*ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΠΟΡΤΑΛ SKALISTIRI.NEWS ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ – ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΊΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΗΛΕΙΑ
Θεόδωρος Λάμπρος: *«Επιτακτική ανάγκη η ανάδειξη της τοπικής ιστορίας στην Ηλεία»
* Γιώργος Παναγιωτόπουλος
– Καθηγητής, Αντιπρύτανης Πανεπιστημίου Πατρών:
«Η Ηλεία έχει έλλειμμα σύνθεσης»
* Οι τοπικοί φορείς θα πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουν ότι η ανάδειξη της Τοπικής Ιστορίας – Πολιτισμού είναι ο βασικός στόχος – προτεραιότητα ώστε να μπορέσει να βγει αυτός ο νομός από το τέλμα και την υπανάπτυξη
Έχω γράψει και θα συνεχίσω να το πράττω ότι η ιστορία και ο πολιτισμός αποτελούν το Α και το Ω αυτής της ευλογημένης χώρας που λέγεται Ελλάδα.
Η ανάδειξη λοιπόν της ιστορίας και του πολιτισμού μας αποτελεί βασική προτεραιότητα και στόχευση εάν θέλουμε να έχουμε μέλλον ως χώρα και να μην οδηγηθούμε με μαθηματική ακρίβεια στον μαρασμό – απαξίωση και στην απομόνωσή μας από τα σημαντικά κέντρα λήψης των αποφάσεων που αφορούν τα γεωπολιτικά μας συμφέροντα ειδικά στην ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Δυστυχώς σε αυτή την χώρα δεν έχουμε ακόμα συνειδητοποιήσει ή δεν θέλουν κάποιοι να συνειδητοποιήσουν ότι η ανάδειξη και προβολής της ιστορίας – πολιτισμού θα πρέπει να αποτελεί πρώτη προτεραιότητα και στόχευση και όχι δεύτερη –τρίτη ή τέταρτη.
Η τελευταία δε παρατήρηση αφορά και λαμβάνει χώρα στον δικό μας νομό – την Ηλεία.
Δυστυχώς οι τοπικοί μας φορείς, είτε αυτοί λέγονται Δήμαρχοι, είτε Αντιπεριφερειάρχες, είτε Περιφέρεια, είτε Βουλευτές δεν έχουν δώσει την πρέπουσα σημασία και προσοχή στην ανάδειξη και προβολή της τοπικής ιστορίας και του πολιτισμού. Ο πολιτισμός στην Ηλεία είναι δεύτερη – τρίτη προτεραιότητα και σε αυτό φέρουν ευθύνη οι τοπικοί άρχοντες. Αυτό λοιπόν πρέπει να αλλάξει.
Φωτεινές πρωτοβουλίες όπως η πραγματοποίηση του 3ου Θερινού Σχολείου Ανδραβίδας – Λεχαινών που έλαβε χώρα πριν λίγες μέρες και είχα την χαρά να συμμετάσχω ως ομιλητής σε διαδραστική συζήτηση (πάνελ) αυτό τον σκοπό είχε. Να περάσει δηλαδή το μήνυμα στους εμπλεκόμενους φορείς ότι η ανάδειξη της Τοπικής Ιστορίας – Πολιτισμού είναι ο βασικός στόχος – προτεραιότητα ώστε να μπορέσει να βγει αυτός ο νομός από το τέλμα και την υπανάπτυξη.
Στην Ηλεία υπάρχουν οι άνθρωποι εκείνοι που ασχολούνται με την Ιστορία και τον Πολιτισμό αν και είναι λίγοι.
Εντούτοις εάν υπάρξει ανταπόκριση από τους τοπικούς φορείς αλλά και από το Πανεπιστήμιο Πατρών, θα συνδράμουν με χαρά στην όποια προσπάθεια ή κάλεσμα τους γίνει ώστε να αναδείξουν την τοπική ιστορία και τον πολιτισμό.
Η Ανδραβίδα, το Χλεμούτσι, η Κυλλήνη, η Γλαρέντζα, ο κάμπος, η σχέση με τη θάλασσα και την παραγωγή, όλα αυτά συνθέτουν μια ιδιαίτερη τοπική ταυτότητα. Μια ταυτότητα που δείχνει ότι η Ηλεία δεν διαθέτει μόνο ένα εμβληματικό παγκόσμιο σημείο αναφοράς, την Αρχαία Ολυμπία αλλά ένα ευρύτερο και πολυεπίπεδο πολιτιστικό απόθεμα, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο ως ενιαία αναπτυξιακή δυνατότητα.
Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει από την παραπάνω διαπίστωση είναι το εξής:
Γιατί η Ηλεία, ένας τόπος με τόσο ισχυρή ιστορία, με τόσο αναγνωρίσιμο πολιτιστικό κεφάλαιο, με τόσο σημαντική φυσική και παραγωγική βάση, δεν έχει ακόμη μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε ένα σταθερό, σύγχρονο και ολοκληρωμένο αναπτυξιακό πρότυπο;
Η Ηλεία είναι ένας τόπος με δυνατότητες πολύ μεγαλύτερες από τη σημερινή του θέση στον αναπτυξιακό χάρτη της χώρας. Είναι ένας νομός με παγκόσμια πολιτιστική ακτινοβολία, με εύφορη γη, με παράκτιο μέτωπο, με σημαντικούς αρχαιολογικούς και ιστορικούς τόπους, με αγροδιατροφική ταυτότητα, με δυνατότητες ειδικών μορφών τουρισμού και με ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να στηρίξει μια νέα προσπάθεια.
Η ιστορία και ο πολιτισμός μπορούν να γίνουν το δομικό στοιχείο ενός νέου αναπτυξιακού σχεδίου για την Ηλεία. Μπορεί να αποτελέσει τον άξονα γύρω από τον οποίο θα συνδεθούν η ιστορία, η εκπαίδευση, ο τουρισμός, η αγροδιατροφή, η ψηφιακή τεχνολογία, η τοπική επιχειρηματικότητα, η περιβαλλοντική προστασία και η κοινωνική συνοχή.
(Η Ηλεία μπορεί να διαμορφώσει ένα σύστημα πολιτιστικών διαδρομών που να συνδέει την Ολυμπία με την Ήλιδα, το Χλεμούτσι με τη Γλαρέντζα, την Κυλλήνη με τη θαλάσσια ιστορία της περιοχής, τον κάμπο με την αγροτική παραγωγή, τη Γαστούνη, την Αμαλιάδα, τον Πύργο, τα Λεχαινά, την Ανδρίτσαινα, τη Φιγαλεία, τις περιοχές της ορεινής Ηλείας με έναν ευρύτερο χάρτη εμπειριών. Ένας τέτοιος σχεδιασμός δεν θα ήταν απλώς τουριστική διαδρομή. Θα ήταν νέος τρόπος ανάγνωσης του τόπου»).
«Η Ηλεία έχει έλλειμμα σύνθεσης»
Η Ηλεία δεν έχει έλλειμμα ιστορίας, όχι πάντα έλλειμμα πόρων, όχι έλλειμμα φυσικής ομορφιάς, αλλά έλλειμμα σύνθεσης. Διαθέτει στοιχεία μεγάλης αξίας, τα οποία όμως πολλές φορές παραμένουν ασύνδετα μεταξύ τους. Η Αρχαία Ολυμπία λειτουργεί ως παγκόσμιο σύμβολο, αλλά δεν έχει ενταχθεί στον βαθμό που θα έπρεπε σε ένα συνολικό ηλειακό αναπτυξιακό οικοσύστημα. Η Αρχαία Ήλιδα, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ολυμπιακή ιστορία, δεν έχει την αναγνωρισιμότητα που της αξίζει. Το Χλεμούτσι, η Ανδραβίδα, η Γλαρέντζα και η Κυλλήνη παραπέμπουν σε μια άλλη μεγάλη ιστορική περίοδο, τη μεσαιωνική και φραγκική διάσταση της Ηλείας, που θα μπορούσε να συγκροτήσει έναν ισχυρό πολιτιστικό άξονα».
(«Δυστυχώς οι τοπικοί μας φορείς, είτε αυτοί λέγονται Δήμαρχοι, είτε Αντιπεριφερειάρχες, είτε Περιφέρεια, είτε Βουλευτές δεν έχουν δώσει την πρέπουσα σημασία και προσοχή στην ανάδειξη και προβολή της τοπικής ιστορίας και του πολιτισμού. Ο πολιτισμός στην Ηλεία είναι δεύτερη – τρίτη προτεραιότητα και σε αυτό φέρουν ευθύνη οι τοπικοί άρχοντες. Αυτό λοιπόν πρέπει να αλλάξει» ανέφερε ο Πύργιος Ιστορικός – Συγγραφέας και Δημοσιογράφος της «ΠΡΩΤΗΣ» Θεόδωρος Λάμπρος).
