Γράφει ο *Ιωάννης Ευθυμιάδης
Η αρχαία φράση «το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον» έχει ένα πολύ βαθύτερο φιλοσοφικό νόημα προσεγγίζοντας την αλήθεια. Οι αρχαίοι φιλόσοφοι ο Πλάτων, Ηράκλειτος, Αριστοτέλης κ.α. διατύπωσαν παρόμοιες γνώμες για το πεπρωμένο, οι οποίες είχαν ένα ανοιχτό συλλογισμό σκέψεις, διότι δεν υπήρχε κάποια ουσιαστική και τεκμηριωμένη αποδεικτική στον ορισμό “ το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον”.
Παράδειγμα ο Πλάτων είπε την φράση «την ειμαρμένην ουδ’ αν είς εκφύγοι». Ο Ηράκλειτος στο απόφθεγμά του είπε «εστί γαρ ειμαρμένα παντός». Η γνώμη του Αριστοτέλη ήταν «επιλογή και όχι τύχη καθορίζει το πεπρωμένο σου». Τι ακριβώς εννοεί ο Αριστοτέλης με την αόριστη λέξη «επιλογή και όχι τύχη». Όλες αυτές οι λέξεις πεπρωμένο – μοίρα- ειμαρμένη- γραφτό κ.λπ. είναι συντελεστές μονωνύμων όπου έχουν τον ίδιο παρονομαστή, που σημαίνει ότι οι λέξεις έχουν ένα εκδηλωτικό και μεταφορικό χαρακτήρα του γεγονός.
Άρα ποιο είναι το συμπέρασμα που βγαίνει από αυτές τις φράσεις των φιλοσόφων για το πεπρωμένο του ανθρώπου; Ότι η μοίρα της ζωής είναι ήδη καθορισμένη (το γραφτό), ή η προσωπική επιλογή του ανθρώπου είναι αυτή που καθορίζει την μοίρα του; Είναι ένα δίκοπο μαχαίρι όπου εμείς οι άνθρωποι κατά την δική μας αντίληψη βγάζουμε διάφορα συμπεράσματα.
Προφανώς μια προσεγγιστική πιθανή απάντηση που μπορεί να δοθεί επί της ουσίας είναι ότι η έννοια του πεπρωμένου είναι μια πολυδιάστατη ταυτόχρονη λειτουργία των παράλληλων γεγονότων. Αυτό είναι ένα απροσδιόριστο μεγαλείο της υπαρξιακής φύσης και της ζωής. Γενικά η εκδήλωση ενός γεγονός στηρίζεται σε μια αιτία. Οπότε επικρατεί πάντα η αιτιοκρατία των γεγονότων στη φύση και στη ζωή, όπως τα αποκαλούμε το πεπρωμένο, η μοίρα, το γραφτό κ.α. Αυτονόητο και λογικό είναι ότι η εξέλιξη της αιτιοκρατίας των γεγονότων στο κοσμογίγνεσθαι, όπου είμαστε και εμείς προϊόν αυτής δεν υπάρχει δυνατότητα αποφυγής. Όμως μεταξύ αυτών υπάρχει και η έννοια της τύχης.
Η τύχη
Τι είναι η τύχη και πως την αποδέχεται ο άνθρωπος στη ζωή του;
Η τύχη είναι το γραφτό της μοίρας, είναι ένα τυχαίο συμπτωματικό γεγονός ή προέρχεται από μια προκλητική επιλογή του ανθρώπου όταν την επιθυμεί; Υπάρχουν πολλά και διάφορα ερωτήματα! Το μόνο σίγουρο που γνωρίζουμε για την τύχη είναι ότι έχει δύο διαφορετικές ή αντίθετες εμφανίσεις. Το θετικό και αρνητικό γεγονός, τύχη η ατυχία. Η θετική εμφάνιση της τύχης, την θεωρεί ο άνθρωπος περιορισμένη πιθανότητα, σε σχέση με την αρνητική εμφάνιση της ατυχίας.
Η λέξη τύχη ορίστηκε από τον άνθρωπο μέσα από τα διάφορα περιστατικά γεγονότα της ζωής του και προσπάθησε να δώσει μια ερμηνεία για την εμφάνισής της. Για να μπορέσει κάποιος να δώσει μια ουσιαστική και τεκμηριωμένη απάντηση για την τύχη, θα πρέπει πρώτα να εννοήσει την πολυσύνθετη κατάστασή της, όπου προέρχεται από μία άγνωστη περιστασιακή αιτία ως γεγονός.
Οπότε αυτό το άγνωστο που δεν γνωρίζουμε για την τύχη μένει αναπάντητο και το δικαιολογούμε απλά με διάφορες ερμηνείες όπως για παράδειγμα «έτυχε»- «ήταν να τύχει»-«ήταν γραφτό» κ.α.
Η τύχη συνεπάγεται με το πεπρωμένο της μοίρας και δεν είναι κάτι το ξεχωριστό. Ακόμα και οι φιλόσοφοι από την αρχαιότητα έδωσαν τις δικές τους προσεγγιστικές λογικές ερμηνείες για την τύχη. Όμως το ουσιαστικό και αναπάντητο ερώτημα παραμένει, το πώς και γιατί εμφανίζεται η τύχη ως αποτέλεσμα ενός γεγονός.
Ο λόγος είναι ότι υπάρχουν πολλά και διάφορα ανεξήγητα λειτουργικά γεγονότα στο κοσμογίγνεσθαι και στη ζωή, όπου ο άνθρωπος κατά βάση σαν προϊόν της δημιουργίας αδυνατεί να αντιληφθεί και να τα κατανοήσει με το είναι του. Διότι υπάρχει έλλειψη συνείδησης από την γέννησή του μέχρι το θάνατό του. Όλα τα υπόλοιπα όπως οι αισθήσεις, το ένστικτο, συναίσθημα, λογική με την πάροδο του χρόνου της ζωής του αναπτύσσονται αναλογικά σε ένα βαθμό του καθενός μας. Για αυτό η τύχη είναι μια σύμπτωση απροσδιόριστης αιτίας.
*Ο Ιωάννης Ευθυμιάδης είναι Συγγραφέας-ερευνητής
