30 Ιουνίου 1944. Στην περιοχή του Κεφαλόβρυσου Θεσπρωτίας, κοντά στην εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων, οι αντάρτες του ΕΔΕΣ έδωσαν μια σκληρή μάχη απέναντι σε γερμανικές δυνάμεις και ένοπλους Τσάμηδες, οι οποίοι επιδίωκαν να ανακαταλάβουν την Παραμυθιά. Η σύγκρουση κατέληξε σε υποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων, ενώ οι αντάρτες κατέλαβαν οπλισμό, οχήματα και πολεμικό υλικό.
Το ΙΙ/16 Τάγμα της Χ Μεραρχίας των ΕΟΕΑ του ΕΔΕΣ, υπό τον τότε λοχαγό Ζιώγα, είχε αναπτύξει τις δυνάμεις του στην περιοχή. Στη διάθεσή του βρίσκονταν ο 5ος Λόχος, με διοικητή τον εύελπι Χρίστο Χριστόπουλο, και ο 6ος Λόχος, υπό τον υπολοχαγό Πέτρο Γριβάκο. Ο Λόχος Μηχανημάτων, με διοικητή τον εύελπι Γ. Παναγιωτακόπουλο, δεν βρισκόταν αρχικά στις θέσεις του τάγματος.
Την αυγή της 30ής Ιουνίου, μπροστά από τις ελληνικές θέσεις εμφανίστηκε γερμανική φάλαγγα. Προηγούνταν δύο οχήματα, το ένα από τα οποία ρυμουλκούσε αντιαρματικό πυροβόλο των 47 χιλιοστών και το άλλο το αντίστοιχο βλητοφόρο. Ακολουθούσαν περίπου δέκα γερμανικά οχήματα με 200 έως 250 στρατιώτες, καθώς και περίπου 100 ένοπλοι Τσάμηδες, πεζοί και έφιπποι.
Οι άνδρες του ΕΔΕΣ άνοιξαν πυρ εναντίον των πρώτων οχημάτων από απόσταση περίπου 300 μέτρων. Το πρώτο όχημα ακινητοποιήθηκε και οι Γερμανοί αναπτύχθηκαν για μάχη, ενώ οι υπόλοιπες δυνάμεις πήραν θέσεις απέναντι από τις ελληνικές γραμμές.
Παρά τις δύσκολες συνθήκες και την αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου, οι αντάρτες διατήρησαν τις θέσεις τους. Οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν πυροβολικό και όλμους, ενώ στη συνέχεια ανέπτυξαν πεζικό, επιχειρώντας να προσεγγίσουν τις ελληνικές θέσεις μέσα από χαρακώματα.
Καθοριστικό ρόλο στη μάχη έπαιξε το βαρύ πολυβόλο του 5ου Λόχου, το οποίο χειριζόταν ο αντάρτης Χρίστος Τσίτσος. Παρά τον συνεχή βομβαρδισμό, παρέμεινε στη θέση του και συνέχισε να βάλλει κατά των γερμανικών δυνάμεων.
Η εξέλιξη της σύγκρουσης άλλαξε όταν έφτασε στην περιοχή ο εύελπις Παναγιωτακόπουλος, μεταφέροντας έναν βαρύ όλμο ιταλικής προέλευσης, τμηματικά και με τη βοήθεια δύο ανταρτών. Ο λοχαγός Ζιώγας ανέλαβε τη διεύθυνση της βολής, ενώ ο Παναγιωτακόπουλος εκτελούσε χρέη σκοπευτή.
Ο όλμος άρχισε να βάλλει εναντίον της γερμανικής συγκέντρωσης κοντά σε έναν πλάτανο, όπου βρίσκονταν οχήματα και στρατιώτες. Σύμφωνα με την αναφορά του Ζιώγα, η διόρθωση της βολής ήταν επιτυχής και τα επόμενα βλήματα έπληξαν την περιοχή συγκέντρωσης των Γερμανών. Όταν έπεσε περίπου το δέκατο βλήμα, οι γερμανικές δυνάμεις άρχισαν να υποχωρούν άτακτα προς τη Μενίνα.
Τότε οι δύο ελληνικοί λόχοι πέρασαν στην αντεπίθεση. Ο 5ος Λόχος του Χριστόπουλου και ο 6ος Λόχος του Γριβάκου προχώρησαν εναντίον των γερμανικών θέσεων, συλλαμβάνοντας αιχμαλώτους και αναγκάζοντας τους αντιπάλους τους να εγκαταλείψουν το πεδίο της μάχης. Παράλληλα, τμήμα του 6ου Λόχου κινήθηκε προς τα γερμανικά πυροβόλα κοντά στο Νεοχώρι.
Η υποχώρηση των Γερμανών συμπαρέσυρε και τις ένοπλες ομάδες των Τσάμηδων. Σύμφωνα με την αφήγηση του διοικητή του τάγματος, περίπου 1.000 ακόμη ένοπλοι Τσάμηδες είχαν αναπτυχθεί δυτικά των χωριών Γκρίκας, Ψάκκας και Νικολουσίου, περιμένοντας την έκβαση της μάχης για να κινηθούν προς την Παραμυθιά. Μετά την υποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων, και αυτές οι ομάδες εγκατέλειψαν τις θέσεις τους.
Ο απολογισμός, όπως καταγράφεται στην αναφορά του λοχαγού Ζιώγα, ήταν ένας νεκρός και πέντε τραυματίες για το ελληνικό τάγμα. Για τις γερμανικές απώλειες αναφέρονται περίπου 30 νεκροί κοντά στον πλάτανο, ακόμη πέντε έως έξι νεκροί σε άλλα σημεία του πεδίου της μάχης και 42 τραυματίες, σύμφωνα με πληροφορίες που, όπως σημειώνει ο ίδιος, διαβιβάστηκαν από τα Ιωάννινα. Συνελήφθησαν επίσης οκτώ Γερμανοί αιχμάλωτοι.
Στα λάφυρα που περισυνελέγησαν περιλαμβάνονταν δύο αυτοκίνητα, ένα αντιαρματικό πυροβόλο των 47 χιλιοστών, ένα πλήρες βλητοφόρο με 320 βλήματα, δύο ασύρματοι, πέντε οπλοπολυβόλα, 35 τυφέκια Μάουζερ και σημαντική ποσότητα πυρομαχικών και άλλου υλικού.
Η επιστροφή των ανταρτών στην Παραμυθιά συνοδεύτηκε από ενθουσιώδη υποδοχή των κατοίκων. Αρχικά, ωστόσο, η εμφάνιση των γερμανικών οχημάτων είχε προκαλέσει σύγχυση στην πόλη, καθώς οι κάτοικοι φοβήθηκαν ότι οι Γερμανοί είχαν εξοντώσει το τάγμα και επέστρεφαν για να καταλάβουν την περιοχή.
Ο λοχαγός Ζιώγας χαρακτήρισε τη μάχη των Αγίων Θεοδώρων ιδιαίτερα σημαντική, καθώς, όπως ανέφερε, αποτέλεσε την πρώτη αναμέτρηση ανταρτικών τμημάτων του ΕΔΕΣ σε παράταξη, σε πεδινή περιοχή. Η έκβασή της απέτρεψε την ανακατάληψη της Παραμυθιάς και ενίσχυσε την εμπιστοσύνη των στρατιωτικών διοικήσεων και των κατοίκων της περιοχής προς το ΙΙ/16 Τάγμα.