Για πρώτη φορά, επιστήμονες κατάφεραν να τοποθετήσουν κάμερες πάνω σε φαλαινοκαρχαρίες και αυτό που αντίκρισαν ξεπέρασε κάθε προσδοκία.
Το μεγαλύτερο ψάρι του κόσμου αποδείχθηκε ότι περνά πολύ περισσότερο χρόνο τρεφόμενο βαθιά κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, αποκαλύπτοντας έναν κόσμο συμπεριφορών που μέχρι σήμερα παρέμενε άγνωστος.
Οι φαλαινοκαρχαρίες μπορεί να είναι οι ευγενικοί γίγαντες των ωκεανών, όμως οι διατροφικές τους συνήθειες ήταν ανέκαθεν ένα αίνιγμα για την επιστημονική κοινότητα. Το νέο υλικό που καταγράφηκε από κάμερες προσαρμοσμένες στην πλάτη τους δείχνει αυτά τα εντυπωσιακά πλάσματα να αναζητούν τροφή με τρόπους που σπάνια έχει παρατηρήσει ανθρώπινο μάτι.
Τα πλάνα αποκαλύπτουν μια εκπληκτική ποικιλία τεχνικών σίτισης: οι φαλαινοκαρχαρίες φιλτράρουν την τροφή τους ενώ κινούνται σε ανοιχτό νερό, γλιστρούν προς τα κάτω καθώς καταδύονται, ανεβαίνουν ξανά στην επιφάνεια με το στόμα διάπλατα ανοιχτό, ενώ κάποιες φορές κινούνται ακριβώς πάνω από τον βυθό για να τραφούν. Ιδιαίτερα συχνή αποδείχθηκε η αργή, σταθερή υποβρύχια σίτιση, μια συμπεριφορά που δεν είχε τεκμηριωθεί επαρκώς στο παρελθόν.
Ο Philip Motta, ομότιμος καθηγητής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε τα βίντεο «πολύτιμη» πηγή πληροφοριών για την ποικιλομορφία των διατροφικών συμπεριφορών των φαλαινοκαρχαριών.
Η μέχρι τώρα έρευνα γινόταν από βάρκες, αεροπλάνα ή από δύτες που κολυμπούσαν δίπλα τους, μέθοδοι που είχαν έναν βασικό περιορισμό: μπορούσαν να παρακολουθήσουν τα ψάρια μόνο όταν βρίσκονταν κοντά στην επιφάνεια. Μια μελέτη του 2020 είχε ήδη εκτιμήσει ότι οι φαλαινοκαρχαρίες ενδέχεται να περνούν έως και το 20% της ημέρας τους αναζητώντας τροφή σε διάφορα βάθη και λιγότερο από το 1% του χρόνου τους τρεφόμενοι στην επιφάνεια.
Στη νέα αυτή έρευνα, οι επιστήμονες τοποθέτησαν κάμερες απευθείας πάνω σε δέκα φαλαινοκαρχαρίες στον ύφαλο Ningaloo της Δυτικής Αυστραλίας, συγκεντρώνοντας πάνω από 22 ώρες υλικού μέσα από τα μάτια των ίδιων των ψαριών. Συνδυάζοντας αυτό το υλικό με 106 προηγούμενες μελέτες, δημιούργησαν τον πληρέστερο κατάλογο συμπεριφοράς που έχει ποτέ συνταχθεί για το είδος. Συνολικά κατέγραψαν 36 διαφορετικές συμπεριφορές, οι 12 από αυτές σχετίζονταν με τη διατροφή, και οι έξι δεν είχαν παρατηρηθεί ποτέ ξανά. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 21 Ιουλίου στο περιοδικό Marine Biology.
Οι φαλαινοκαρχαρίες μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα 18 μέτρα, κι όμως επιβιώνουν τρώγοντας μικροσκοπική λεία, κριλ, αυγά ψαριών και πλαγκτόν, σε τροπικά νερά που φημίζονται για τη χαμηλή περιεκτικότητά τους σε θρεπτικά συστατικά. Η ικανότητά τους να εναλλάσσουν τόσες πολλές τεχνικές σίτισης ίσως εξηγεί πώς ένα τόσο τεράστιο είδος καταφέρνει να επιβιώνει σε τέτοια ύδατα.
Παρά την πρωτοποριακή οπτική γωνία που προσέφεραν οι κάμερες, η εικόνα παραμένει μερική. Οι φαλαινοκαρχαρίες είναι γνωστό ότι καταδύονται εκατοντάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια, εκεί όπου το φως του ήλιου εξαφανίζεται και οι συμβατικές κάμερες σταματούν να καταγράφουν. Όπως το έθεσε ο Motta, «οι πιο σημαντικές νέες ανακαλύψεις θα μπορούσαν να είναι αυτό που κάνουν αυτοί οι ήπιοι γίγαντες όταν πραγματοποιούν πραγματικά βαθιές καταδύσεις». Το μυστήριο, λοιπόν, παραμένει εν μέρει ανοιχτό – και η περιέργεια των επιστημόνων ακόμη μεγαλύτερη.