Γιώργος Παναγιωτόπουλος – Καθηγητής και Αντιπρύτανης Πανεπιστημίου Πατρών:
«Να μη μιλούμε πια για την Ηλεία μόνο
ως τόπο μεγάλου παρελθόντος.
Να τη σχεδιάσουμε ως τόπο ισχυρού μέλλοντος»
Για το μείζον θέμα της ανάδειξης της ιστορίας και του Πολιτισμού μίλησε στην «ΠΡΩΤΗ» ο αξιόλογος Ηλείος Καθηγητής – Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Γιώργος Παναγιωτόπουλος ο οποίος είναι ένας από τους μπροστάρηδες της δημιουργίας του Θερινού Σχολείου Ανδραβίδας – Κυλλήνης που φέτος είχε ως βασική θεματική Ενότητα «Ιστορία, Πολιτισμός και Εκπαίδευση: Διαδρομές Γνώσης στην Τοπική Ανάπτυξη».
Ο κ. Παναγιωτόπουλος μιλώντας στην «ΠΡΩΤΗ» αναφέρθηκε στο γιατί η Ηλεία δεν έχει βγάλει ακόμα από την φαρέτρα της το «βέλος» που λέγεται ανάπτυξη – ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμού της.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά στην «ΠΡΩΤΗ» «Η Ηλεία δεν μπορεί να συνεχίσει να βλέπει τον εαυτό της ως άθροισμα επιμέρους σημείων. Πρέπει να τον δει ως ενιαίο τόπο με πολλαπλές διαδρομές, με διαφορετικές ταυτότητες που μπορούν να συνδεθούν, με ένα πολιτιστικό και παραγωγικό απόθεμα που μπορεί να αποκτήσει νέα αξία.
Σε αυτή την προσπάθεια, ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει ως η οργανωτική ιδέα. Όχι με την έννοια μιας αφηρημένης επίκλησης του παρελθόντος αλλά ως πρακτικό εργαλείο σχεδιασμού.
Η Ηλεία μπορεί να διαμορφώσει ένα σύστημα πολιτιστικών διαδρομών που να συνδέει την Ολυμπία με την Ήλιδα, το Χλεμούτσι με τη Γλαρέντζα, την Κυλλήνη με τη θαλάσσια ιστορία της περιοχής, τον κάμπο με την αγροτική παραγωγή, τη Γαστούνη, την Αμαλιάδα, τον Πύργο, τα Λεχαινά, την Ανδρίτσαινα, τη Φιγαλεία, τις περιοχές της ορεινής Ηλείας με έναν ευρύτερο χάρτη εμπειριών. Ένας τέτοιος σχεδιασμός δεν θα ήταν απλώς τουριστική διαδρομή. Θα ήταν νέος τρόπος ανάγνωσης του τόπου».
(«Δεν χρειαζόμαστε λοιπόν μια πολιτική πολιτισμού που θα περιορίζεται σε εορταστικές εκδηλώσεις. Χρειαζόμαστε μια πολιτική πολιτισμού που θα παράγει γνώση, θα δημιουργεί δεξιότητες, θα ενισχύει την οικονομία, θα προστατεύει την κληρονομιά, θα εκπαιδεύει τους νέους και θα συνδέει την Ηλεία με τον κόσμο ανέφερε μεταξύ άλλων στην «ΠΡΩΤΗ» ο Ηλείος Καθηγητής και Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Γιώργος Παναγιωτόπουλος).
«Ένα νέο αναπτυξιακό συμβόλαιο»
Συνεχίζοντας ο Ηλείος Καθηγητής και Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών τόνισε την ανάγκη για ένα νέο αναπτυξιακό συμβόλαιο στην κατεύθυνση ανάδειξης της ιστορίας και του πολιτισμού της Ηλείας.
Όπως ανέφερε «Η Ηλεία δεν έχει ανάγκη από άλλες γενικές διαπιστώσεις για τις δυνατότητές της. Αυτές τις γνωρίζουμε. Έχει ανάγκη από ένα νέο αναπτυξιακό συμβόλαιο.
