Ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος μίλησε στην τηλεόραση της «Ν» για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τις ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, την Ουκρανία και τη στρατηγική σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Στη δύσκολη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, στις σοβαρές επιπτώσεις για τη Σαουδική Αραβία, αλλά και στον χρόνο που απαιτείται για την αποκατάσταση κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, αναφέρθηκε ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στις συνέπειες που έχει ο πόλεμος για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, επισημαίνοντας ότι οι ζημιές σε υποδομές στρατηγικής σημασίας δεν μπορούν να αποκατασταθούν από τη μία ημέρα στην άλλη.
Η δύσκολη εξίσωση για τη Σαουδική Αραβία
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα σύνθετη κατάσταση, καθώς η ασφάλεια των ενεργειακών της υποδομών έχει μετατραπεί σε κρίσιμο παράγοντα για τη δυνατότητα της χώρας να συνεχίσει απρόσκοπτα τις εξαγωγές πετρελαίου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από την ανατολική πλευρά της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα, προσφέροντας στο Ριάντ μια εναλλακτική διαδρομή έναντι των Στενών του Ορμούζ.
Ο αγωγός είχε υποστεί σημαντικές ζημιές από επιθέσεις στις 13 Σεπτεμβρίου. Οι αρχικές εκτιμήσεις για τον χρόνο επισκευής παρουσίαζαν μεγάλη απόκλιση, με πηγές να κάνουν λόγο ακόμη και για πέντε έως έξι εβδομάδες, ενώ υπήρχαν και εκτιμήσεις ότι η λειτουργία θα μπορούσε να αποκατασταθεί νωρίτερα, έστω και με μειωμένη δυναμικότητα.
Τελικά, ο αγωγός επανεκκίνησε στις 22 Σεπτεμβρίου, αρχικά με χαμηλότερο ρυθμό λειτουργίας, ενώ η Saudi Aramco επιδίωκε σταδιακά την αύξηση της ροής. Η εξέλιξη αυτή δείχνει, ωστόσο, το μέγεθος της ευπάθειας των ενεργειακών υποδομών στην περιοχή. Ακόμη και όταν υπάρχει δυνατότητα επισκευής, η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας και της δυναμικότητας απαιτεί χρόνο.
Δεν είναι μόνο το Ορμούζ
Για τον κ. Δεσποτόπουλο, η εικόνα πρέπει να εξετάζεται πέρα από τα ίδια τα Στενά του Ορμούζ. Η σύγκρουση έχει δημιουργήσει ένα ευρύτερο δίκτυο κινδύνων για πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, αγωγούς, λιμάνια και θαλάσσιες μεταφορές. Η Σαουδική Αραβία, παρότι διαθέτει σημαντικές δυνατότητες παραγωγής και εξαγωγής, χρειάζεται ασφαλείς εναλλακτικές διαδρομές ώστε να περιορίσει τις συνέπειες οποιασδήποτε παρατεταμένης διαταραχής στην περιοχή.
Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης είναι ακριβώς μια τέτοια εναλλακτική υποδομή. Η λειτουργία του επιτρέπει στο σαουδαραβικό πετρέλαιο να φτάνει στην Ερυθρά Θάλασσα και από εκεί στις διεθνείς αγορές, χωρίς να χρειάζεται να περάσει από το Ορμούζ.
Η Ουκρανία και το τέλος του πολέμου
Ο διεθνολόγος αναφέρθηκε επίσης στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας και στις προοπτικές τερματισμού του. Όπως εκτίμησε, η διάρκεια της σύγκρουσης έχει ήδη ξεπεράσει τις αρχικές προσδοκίες και το ενδεχόμενο μιας άμεσης και οριστικής λύσης παραμένει δύσκολο.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν μέχρι το τέλος του 2026 μπορεί να υπάρξει ουσιαστική εξέλιξη που θα οδηγήσει σε συμφωνία ή εάν η σύγκρουση θα συνεχίσει να μεταφέρεται χρονικά, με τη νέα χρονιά να βρίσκει την Ευρώπη αντιμέτωπη με ένα ακόμη ανοιχτό μέτωπο.
Η παράλληλη εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή περιπλέκει ακόμη περισσότερο το διεθνές περιβάλλον, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα περισσότερες από μία μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις.
Το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, το Great Sea Interconnector. Το έργο έχει αποκτήσει πλέον πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια απλή ενεργειακή διασύνδεση. Η ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα και στη συνέχεια με το Ισραήλ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό και ενεργειακό πλαίσιο, που συνδέει την Ευρωπαϊκή Ένωση με την Ανατολική Μεσόγειο. Ο ΑΔΜΗΕ έχει χαρακτηρίσει τη διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ στρατηγικό έργο και έχει προχωρήσει στις σχετικές διαδικασίες για την επένδυση.
Το τελευταίο διάστημα είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες περί πιθανής αλλαγής της χάραξης του καλωδίου. Οι πληροφορίες αυτές διαψεύστηκαν από τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος έχει τοποθετηθεί υπέρ της συνέχισης του έργου.
Ο Δεσποτόπουλος, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι το καλώδιο πρέπει να κατασκευαστεί και να ολοκληρωθεί, καθώς αποτελεί έργο στρατηγικής σημασίας.
«Το καλώδιο πρέπει να γίνει»
Σύμφωνα με τον διεθνολόγο, το ενδεχόμενο να υπάρξει αλλαγή στη χάραξη δεν θα πρέπει να συνδεθεί κατ’ ανάγκη με πολιτική ή γεωπολιτική υποχώρηση. Εφόσον υπάρξει διαφοροποίηση, αυτή θα μπορούσε να σχετίζεται με τεχνικούς ή γεωλογικούς παράγοντες που θα προκύψουν κατά την εξέλιξη των ερευνών στον βυθό.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το έργο έχει βρεθεί στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η Τουρκία έχει εκφράσει αντιρρήσεις για εργασίες στην περιοχή, ενώ η Αθήνα υποστηρίζει ότι δεν απαιτείται τουρκική άδεια για την υλοποίηση του έργου. Οι εργασίες για τις βυθομετρήσεις αναμένεται να επανεκκινήσουν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι η διαδικασία για την ηλεκτρική διασύνδεση θα προχωρήσει μέσα στους επόμενους μήνες.
Ο ΑΔΜΗΕ, παράλληλα, έχει υπογραμμίσει ότι η διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ παραμένει μέρος του σχεδιασμού του έργου και έχει ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία.
Μια Ανατολική Μεσόγειος σε διαρκή αναδιάταξη
Οι επισημάνσεις του Δεσποτόπουλου έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο πολλαπλών γεωπολιτικών εξελίξεων. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών, η αβεβαιότητα γύρω από τις διεθνείς ενεργειακές ροές, η εκκρεμότητα του πολέμου στην Ουκρανία και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αποτελούν πλέον αλληλένδετα ζητήματα.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα και η Κύπρος επιχειρούν να ενισχύσουν τον ρόλο τους ως ενεργειακές γέφυρες μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου. Το εάν τα μεγάλα έργα υποδομών θα προχωρήσουν με τον αρχικό σχεδιασμό ή θα χρειαστούν τεχνικές προσαρμογές θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικά ζητήματα των επόμενων μηνών.
