Δισεκατομμύρια δόσεις αργότερα, η επιστημονική κοινότητα έχει πλέον τη βεβαιότητα να μιλήσει χωρίς αστερίσκους. Τα εμβόλια mRNA δεν είναι απλώς το εργαλείο που έβγαλε την ανθρωπότητα από την πανδημία, είναι η τεχνολογία που θα καθορίσει το μέλλον της πρόληψης και της θεραπείας για δεκάδες ασθένειες, από τη γρίπη και τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό μέχρι τον καρκίνο και τα αυτοάνοσα νοσήματα.
Μια νέα, ολοκληρωμένη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Lancet έρχεται να βάλει την οριστική σφραγίδα έγκρισης σε αυτή την τεχνολογία, συγκεντρώνοντας εργαστηριακά δεδομένα, κλινικές μελέτες και αναφορές από την πραγματική ζωή.
Η ανάλυση, την οποία συντόνισαν επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά, είχε έναν διττό στόχο, να αποτιμήσει οριστικά την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων mRNA μετά από μαζική χορήγηση σε παγκόσμια κλίμακα και να καταρρίψει τους ψευδείς μύθους που τα περιβάλλουν. Τα συμπεράσματα είναι κατηγορηματικά. Τα εμβόλια mRNA προσφέρουν ισχυρή προστασία έναντι σοβαρών λοιμώξεων, ξεκινώντας από τη σοβαρή μορφή της Covid-19, ακόμη και στις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Παιδιά, ηλικιωμένοι, έγκυες γυναίκες και ανοσοκατεσταλμένα άτομα ωφελούνται εξίσου, ενώ οι αναμνηστικές δόσεις παρατείνουν την προστασία και την επεκτείνουν αποτελεσματικά απέναντι σε νέες παραλλαγές του ιού SARS-CoV-2.
Στο μέτωπο της ασφάλειας, η ανασκόπηση είναι εξίσου σαφής. Όπως όλα τα εμβόλια, έτσι και τα mRNA μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες, ωστόσο οι σοβαρές, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τη μυοκαρδίτιδα που συζητήθηκε εκτενώς κατά την πρώτη εκστρατεία εμβολιασμού, είναι εξαιρετικά σπάνιες. Η πάθηση αυτή, που παρατηρείται συχνότερα σε νεαρούς άνδρες, είναι τόσο σποραδική που αντισταθμίζεται με το παραπάνω από την προστασία που προσφέρουν τα εμβόλια έναντι σοβαρών λοιμώξεων, οι οποίες από μόνες τους μπορούν να προκαλέσουν καρδιακά προβλήματα, νοσηλείες και θανάτους.
Ένας από τους πιο ανθεκτικούς μύθους που καλλιεργήθηκαν από τους αντιεμβολιαστικούς κύκλους ήταν εκείνος που ήθελε τα εμβόλια mRNA να αλλοιώνουν το DNA των ληπτών. Η πραγματικότητα, όπως την αποτυπώνει η ανασκόπηση, είναι εντελώς διαφορετική. Οι γενετικές οδηγίες που παρέχει το εμβόλιο, δηλαδή το αγγελιοφόρο RNA που βρίσκεται εγκλωβισμένο σε λιπιδικά νανοσωματίδια, είναι απολύτως προσωρινές. Αφού δώσουν εντολή στα κύτταρα του σώματος να παράγουν αβλαβή τμήματα του ιού, εκπαιδεύοντας έτσι το ανοσοποιητικό σύστημα να αντιδρά, αποικοδομούνται ταχύτατα και αποβάλλονται από τον οργανισμό μαζί με το λιπιδικό τους περίβλημα. Δεν υπάρχει καμία απολύτως αλληλεπίδραση με το ανθρώπινο DNA, καμία μόνιμη αλλαγή, καμία κρυφή παρενέργεια που θα εμφανιστεί στο απώτερο μέλλον.
Έχοντας οδηγήσει την ανθρωπότητα έξω από το τούνελ της πανδημίας, η τεχνολογία mRNA ανοίγει τώρα τα φτερά της προς νέους ορίζοντες. Εμβόλια κατά της γρίπης βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο ρυθμιστικής έγκρισης, ενώ ένα εμβόλιο κατά του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV), που ταλαιπωρεί εκατομμύρια βρέφη και ηλικιωμένους κάθε χρόνο, έχει ήδη λάβει το πράσινο φως. Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι θεραπευτικές εφαρμογές που βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Εξατομικευμένα εμβόλια mRNA σχεδιάζονται για την καταπολέμηση του καρκίνου του πνεύμονα, του παγκρέατος και του μελανώματος, όχι πλέον για την πρόληψη αλλά για τη θεραπεία, εκπαιδεύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα του ίδιου του ασθενούς να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα.
Οι συγγραφείς της ανασκόπησης δεν περιορίζονται στα επιστημονικά δεδομένα, αλλά αγγίζουν και το κρίσιμο ζήτημα της εμπιστοσύνης του κοινού. Τονίζουν την ανάγκη εγκαθίδρυσης ενός ειλικρινούς διαλόγου με τους ασθενείς, με προσβάσιμες πληροφορίες και σαφείς, τεκμηριωμένες απαντήσεις στις ανησυχίες τους. Αυτού του είδους η διαφάνεια, υπογραμμίζουν, είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο απέναντι στην παραπληροφόρηση που περιβάλλει τα εμβόλια.
Παράλληλα, η ανασκόπηση θέτει επί τάπητος και το ζήτημα της ισότιμης πρόσβασης. Η διανομή των εμβολίων mRNA υπήρξε εξαρχής άνιση σε παγκόσμιο επίπεδο, με τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος να μένουν πίσω. Η επένδυση στην παραγωγική ικανότητα αυτών των χωρών, η βελτίωση των υποδομών αποθήκευσης και η μείωση του κόστους διανομής είναι, σύμφωνα με τους επιστήμονες, απαραίτητα βήματα για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της τεχνολογίας mRNA, πολύ πέρα από την Covid-19. Το μήνυμα είναι σαφές: η επιστήμη έκανε το θαύμα της, τώρα είναι η σειρά της πολιτικής βούλησης να το κάνει προσιτό σε όλους.
