Η βιομηχανική καρδιά της Ρηνανίας βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν μετασχηματισμό που απειλεί να αλλάξει οριστικά τον χάρτη της εργασίας στην περιοχή
Το Ντούισμπουργκ έμαθε να ζει με τον χάλυβα. Για δεκαετίες, οι μεγάλες χαλυβουργικές εγκαταστάσεις δεν αποτελούσαν απλώς ένα κομμάτι της οικονομίας της πόλης, αλλά την ίδια την οικονομική και κοινωνική της ραχοκοκαλιά.
Τώρα αυτή η σχέση περνά σε μια από τις δυσκολότερες καμπές της.
Χιλιάδες εργαζόμενοι στη χαλυβουργία βρίσκονται αντιμέτωποι με την ανάγκη να αναζητήσουν νέα επαγγελματική προοπτική, καθώς ο γερμανικός χαλυβουργικός κλάδος προχωρά σε βαθιές περικοπές παραγωγής και προσωπικού, την ώρα που η μετάβαση σε παραγωγή με χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα απαιτεί τεράστιες επενδύσεις.
Η εξέλιξη δεν αφορά πλέον ένα μεμονωμένο εργοστάσιο. Αφορά ολόκληρο το βιομηχανικό οικοσύστημα του Ντούισμπουργκ.
Η HKM παραμένει, αλλά με πολύ λιγότερους εργαζομένους
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι Hüttenwerke Krupp Mannesmann, η γνωστή HKM στο νότιο Ντούισμπουργκ.
Τον Ιούλιο ο όμιλος Salzgitter συμφώνησε να αναλάβει το 100% της εταιρείας, μετά την αποχώρηση της Thyssenkrupp Steel Europe και της Vallourec από την κοινοπραξία. Η χαλυβουργική δραστηριότητα στον ιστορικό χώρο θα συνεχιστεί, όμως το τίμημα για τη διατήρηση της παραγωγής είναι βαρύ.
Η HKM απασχολεί σήμερα περίπου 3.000 εργαζομένους. Μέχρι το τέλος του 2028 ο αριθμός αυτός αναμένεται να περιοριστεί περίπου στους 1.000.
Με άλλα λόγια, περίπου 2.000 θέσεις εργασίας πρόκειται να χαθούν.
Η Salzgitter έχει χαρακτηρίσει τις περικοπές δύσκολες αλλά αναγκαίες για να καταστεί δυνατή η πλήρης ανάληψη της εταιρείας και η συνέχιση της λειτουργίας της.
Η παραγωγή ακατέργαστου χάλυβα στην HKM αναμένεται επίσης να περιοριστεί περίπου στους δύο εκατομμύρια τόνους ετησίως.
Δεν πρόκειται μόνο για την HKM
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το Ντούισμπουργκ είναι ότι η HKM δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.
Η Thyssenkrupp Steel έχει ήδη δρομολογήσει ένα ευρύ πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, το οποίο προβλέπει σημαντική μείωση της παραγωγής και περίπου 11.000 λιγότερες θέσεις εργασίας συνολικά στον χαλυβουργικό της κλάδο.
Η εικόνα είναι ενδεικτική της πίεσης που δέχεται η γερμανική βιομηχανία.
Υψηλό ενεργειακό κόστος, ασθενέστερη ζήτηση, διεθνής ανταγωνισμός, πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα και η ανάγκη για τεράστιες επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση έχουν δημιουργήσει ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον για τη γερμανική χαλυβουργία.
Και πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι.
Άνθρωποι που επί δεκαετίες εργάστηκαν στα εργοστάσια του Ρουρ, οικογένειες που συνδέουν το εισόδημά τους με τη βιομηχανία και μια ολόκληρη περιοχή που γνωρίζει πλέον ότι το παραγωγικό μοντέλο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε μεταβάλλεται εκ βάθρων.
Η πράσινη μετάβαση φέρνει επενδύσεις, αλλά δεν εγγυάται τις ίδιες θέσεις εργασίας
Η νέα εποχή του γερμανικού χάλυβα παρουσιάζεται ως η μετάβαση προς παραγωγή με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Στην HKM σχεδιάζεται η μετάβαση σε τεχνολογία ηλεκτρικού κλιβάνου τόξου, με στόχο τη δραστική μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η νέα παραγωγική κατεύθυνση αποτελεί μέρος της προσπάθειας να διατηρηθεί η χαλυβουργία στο Ντούισμπουργκ και ταυτόχρονα να προσαρμοστεί στις νέες ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Όμως εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση.
Η βιομηχανική δραστηριότητα μπορεί να διασωθεί, η παραγωγή μπορεί να συνεχιστεί και οι εγκαταστάσεις να εκσυγχρονιστούν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα διατηρηθεί και ο ίδιος αριθμός εργαζομένων.
Η μετάβαση σε πιο αυτοματοποιημένες και λιγότερο ενεργοβόρες παραγωγικές διαδικασίες μεταβάλλει αναπόφευκτα και τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό.
Το μεγάλο ερώτημα για το Ντούισμπουργκ
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα συνεχίσει να παράγεται χάλυβας στο Ντούισμπουργκ.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσοι άνθρωποι θα εξακολουθήσουν να μπορούν να ζουν από αυτή τη βιομηχανία.
Και ακόμη περισσότερο, ποιο θα είναι το επόμενο παραγωγικό κεφάλαιο της περιοχής για εκείνους που θα αποχωρήσουν από τα εργοστάσια.
Η ιστορία του Ρουρ έχει ξαναζήσει τέτοιες περιόδους. Η σταδιακή αποχώρηση από τον άνθρακα και οι προηγούμενες αναδιαρθρώσεις της βαριάς βιομηχανίας δημιούργησαν ολόκληρες γενιές εργαζομένων που χρειάστηκε να επανεκπαιδευτούν και να αναζητήσουν νέες θέσεις εργασίας.
Η σημερινή κρίση, όμως, έχει μια διαφορετική ιδιαιτερότητα.
Δεν αφορά μόνο το τέλος μιας παλιάς βιομηχανικής εποχής. Αφορά την προσπάθεια να δημιουργηθεί μια νέα, ανταγωνιστική ευρωπαϊκή βιομηχανία χωρίς να διαλυθεί ο κοινωνικός ιστός που χτίστηκε γύρω από την παλιά.
Και αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα για το Ντούισμπουργκ.
Γιατί εάν η μετάβαση στον «πράσινο» χάλυβα σημαίνει ότι διατηρούνται οι εγκαταστάσεις αλλά χάνονται χιλιάδες θέσεις εργασίας, τότε η επιτυχία της δεν θα κριθεί μόνο από τους τόνους χάλυβα που θα παράγονται στο μέλλον. Θα κριθεί και από το αν η πόλη θα μπορέσει να προσφέρει στους ανθρώπους που χάνουν σήμερα τη δουλειά τους ένα πραγματικό αύριο.
