Όταν γίνεται λόγος για την πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, συνήθως η συζήτηση επικεντρώνεται στη διατροφή, τη σωματική άσκηση και τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.
Πρόκειται πράγματι για σημαντικούς παράγοντες, όμως ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη ζυγαριά.
Υπάρχουν και άλλες καθημερινές συνήθειες και καταστάσεις που έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Ορισμένες μάλιστα είναι λιγότερο γνωστές στο ευρύ κοινό.
Ας δούμε έξι από αυτές.
1. Διατροφή χωρίς γλουτένη
Η αποφυγή της γλουτένης δεν σημαίνει από μόνη της ότι αυξάνεται ο κίνδυνος διαβήτη. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που ακολουθούν διατροφή χωρίς γλουτένη, χωρίς να υπάρχει ιατρική ανάγκη, μπορεί να καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες δημητριακών και, κατ’ επέκταση, λιγότερες φυτικές ίνες.
Σε μεγάλη μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 200.000 άτομα, η υψηλότερη κατανάλωση γλουτένης συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Οι φυτικές ίνες θεωρούνται σημαντικές για τη μεταβολική υγεία, καθώς συνδέονται με καλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη και ευνοϊκότερη ρύθμιση του σακχάρου.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι η γλουτένη καθαυτή, αλλά η συνολική ποιότητα της διατροφής και η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών.
2. Κοινωνική απομόνωση και μοναξιά
Η έλλειψη κοινωνικών επαφών έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Σε έρευνες έχει παρατηρηθεί ότι άτομα με περιορισμένες κοινωνικές σχέσεις εμφανίζουν συχνότερα παράγοντες που συνδέονται με μεταβολικές διαταραχές. Σε μία μελέτη, γυναίκες ηλικίας 40 έως 75 ετών με πολύ περιορισμένη κοινωνική ζωή παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη σε σύγκριση με γυναίκες που διέθεταν ισχυρότερους κοινωνικούς δεσμούς.
Η ακριβής σχέση δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Η κοινωνική απομόνωση, όμως, μπορεί να συνδέεται με αυξημένο στρες, κατάθλιψη, μειωμένη σωματική δραστηριότητα και άλλες συμπεριφορές που επηρεάζουν τη μεταβολική υγεία.
3. Η απότομη μείωση της κατανάλωσης καφέ
Ο καφές έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών μελετών σχετικά με τον διαβήτη τύπου 2.
Σε έρευνα του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, άνθρωποι που μείωσαν την κατανάλωση καφέ κατά τουλάχιστον ένα φλιτζάνι την ημέρα σε διάστημα τεσσάρων ετών εμφάνισαν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2, ενώ όσοι αύξησαν την κατανάλωση κατά ένα φλιτζάνι παρουσίασαν χαμηλότερο κίνδυνο.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να αρχίσει να πίνει περισσότερο καφέ για να προστατευθεί από τον διαβήτη. Οι σχετικές μελέτες δείχνουν συσχετίσεις και όχι απαραίτητα σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Επιπλέον, η προσθήκη μεγάλης ποσότητας ζάχαρης ή άλλων θερμιδικών συστατικών αλλάζει σημαντικά το διατροφικό προφίλ του ροφήματος.
4. Η συχνή χρήση στοματικού διαλύματος
Ένας ακόμη παράγοντας που έχει προκαλέσει ενδιαφέρον αφορά τη στοματική υγιεινή.
Μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα είχε συσχετίσει τη χρήση αντισηπτικού στοματικού διαλύματος δύο φορές την ημέρα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 μέσα σε διάστημα τριών ετών.
Μία από τις πιθανές εξηγήσεις που έχουν προταθεί αφορά το μικροβίωμα του στόματος. Ορισμένα στοματικά βακτήρια φαίνεται να συμμετέχουν σε μεταβολικές διεργασίες και η συστηματική εξουδετέρωση τόσο των επιβλαβών όσο και των ωφέλιμων μικροοργανισμών θα μπορούσε να επηρεάζει τη μεταβολική υγεία.
Ωστόσο, πρόκειται για συσχέτιση που χρειάζεται περαιτέρω έρευνα και δεν σημαίνει ότι η χρήση στοματικού διαλύματος προκαλεί διαβήτη.
5. Η αυξημένη πρόσληψη αλατιού
Η υπερβολική κατανάλωση αλατιού είναι γνωστό ότι συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης. Ορισμένες μελέτες έχουν εξετάσει και πιθανή σχέση ανάμεσα στην αυξημένη πρόσληψη νατρίου και τον διαβήτη τύπου 2.
Σουηδική έρευνα είχε εκτιμήσει ότι κάθε επιπλέον 1.000 mg νατρίου ημερησίως συνδεόταν με σημαντική αύξηση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη.
Η αυξημένη πρόσληψη αλατιού μπορεί να συμβάλλει έμμεσα μέσω της αύξησης της αρτηριακής πίεσης και του σωματικού βάρους, ενώ έχει εξεταστεί και το ενδεχόμενο άμεσης επίδρασης στους μηχανισμούς που σχετίζονται με την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
6. Η λήψη στατινών
Οι στατίνες χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και την πρόληψη καρδιαγγειακών και αγγειακών συμβαμάτων.
Ορισμένες μελέτες έχουν εντοπίσει μικρή αύξηση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε ανθρώπους που λαμβάνουν στατίνες, ιδιαίτερα σε άτομα που ήδη διαθέτουν παράγοντες κινδύνου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ασθενείς πρέπει να διακόψουν τη θεραπεία τους. Τα οφέλη των στατινών στην πρόληψη καρδιαγγειακών συμβαμάτων είναι σημαντικά και η απόφαση για τη λήψη ή τη διακοπή τους πρέπει να γίνεται αποκλειστικά σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.
Η πρόληψη δεν αφορά μόνο το βάρος
Ο διαβήτης τύπου 2 είναι μια σύνθετη μεταβολική νόσος και η εμφάνισή του επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, η ηλικία, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής.
Οι παραπάνω παράγοντες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως βέβαιες αιτίες εμφάνισης της νόσου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν συσχετίσεις και όχι ότι μία συγκεκριμένη συνήθεια προκαλεί από μόνη της διαβήτη.
Η πιο ουσιαστική πρόληψη εξακολουθεί να βασίζεται στη συνολικά ισορροπημένη διατροφή, την τακτική άσκηση, τη διατήρηση υγιούς βάρους και τον τακτικό ιατρικό έλεγχο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
