Τριάμισι χρόνια μετά τη σύλληψή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διαπίστωσε παραβίαση των δικαιωμάτων του εκλεγμένου δημάρχου Χειμάρρας.
Η απόφαση αφορά τη συνέχιση της προφυλάκισής του μετά την ολοκλήρωση της έρευνας, ενώ επιδικάστηκε αποζημίωση για ηθική βλάβη και δικαστικά έξοδα.
Σημαντική δικαστική εξέλιξη στην υπόθεση του Φρέντι Μπελέρη, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Αλβανία για την παραβίαση του δικαιώματός του στην προσωπική ελευθερία, εξαιτίας της παρατεταμένης προφυλάκισής του. Η απόφαση του Δικαστηρίου, που εκδόθηκε στις 10 Νοεμβρίου 2026, αποτελεί σημαντική εξέλιξη σε μία υπόθεση με έντονες πολιτικές και διπλωματικές προεκτάσεις, η οποία είχε προκαλέσει αντιδράσεις στην Ελλάδα και διεθνώς.
Το ΕΔΔΑ εξέτασε την προσφυγή του Μπελέρη και διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 5 παράγραφος 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια. Ειδικότερα, έκρινε ότι η συνέχιση της κράτησής του δεν στηριζόταν πλέον σε επαρκή αιτιολογία, από τη στιγμή που οι αλβανικές δικαστικές αρχές δεν επανεξέτασαν ουσιαστικά εάν εξακολουθούσαν να συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την επιβολή του συγκεκριμένου περιοριστικού μέτρου.
Το Δικαστήριο διαχώρισε την αρχική προφυλάκιση από τη μετέπειτα συνέχισή της. Έκρινε ότι η αρχική κράτηση μπορούσε να δικαιολογηθεί, ωστόσο από τις 19 Ιουλίου 2023, όταν ολοκληρώθηκε η έρευνα και ο φάκελος διαβιβάστηκε για εκδίκαση, οι αλβανικές αρχές όφειλαν να εξετάσουν εκ νέου εάν εξακολουθούσε να είναι αναγκαία η κράτησή του ή εάν μπορούσαν να εφαρμοστούν ηπιότερα μέτρα.
Η Αλβανία υποχρεώνεται να καταβάλει στον Φρέντι Μπελέρη 450 ευρώ για ηθική βλάβη και 5.000 ευρώ για δικαστικά έξοδα, συνολικά 5.450 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται ενδεχόμενοι φόροι. Το Δικαστήριο δεν έκανε δεκτό το αίτημά του για αποζημίωση σχετικά με τα εισοδήματα που απώλεσε εξαιτίας της αδυναμίας του να ασκήσει τα καθήκοντα του δημάρχου.
Η σύλληψη δύο ημέρες πριν από τις εκλογές και η νίκη στη Χειμάρρα
Η υπόθεση Μπελέρη ξεκίνησε στις 12 Μαΐου 2023, όταν συνελήφθη από τις αλβανικές αρχές, δύο ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές στη Χειμάρρα, με την κατηγορία της εξαγοράς ψήφων.
Στις 14 Μαΐου 2023, οι κάτοικοι της Χειμάρρας τον ανέδειξαν νικητή των εκλογών, παρά το γεγονός ότι βρισκόταν ήδη στη φυλακή. Η εκλογή του απέκτησε ιδιαίτερη πολιτική και συμβολική σημασία, καθώς ο ίδιος δεν μπόρεσε να ορκιστεί και να αναλάβει τη διοίκηση του δήμου που του είχαν εμπιστευθεί οι πολίτες.
Η υπόθεση προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση μεταξύ Αθήνας και Τιράνων, με την ελληνική πλευρά να θέτει επανειλημμένα ζητήματα κράτους δικαίου, σεβασμού της εκλογικής διαδικασίας και προστασίας των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στην Αλβανία.
Από την πλευρά του, ο Μπελέρης έχει υποστηρίξει ότι η σύλληψη και η κράτησή του συνδέονταν με την πολιτική του δραστηριότητα και την εκλογική του επικράτηση στη Χειμάρρα, καταγγέλλοντας ότι στερήθηκε τη δυνατότητα να αναλάβει τη θέση για την οποία τον επέλεξαν οι συμπολίτες του.
Η υπόθεση συνδέθηκε επίσης με ευρύτερες καταγγελίες για τη διαχείριση περιουσιών στη Χειμάρρα και τις σχέσεις πολιτικών παραγόντων με επιχειρηματικά συμφέροντα στην περιοχή. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην υπόθεση του πρώην δημάρχου Γιώργου Γκόρου, ο οποίος καταδικάστηκε για παράνομη παραχώρηση γης μέσω πλαστογραφημένων εγγράφων, υπόθεση που αφορούσε ακίνητη περιουσία συνδεόμενη με τον σύζυγο της πρώην υπουργού Εξωτερικών της Αλβανίας, Όλτα Τζάτσκα.
Μήνυμα για το κράτος δικαίου και την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας
Η απόφαση του Στρασβούργου επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της λειτουργίας των θεσμών στην Αλβανία και της υποχρέωσης της χώρας να διασφαλίζει στην πράξη τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών.
Η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας και η επιδίωξή της να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέονται άμεσα με την εκπλήρωση των κριτηρίων του κράτους δικαίου, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και την προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων.
Η απόφαση δεν συνιστά κρίση του ΕΔΔΑ για το σύνολο της πολιτικής διάστασης της υπόθεσης ούτε αποφαίνεται για τα κίνητρα της σύλληψης. Αποτελεί, ωστόσο, σαφή διαπίστωση ότι η συνέχιση της προφυλάκισης του Μπελέρη, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, παραβίασε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Μετά την απόφαση, ο Φρέντι Μπελέρης έκανε την ακόλουθη δήλωση:
Η δήλωση του Φρέντι Μπελέρη
«Τριάμισι χρόνια μετά, η πρώτη δικαίωση ήρθε!
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δικαίωσε την προσφυγή μου και καταδίκασε την Αλβανία, διαπιστώνοντας παραβίαση των δικαιωμάτων μου σε σχέση με την παρατεταμένη κράτησή μου.
Στις 14 Μαΐου 2023, οι πολίτες της Χειμάρρας με εξέλεξαν δήμαρχό τους. Δύο ημέρες νωρίτερα, το αλβανικό κράτος με είχε οδηγήσει στη φυλακή, στερώντας μου τη δυνατότητα να αναλάβω τα καθήκοντά μου και από τους συμπολίτες μου το δικαίωμα να διοικηθούν από τον δήμαρχο που επέλεξαν.
Η σημερινή απόφαση αποτελεί μια σημαντική δικαίωση, αλλά και υπενθύμιση ότι το κράτος δικαίου, η δημοκρατία και ο σεβασμός των δικαιωμάτων δεν μπορούν να παραβιάζονται χωρίς συνέπειες.
Η ψήφος των πολιτών της Χειμάρρας έχει αξία. Η φωνή τους δεν μπορεί να φιμωθεί!
Ευχαριστώ από καρδιάς όλους όσοι στάθηκαν δίπλα μου σε αυτόν τον δύσκολο αγώνα.
Συνεχίζουμε για την πλήρη πολιτική και δικαστική δικαίωση και την προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας!»
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο στην πολυετή δικαστική και πολιτική διαδρομή της υπόθεσης Μπελέρη. Παράλληλα, επαναφέρει στο επίκεντρο το ζήτημα της προστασίας των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας και την ανάγκη να διασφαλίζεται ότι η λαϊκή βούληση, όπως εκφράζεται μέσα από τις δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες, γίνεται σεβαστή.
