Με τον τίτλο «Η Ελλάδα στις φλόγες» έκανε πρεμιέρα για το νέο έτος η εκπομπή «Με τη ματιά του Απόδημου», που παρουσιάζει ο Χρήστος Μουρτζούκος στο κανάλι του «Απόδημου Παλμού».
Η θεματολογία της πρώτης εκπομπής της χρονιάς ήταν οι καταστροφικές πυρκαγιές που μαστίζουν τη χώρα τα τελευταία χρόνια, με καλεσμένους ειδικούς και ανθρώπους της πρώτης γραμμής που κατέθεσαν τις εμπειρίες, τις γνώσεις και τους προβληματισμούς τους.
Η συζήτηση ξεκίνησε με την ανάδειξη της έκτασης του προβλήματος, περισσότερες από 6.000 πυρκαγιές μέσα σε έναν χρόνο, με ανυπολόγιστες απώλειες σε φυσικό πλούτο, χλωρίδα και πανίδα.
Πάνω από 500.000 στρέμματα έχουν καεί, ενώ οι επιπτώσεις επηρεάζουν τόσο την οικολογία όσο και την οικονομία, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον τουρισμό. Σημαντική αναφορά έγινε στο ζήτημα της πρόληψης, στην αποτελεσματικότητα του αριθμού 112 και στον ρόλο των άμεσων εκκενώσεων, που από τη μία προστατεύουν ανθρώπινες ζωές, από την άλλη όμως δημιουργούν ερωτήματα για την έλλειψη στρατηγικής πρόληψης.
Ο δρ. Βασίλης Λύκος, Ολοκληρωμένης Περιβαλλοντικής Διαχείρισης του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρουσίασε στοιχεία για τις δαπάνες στην πυρασφάλεια, 1,2 έως 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο, με μόλις το 15% να κατευθύνεται στην πρόληψη και το 85% να αφορά την καταστολή και κυρίως τα εναέρια μέσα, πολλά από τα οποία μισθώνονται.
Παράλληλα, έθιξε ζητήματα όπως το «χρηματιστήριο του άνθρακα», τη χρήση περιοχών Natura για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων, καθώς και την καύση απορριμμάτων σε εργοστάσια της Δυτικής Μακεδονίας, τονίζοντας τις αρνητικές συνέπειες για το περιβάλλον.
Ο πρόεδρος των Ελλήνων Πυροσβεστών Εθελοντών, κ. Τσιουγκρής, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει εγκαταλείψει την πρόληψη και εξέφρασε ανησυχία για την ευκολία με την οποία αποφασίζονται οι εκκενώσεις, χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστικός σχεδιασμός. Παράλληλα, σημείωσε τον καθοριστικό ρόλο των εθελοντών, που πολλές φορές επιχειρούν σε συνθήκες ακραίου κινδύνου.
Ο οικονομολόγος κ. Λαμπρόπουλος αναφέρθηκε στις αυξημένες δαπάνες που ξεπερνούν τα 600 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για την πυρασφάλεια, ιδίως μετά την τραγωδία στο Μάτι, ενώ από τον κ. Λύκο, τέθηκε και το ζήτημα της μεταφοράς μολύνσεων στα δέντρα από τα οχήματα που κινούνται από βουνό σε βουνό χωρίς απολύμανση. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν στοιχεία για τις ειδικές αποζημιώσεις των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων που συνδράμουν στις επιχειρήσεις, οι οποίες από το 2018 και μετά ανέρχονται σε περίπου 17 εκατομμύρια ευρώ.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της αναδάσωσης. Ο κ. Λύκος τόνισε ότι από τα εκατομμύρια καμένων στρεμμάτων, μόλις το 1,5% αναδασώνεται, με τα διαθέσιμα δενδρύλλια να ανέρχονται σήμερα σε μόλις 25.000 με 26.000. Στο ίδιο πλαίσιο επισημάνθηκε η απουσία υδροδοτικών δικτύων και υποδομών που θα μπορούσαν να συμβάλουν αποφασιστικά στην έγκαιρη κατάσβεση.
Ο κ. Λύκος στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα του λεγόμενου «καρτέλ της φωτιάς», το οποίο, όπως ανέφερε, δεν περιορίζεται μόνο στη μίσθωση εναέριων μέσων, αλλά εκμεταλλεύεται και τις ίδιες τις καταστροφές. Μετά την καταστροφή ενός βουνού, δεν αξιοποιείται μόνο η καμένη δασική επιφάνεια, αλλά και το υπέδαφος, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για τον πλούτο και τους φυσικούς πόρους της περιοχής.
Παράλληλα, έκανε λόγο για την ύπαρξη των λεγόμενων «Pfand Countries», όπου, όπως είπε, κάποιοι ελέγχουν και κατευθύνουν άλλους ώστε να υπογράφουν συμφωνίες που καταλήγουν στη δέσμευση ή και εκχώρηση γης. Αυτό οδηγεί στην εκμετάλλευση παραγόμενων προϊόντων του δάσους, όπως το ελαιόλαδο και το πευκόμελο. Στο ίδιο πλαίσιο καυτηρίασε την εισαγωγή μελιού από τη Γερμανία, σε βάρος της εγχώριας παραγωγής.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα των αποζημιώσεων μετά τις πυρκαγιές. Όπως τόνισε, τα χρήματα δεν κατευθύνθηκαν πρωτίστως στους πραγματικά πληγέντες κατοίκους, αλλά σε ξενοδοχειακές μονάδες και άλλους φορείς που δεν είχαν άμεση ανάγκη. Σημείωσε μάλιστα ότι πολλοί πολίτες που έχασαν περιουσίες και είχαν ζωτική ανάγκη στήριξης, δεν έχουν μέχρι σήμερα αποζημιωθεί.
Η εκπομπή δεν παρέλειψε να αγγίξει και τον ανθρώπινο παράγοντα, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία το 90% των πυρκαγιών προέρχεται από εμπρησμούς. Στο επίκεντρο βρέθηκαν επίσης οι επιπτώσεις των καταστροφών στον τουρισμό, αλλά και η ανάγκη αξιοποίησης τεχνολογικών εργαλείων, όπως οι GIS χάρτες, για την καλύτερη παρακολούθηση και πρόληψη.
Η πρεμιέρα της εκπομπής ανέδειξε το πολυδιάστατο πρόβλημα των πυρκαγιών στην Ελλάδα, από την περιβαλλοντική και οικονομική διάσταση μέχρι την κοινωνική και θεσμική. Παράλληλα, έδωσε βήμα σε ειδικούς που κατέθεσαν ρεαλιστικές προτάσεις αλλά και ανησυχίες, καταδεικνύοντας ότι το ζήτημα της πρόληψης, της σωστής οργάνωσης και της ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού παραμένει το μεγάλο ζητούμενο.
