Η γερμανική κυβέρνηση υπήρξε από τους θερμότερους υποστηρικτές του μέτρου, με το Βερολίνο να επιδιώκει εδώ και μήνες ένα αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του n-tv, η νομική βάση έχει ήδη τεθεί και η εφαρμογή ξεκινά άμεσα. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Οι συνοριοφύλακες θα μπορούν να καταγράφουν τα αιτήματα ασύλου απευθείας πάνω στα σύνορα, χωρίς να επιτρέπεται η φυσική είσοδος του αιτούντος στη χώρα. Η αίτηση θα εξετάζεται ενώ το άτομο παραμένει σε μια «γκρίζα ζώνη», συνήθως εντός ειδικών κέντρων κράτησης ή ακριβώς πάνω στη συνοριογραμμή.
Οι υποστηρικτές του μέτρου κάνουν λόγο για ένα αποτελεσματικό φίλτρο που θα αποθαρρύνει την παράτυπη μετανάστευση και θα αποσυμφορήσει τις δομές των χωρών πρώτης υποδοχής. Ωστόσο, το νέο καθεστώς έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων από ανθρωπιστικές οργανώσεις και νομικούς κύκλους. Οι επικριτές του προειδοποιούν ότι το «πλάσμα της μη εισόδου» ουσιαστικά ακυρώνει την πρόσβαση σε θεμελιώδη δικαιώματα, παρακάμπτει το διεθνές προσφυγικό δίκαιο και ενέχει τον κίνδυνο μαζικών επαναπροωθήσεων (pushbacks), οι οποίες παραμένουν παράνομες βάσει της Σύμβασης της Γενεύης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι άνθρωποι που θα εγκλωβίζονται σε αυτές τις ενδιάμεσες ζώνες ενδέχεται να στερηθούν τη δυνατότητα αποτελεσματικής νομικής συνδρομής. «Αυτό που παρουσιάζεται ως τεχνική νομική προσαρμογή είναι στην πραγματικότητα μια δραστική περικοπή του δικαιώματος στο άσυλο», δηλώνουν εκπρόσωποι ΜΚΟ, ζητώντας από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επανεξετάσουν την απόφαση.
Η Γερμανία, από την πλευρά της, φέρεται αποφασισμένη να προχωρήσει, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να έχει θέσει το μεταναστευτικό στην κορυφή της ατζέντας του. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σαφή στροφή προς μια πιο σκληρή ευρωπαϊκή πολιτική, με τα σύνορα να μετατρέπονται σε έναν αόρατο τοίχο όπου η φυσική παρουσία δεν συνεπάγεται πλέον νομική αναγνώριση. Το μέτρο αναμένεται να δοκιμαστεί άμεσα στην πράξη, καθώς οι ροές στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ παραμένουν αυξημένες λόγω της βελτίωσης των καιρικών συνθηκών. Το ερώτημα που πλανάται είναι αν η ασφάλεια μπορεί να οικοδομηθεί πάνω σε έναν νομικό μύθο και ποιο θα είναι το ανθρωπιστικό κόστος αυτής της επιλογής.
