Γράφει ο *Αλέξιος Ντόνας,
Κοίταξα αυτόν τον χάρτη για ώρα. Και σκέφτηκα πότε η Ελλάδα τόλμησε τελευταία φορά να χαράξει κάτι τόσο μεγάλο σε χαρτί.
Στις 3 Ιουνίου 2026 το τουρκικό υπουργείο μεταφορών ανάρτησε έναν χάρτη. Όχι κάποια εσωτερική μελέτη, όχι ακαδημαϊκή πρόταση. Έναν επίσημο χάρτη, που φέρει το σήμα του κράτους και την υπογραφή του πρακτορείου Ανατολού, ο οποίος ενώνει την Κωνσταντινούπολη με τη Μέκκα, τα Βαλκάνια με την Αραβική Χερσόνησο, το Αιγαίο με τον Κόλπο. Τον ονόμασαν Νέο σύγχρονο σιδηρόδρομο της Χετζάζης, αναβίωση του οθωμανικού δικτύου που έσπασε ο Λώρενς της Αραβίας, αυτή τη φορά σε ατσάλι και υψηλή ταχύτητα.
Κοίταξα αυτόν τον χάρτη για ώρα. Και σκέφτηκα πότε η Ελλάδα τόλμησε τελευταία φορά να χαράξει κάτι τόσο μεγάλο σε χαρτί.
Δεν θυμάμαι.
Αυτό είναι το πρόβλημα που κανείς δεν λέει ευθέως. Η Τουρκία έχει σχέδιο, δεκαετιών, συνεκτικό. Αδιάφορο για τις κυκλικές κρίσεις της, για τις πιέσεις του ΔΝΤ, για τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις. Χτίζει, συνδέει, διεισδύει. Σιδηρόδρομοι, λιμάνια, drone, αγωγοί, τεμένη, σχολεία σε τρεις ηπείρους. Και τώρα ο νέος σιδηρόδρομος της Χετζάζης. Ένας άξονας που δεν ενώνει απλώς πόλεις. Ενώνει φιλοδοξίες.
Απέναντι σε αυτό, τι αντιτάσσουμε εμείς; Ανακοινώσεις. Υπομνήματα. Αναφορές στο διεθνές δίκαιο.
Το διεθνές δίκαιο είναι σπουδαίο. Αλλά δεν τρέχει τρένα.
Η αλήθεια είναι σκληρή και απλή. Η Ελλάδα έχει εθιστεί σε μια εξωτερική πολιτική που την ίδια της τη λέει «ισορροπία» και «αποκλιμάκωση» αλλά στην πράξη μοιάζει με χρόνιο κατευνασμό. Κάθε τουρκική κίνηση αντιμετωπίζεται με την ίδια αντανακλαστική απάντηση, που η Άγκυρα έχει μάθει να τη διαβάζει εκ των προτέρων. Δήλωση ανησυχίας, επίκληση ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, αναμονή αντίδρασης από την Ουάσιγκτον. Και μετά ησυχία. Έως την επόμενη φορά.
Η πολιτική κατευνασμού δεν αποτρέπει τον επιτιθέμενο. Τον εκπαιδεύει.
Αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο διπλωματικό. Είναι δομικό. Η Ελλάδα δεν έχει αποτύχει να αντισταθεί στην Τουρκία. Έχει αποτύχει να οικοδομήσει τον εαυτό της.
Έχουμε τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο και ποτέ δεν τον μετατρέψαμε σε εθνική βιομηχανική πολιτική. Έχουμε κάποια από τα σημαντικότερα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου και τα πουλήσαμε χωρίς στρατηγικό πλαίσιο. Έχουμε ακτογραμμή που θα μπορούσε να είναι ραχοκοκαλιά ενεργειακής ανεξαρτησίας για ολόκληρη τη νότια Ευρώπη και ακόμα κολλάμε στις άδειες. Η Θράκη, μια περιοχή κρίσιμης γεωπολιτικής σημασίας, παραμένει η πιο υποανάπτυκτη γωνιά της χώρας. Γενιές τώρα.
Δεν χρειάζεται η Ελλάδα να χτίσει σιδηρόδρομο ως τη Μέκκα. Χρειάζεται να αποφασίσει αν θέλει να είναι κράτος με στρατηγική ή κράτος με αντανακλαστικά.
Και εδώ είναι η βαθύτερη ειλικρίνεια που χρωστάμε στον εαυτό μας. Η αδυναμία ανάπτυξης υποδομών δεν είναι τεχνικό κενό. Είναι πολιτική επιλογή. Είναι αποτέλεσμα ενός συστήματος που δεν έχει κανένα κόστος αν δεν χτίσεις τίποτα, αλλά έχει μεγάλο κέρδος αν μοιράσεις τα συμβόλαια σωστά. Το πελατειακό κράτος δεν παράγει υποδομές. Παράγει συμβόλαια χωρίς υποδομές. Η διαφορά είναι τεράστια.
Η Τουρκία σε είκοσι χρόνια έχτισε χιλιάδες χιλιόμετρα υψηλής ταχύτητας, νέα αεροδρόμια, υποθαλάσσια τούνελ και ναυτικά σκάφη που θα ζήλευε χώρα τριπλάσιου ΑΕΠ. Δεν είναι τυχαίο. Δεν είναι ο Ερντογάν. Είναι μια κρατική λογική που προηγείται του Ερντογάν και θα τον επιβιώσει. Ο νέος σιδηρόδρομος της Χετζάζης δεν είναι παραλήρημα μεγαλείου. Είναι ο επόμενος λογικός κρίκος σε μια αλυσίδα που σφυρηλατείται αδιάκοπα.
Κοιτάζω αυτόν τον χάρτη και δεν νιώθω φόβο. Νιώθω κάτι χειρότερο. Ντροπή για τα δικά μας χαμένα χρόνια.
Γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ελλάδα δεν είναι η τουρκική φιλοδοξία, είναι η ελληνική αδιαφορία για τη δική της.