Ένα συμβόλαιο που θα υπερβαίνει τις επιμέρους τοπικές στρατηγικές και θα διαμορφώνει ενιαία προτεραιότητα για τον νομό.
Ένα συμβόλαιο ανάμεσα στην αυτοδιοίκηση, στην ακαδημαϊκή κοινότητα, στην Περιφέρεια, στους παραγωγικούς φορείς, στις υπηρεσίες πολιτισμού, στους επαγγελματίες, στους ανθρώπους της εκπαίδευσης και στους πολίτες.
Το συμβόλαιο αυτό πρέπει να στηρίζεται σε ορισμένες βασικές αρχές.
Πρώτη αρχή: η Ηλεία χρειάζεται ενιαία πολιτιστική ταυτότητα. Όχι τεχνητή ομοιομορφία. Όχι απλοποίηση της ιστορίας της. Αλλά μια ώριμη αφήγηση που θα συνδέει τις διαφορετικές περιόδους, τους διαφορετικούς τόπους και τις διαφορετικές εμπειρίες. Από την αρχαιότητα στην Ολυμπία και την Ήλιδα, από τη μεσαιωνική ιστορία στο Χλεμούτσι και τη Γλαρέντζα, από την αγροτική οικονομία στον κάμπο, από τη θάλασσα και τα λιμάνια έως την ορεινή ενδοχώρα, η Ηλεία μπορεί να παρουσιάσει έναν εξαιρετικά πλούσιο πολιτιστικό χάρτη. Αυτός ο χάρτης πρέπει να αποκτήσει ενιαία γλώσσα, σύγχρονη προβολή και σταθερή θεσμική υποστήριξη.
Δεύτερη αρχή: ο πολιτισμός πρέπει να συνδεθεί με την παραγωγική ανασυγκρότηση. Η Ηλεία είναι αγροτικός νομός. Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι ισχυρή βάση, εφόσον ενταχθεί σε μια σύγχρονη αντίληψη ποιότητας, ταυτότητας και εξωστρέφειας. Τα τοπικά προϊόντα δεν είναι μόνο οικονομικά αγαθά. Είναι φορείς ιστορίας, τοπικότητας, γεύσης και τρόπου ζωής. Όταν ο πολιτιστικός τουρισμός συνδέεται με την αγροδιατροφή, όταν ο επισκέπτης γνωρίζει όχι μόνο ένα μνημείο αλλά και την παραγωγική φυσιογνωμία του τόπου, τότε δημιουργείται μεγαλύτερη αξία. Η Ηλεία μπορεί να διεκδικήσει μια θέση όχι ως μαζικός και απρόσωπος προορισμός αλλά ως τόπος αυθεντικής εμπειρίας, ιστορίας, γης, γεύσης και γνώσης.
Τρίτη αρχή: η εκπαίδευση πρέπει να γίνει μόνιμος μηχανισμός τοπικής ανάπτυξης. Δεν αρκεί να πραγματοποιούνται κατά καιρούς συνέδρια, ημερίδες ή θερινά σχολεία. Χρειάζεται ένα σταθερό πλαίσιο εκπαιδευτικών δράσεων στην Ηλεία, με συμμετοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας, των σχολείων, των δήμων και των τοπικών φορέων. Προγράμματα για την τοπική ιστορία, εργαστήρια πολιτιστικής κληρονομιάς, ψηφιακές εφαρμογές για μαθητές και φοιτητές, εκπαιδευτικές επισκέψεις, δράσεις διά βίου μάθησης, κατάρτιση στελεχών της αυτοδιοίκησης και των πολιτιστικών φορέων.
Η γνώση πρέπει να αποκτήσει μόνιμη παρουσία στον τόπο. Μόνο έτσι θα πάψει η Ηλεία να είναι αντικείμενο περιστασιακού ενδιαφέροντος και θα γίνει πεδίο σταθερής ακαδημαϊκής και αναπτυξιακής επένδυσης.
