Μια νέα επιστημονική έρευνα έρχεται να ταράξει τα νερά της ψηφιακής βιομηχανίας, αποκαλύπτοντας μια σκοτεινή πλευρά των data centers που μέχρι σήμερα περνούσε απαρατήρητη.
Τα κέντρα δεδομένων, οι αόρατοι πυλώνες του σύγχρονου διαδικτύου και της τεχνητής νοημοσύνης, προκαλούν σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας στις γειτονικές τους περιοχές, επιβαρύνοντας δραματικά το τοπικό μικροκλίμα. Την ώρα που ο πλανήτης παλεύει να συγκρατήσει την υπερθέρμανση σε μόλις έναν βαθμό Κελσίου, αυτές οι υποδομές μπορούν να ανεβάσουν το θερμόμετρο έως και 2,7 βαθμούς κατά μέσο όρο.
Η μελέτη, που εκπονήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και δημοσιεύθηκε στο έγκυρο περιοδικό Journal of Engineering for Sustainable Buildings and Cities, βασίζεται σε πραγματικές επιτόπιες μετρήσεις και όχι σε θεωρητικά μοντέλα. Οι ερευνητές κατέγραψαν μέση αύξηση 0,9 βαθμών Κελσίου και μέγιστη εκτίναξη 2,7 βαθμών σε κατοικημένες ζώνες που βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τέτοιες εγκαταστάσεις. Ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος και Κλίματος στο ΕΚΠΑ, Κώστας Καρτάλης, εξηγεί ότι πρόκειται για εξαιρετικά ανησυχητικά ευρήματα, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι σύγχρονες πόλεις θέτουν ως στόχο ζωής τη μείωση της θερμοκρασίας κατά 1-2 βαθμούς σε επίπεδο γειτονιάς.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του προβλήματος, ο κ. Καρτάλης δίνει ένα συγκλονιστικό μέτρο σύγκρισης: ένα data center ισχύος 36 MW εκλύει θερμότητα που ισοδυναμεί με αυτήν που παράγουν ταυτόχρονα 40.000 κατοικίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία τοπικών θερμικών νησίδων, οι οποίες αλλοιώνουν βίαια το μικροκλίμα των όμορων περιοχών. Οι θερμοκρασιακές ανωμαλίες γίνονται αισθητές σε ακτίνα από 100 έως και 500 μέτρων, ανάλογα με την ισχύ της μονάδας, την κατεύθυνση του ανέμου και την πολεοδομική διαμόρφωση της περιοχής.
Μπροστά σε αυτήν την απειλή, οι επιστήμονες προτείνουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης
Πρώτον, είναι επιτακτική η αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης και των συστημάτων ψύξης, καθώς και η επαναχρησιμοποίηση της αποβαλλόμενης θερμότητας για τη θέρμανση γειτονικών κτιρίων και βιομηχανιών.
Δεύτερον, απαιτείται η δημιουργία ζωνών πρασίνου ανάμεσα στα κέντρα δεδομένων και τις κατοικίες, με πυκνή φύτευση δέντρων που λειτουργούν ως φυσικά κλιματιστικά.
Τρίτον, και ίσως σημαντικότερο, ο πολεοδομικός σχεδιασμός οφείλει να επιβάλλει ελάχιστες αποστάσεις ασφαλείας τουλάχιστον 500 μέτρων από κατοικημένες ζώνες, που μεταφράζεται σε μια ελεύθερη ζώνη περίπου 800 στρεμμάτων γύρω από κάθε εγκατάσταση.
Ο κ. Καρτάλης τονίζει ότι τα κέντρα δεδομένων δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως απλές βιομηχανικές μονάδες. Η χωροθέτησή τους οφείλει να υπόκειται σε αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, να λαμβάνει υπόψη τα τοπικά μετεωρολογικά δεδομένα και να συνοδεύεται υποχρεωτικά από τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε διαφορετική περίπτωση, ο «πράσινος» ψηφιακός μετασχηματισμός που οραματιζόμαστε μπορεί να εξελιχθεί σε μια θερμική βόμβα για τις πόλεις μας, υπονομεύοντας κάθε προσπάθεια για ένα βιώσιμο μέλλον.
