Εντυπωσιακά ευρήματα ηλικίας 1.900 ετών αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές ταφικών τελετουργιών της ρωμαϊκής περιόδου.
Τέσσερα μοναδικά χάλκινα αντικείμενα, διακοσμημένα με τρισδιάστατες κεφαλές λιονταριών, έφερε στο φως η Ισραηλινή Αρχή Αρχαιοτήτων (IAA) κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφής στο Khirbat Ibreika, στο κέντρο του Ισραήλ. Τα ευρήματα χρονολογούνται στον 1ο ή 2ο αιώνα μ.Χ. και ήρθαν στο φως το 2018, στο πλαίσιο έργου για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής. Η σχετική μελέτη δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό Atiqot της Αρχής.
Οι αρχαιολόγοι Elie Haddad και Elisheva Zwiebel, που ηγήθηκαν της έρευνας, αποκάλυψαν οκτώ ρωμαϊκούς τάφους με πέτρινη επένδυση. Στο νότιο άκρο ενός από αυτούς βρέθηκε οργανωμένη στοίβα από τέσσερις χάλκινους δίσκους με κεφαλές λιονταριών και τέσσερις δακτυλιωτές λαβές. Η ασυνήθιστη θέση και μορφή των αντικειμένων γεννούν ερωτήματα για τη χρήση και τη συμβολική σημασία τους.
Παρόμοιοι δίσκοι έχουν βρεθεί σε άλλες περιοχές του ρωμαϊκού κόσμου, αλλά η συγκεκριμένη κατασκευή, με τις λαβές προσαρτημένες πάνω από τις κεφαλές αντί μέσω του στόματος, όπως συνήθως, δεν έχει προηγούμενο. Μαζί με τους δίσκους εντοπίστηκε και ένα μεγάλο σιδερένιο καρφί με ίχνη ξύλου, ένδειξη πως στο σημείο υπήρχε ξύλινο φέρετρο, το οποίο ωστόσο δεν διασώθηκε.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι χάλκινοι δίσκοι πιθανώς λειτουργούσαν ως διακοσμητικά ή πρακτικά στοιχεία του φέρετρου, ίσως ως λαβές για τη μεταφορά του. Μια εναλλακτική θεωρία υποστηρίζει ότι οι δίσκοι και οι δακτύλιοι επιτρέπουν τη χρήση ξύλινων δοκών για την ανύψωση και μεταφορά της σορού.
Ωστόσο, παραμένει αίνιγμα το γιατί τα αντικείμενα βρέθηκαν όλα τοποθετημένα στη μία πλευρά του τάφου, σε φαινομενικά εσκεμμένη διάταξη. Ενδέχεται να είχαν τελετουργικό ή συμβολικό ρόλο, πέρα από την πρακτική τους χρήση.
Το λιοντάρι, ως σύμβολο δύναμης, θάρρους και προστασίας, είχε ευρεία χρήση στην αρχαιότητα. Εμφανιζόταν συχνά σε ναούς, παλάτια, σιντριβάνια και νεκροταφεία. Στον ελληνορωμαϊκό κόσμο, τα λιοντάρια θεωρούνταν φύλακες των νεκρών, γεγονός που ενισχύει την πιθανότητα οι δίσκοι να σχετίζονταν με την κοινωνική θέση του εκλιπόντος ή με κάποια πτυχή της μεταθανάτιας πίστης.
Μάλιστα, οι ερευνητές συνδέουν τα μοτίβα με τον θεό Αιώνα — θεότητα της ελληνιστικής περιόδου που σχετιζόταν με τον ζωδιακό κύκλο και την αιώνια επιστροφή. Κάποιοι μελετητές τον αναπαριστούν ως λιονταρόμορφο ον που περιπλέκεται με φίδι, συμβολίζοντας τον κύκλο της ζωής και του χρόνου.
Παρά τις θεωρίες, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Η πολυπλοκότητα των ευρημάτων μαρτυρά ένα πλούσιο συμβολισμό, πιθανώς συνδεδεμένο με τις αντιλήψεις περί θανάτου και μετά θάνατον ζωής στην περιοχή κατά τη ρωμαϊκή εποχή.