Τέταρτη αρχή: η ψηφιακή τεχνολογία πρέπει να υπηρετήσει την πολιτιστική κληρονομιά. Σήμερα δεν αρκεί να έχουμε μνημεία. Πρέπει να τα τεκμηριώνουμε, να τα αφηγούμαστε, να τα συνδέουμε και να τα κάνουμε προσβάσιμα σε διαφορετικά κοινά. Ψηφιακοί χάρτες, εικονικές περιηγήσεις, εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας, ψηφιακά αρχεία, διαδραστικό εκπαιδευτικό υλικό και πολυγλωσσικές πλατφόρμες μπορούν να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η Ηλεία. Ειδικά για τους νέους ανθρώπους, η ψηφιακή διάσταση είναι η γλώσσα μέσα από την οποία μπορούν να γνωρίσουν, να ερμηνεύσουν και να επανασυνδεθούν με τον τόπο.
Πέμπτη αρχή: η Ηλεία χρειάζεται θεσμική συνέχεια. Αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο. Πολλές καλές ιδέες χάνονται επειδή δεν αποκτούν φορέα, χρονοδιάγραμμα, χρηματοδότηση και διοικητική ευθύνη. Η πολιτιστική ανάπτυξη δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στον ενθουσιασμό. Χρειάζεται επαγγελματισμό. Χρειάζεται ανθρώπους που ξέρουν να σχεδιάζουν, να υποβάλλουν προτάσεις, να ωριμάζουν έργα, να συνεργάζονται με υπηρεσίες, να αξιοποιούν ευρωπαϊκά προγράμματα και να παρακολουθούν τα αποτελέσματα. Χωρίς αυτή τη διοικητική ικανότητα, ο πολιτισμός μένει συχνά στο επίπεδο της καλής πρόθεσης..
«Δεν χρειαζόμαστε λοιπόν μια πολιτική πολιτισμού
που θα περιορίζεται σε εορταστικές εκδηλώσεις»
Ολοκληρώνοντας ο κ. Παναγιωτόπουλος ανέφερε στην «ΠΡΩΤΗ» ότι ο πολιτισμός είναι η συνεκτική εκείνη δύναμη που μπορεί να ενώσει περιοχές που συχνά σκέφτονται απομονωμένα. Μπορεί να δημιουργήσει κοινές διαδρομές ανάμεσα στους δήμους. Μπορεί να προσφέρει μια ενιαία ταυτότητα στον νομό. Μπορεί να στηρίξει νέες μορφές τουρισμού. Μπορεί να συνδεθεί με την αγροτική παραγωγή, με την επιχειρηματικότητα, με την τοπική ιστορία και με τη διεθνή προβολή.
Όπως σημείωσε «Η Ηλεία του μέλλοντος δεν μπορεί να είναι μόνο η Ηλεία των μεγάλων συμβόλων. Πρέπει να γίνει η Ηλεία των λειτουργικών συνδέσεων.
Η Ολυμπία να μη μένει αποκομμένη από τον υπόλοιπο νομό. Η Ήλιδα να ανακτήσει τον ρόλο της στη δημόσια αφήγηση. Το Χλεμούτσι και η μεσαιωνική ιστορία να αποκτήσουν τη θέση που τους αναλογεί. Οι παράκτιες περιοχές να συνδεθούν με τον πολιτιστικό και φυσιολατρικό τουρισμό. Η αγροτική παραγωγή να αποκτήσει πολιτιστική και ποιοτική ταυτότητα. Τα σχολεία και οι νέοι να μπουν στο κέντρο αυτής της προσπάθειας. Και η ακαδημαϊκή κοινότητα να είναι σταθερός εταίρος και όχι περιστασιακός επισκέπτης.
Δεν χρειαζόμαστε λοιπόν μια πολιτική πολιτισμού που θα περιορίζεται σε εορταστικές εκδηλώσεις.
Χρειαζόμαστε μια πολιτική πολιτισμού που θα παράγει γνώση, θα δημιουργεί δεξιότητες, θα ενισχύει την οικονομία, θα προστατεύει την κληρονομιά, θα εκπαιδεύει τους νέους και θα συνδέει την Ηλεία με τον κόσμο.
Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην πολιτιστική δραστηριότητα και στην πολιτιστική στρατηγική.
Το μεγάλο στοίχημα που πρέπει να κερδίσει η Ηλεία είναι το εξής:
Να μη μιλούμε πια για την Ηλεία μόνο ως τόπο μεγάλου παρελθόντος. Να τη σχεδιάσουμε ως τόπο ισχυρού μέλλοντος».
