Πολύ πριν ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει δημόσια το ενδιαφέρον του για τη Γροιλανδία, ισχυροί Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι είχαν ήδη αρχίσει να επενδύουν συστηματικά στο αρκτικό νησί, αποκτώντας γη, δικαιώματα και συμμετοχές σε στρατηγικά έργα. Το όραμά τους εκτείνεται από την εκμετάλλευση φυσικών πόρων έως τη δημιουργία μιας τεχνολογικής «ουτοπίας» μέσα στους πάγους.
Στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ανοιχτά ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να ελέγξει τη Γροιλανδία, προειδοποιώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση το νησί θα μπορούσε να περάσει στη σφαίρα επιρροής της Κίνας ή της Ρωσίας. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Τραμπ εμφανίστηκε πιο διαλλακτικός, αφήνοντας να εννοηθεί πως βρίσκεται σε εξέλιξη νέα συμφωνία με το ΝΑΤΟ, η οποία περιλαμβάνει επαναδιαπραγμάτευση της αμυντικής συνεργασίας και πιθανή δημιουργία νέων αμερικανικών βάσεων.
Σύμφωνα με τον πρώην σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Τζον Μπόλτον, το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία χρονολογείται ήδη από το 2018. Καθοριστικό ρόλο φέρεται να διαδραμάτισε ο στενός του φίλος Ρόναλντ Λόντερ, κληρονόμος της αυτοκρατορίας Estée Lauder, με τον οποίο γνωρίζονται από τα φοιτητικά τους χρόνια στη Σχολή Wharton.
Επενδύσεις σε νερό, ενέργεια και υποδομές
Ο Ρόναλντ Λόντερ έχει επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στη Γροιλανδία τα τελευταία χρόνια. Μεταξύ άλλων, συμμετέχει σε εταιρεία που σχεδιάζει την εξαγωγή νερού από λιωμένους παγετώνες, προωθώντας το ως «πολυτελές» εμφιαλωμένο προϊόν. Παράλληλα, μέσω επενδυτικών σχημάτων, έχει αποκτήσει μερίδια σε έργα υδροηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία προορίζονται να τροφοδοτήσουν μελλοντικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως χυτήρια αλουμινίου.
Σημαντικές θέσεις σε αυτές τις εταιρείες κατέχουν και πρόσωπα με πολιτική επιρροή στη Γροιλανδία, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για σύγκρουση συμφερόντων και γεωπολιτικές πιέσεις στο μέλλον του νησιού.
Το όραμα της «Πόλης της Ελευθερίας»
Ο Λόντερ δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα τελευταία χρόνια, κύκλοι της Σίλικον Βάλεϊ έχουν στραφεί μαζικά προς τη Γροιλανδία, προωθώντας την ιδέα μιας λεγόμενης «Freedom City». Πρόκειται για μια υπερσύγχρονη τεχνολογική πόλη με ελάχιστη κρατική παρέμβαση, χαλαρό ρυθμιστικό πλαίσιο και σχεδόν μηδενική φορολογία.
Στα σχέδια περιλαμβάνονται κέντρα τεχνητής νοημοσύνης, διαστημικές εγκαταστάσεις, μικροπυρηνικοί αντιδραστήρες, αυτόνομα μέσα μεταφοράς και υποδομές υψηλής τεχνολογίας. Η πόλη θα λειτουργεί ουσιαστικά ως ιδιωτικό κράτος, με τους μεγαλοεπενδυτές στον ρόλο των διοικητών.
Κεντρικό ρόλο στο εγχείρημα έχει η νεοφυής εταιρεία Praxis, η οποία έχει ήδη συγκεντρώσει πάνω από 525 εκατομμύρια δολάρια. Ανάμεσα στους χρηματοδότες της συγκαταλέγονται ο Πίτερ Τιλ (PayPal), ο Σαμ Άλτμαν (OpenAI), ο Μαρκ Αντρίσεν, ο Τζο Λόνσντεϊλ και οι αδελφοί Γουίνκλεβος.
Ο συνιδρυτής της Praxis, Ντράιντεν Μπράουν, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι ταξίδεψε στη Γροιλανδία «για να την αγοράσει», υποστηρίζοντας πως οι ακραίες συνθήκες της περιοχής προσφέρονται ως δοκιμαστικό πεδίο για μελλοντικές αποικίες στον Άρη, στόχο που συνδέεται άμεσα με τα σχέδια του Έλον Μασκ.
Ορυκτός πλούτος κάτω από τους πάγους
Πέρα από τα φιλόδοξα τεχνολογικά οράματα, η Γροιλανδία διαθέτει τεράστιο υπόγειο πλούτο. Κάτω από τους πάγους της εκτιμάται ότι βρίσκονται αποθέματα πετρελαίου, φυσικού αερίου, σπάνιων γαιών και πολύτιμων μετάλλων. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για έως και 28 δισεκατομμύρια βαρέλια ισοδύναμου πετρελαίου, ενώ τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα παγκοσμίως.
Παρά ταύτα, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχει θεσπίσει περιορισμούς στην εξόρυξη υδρογονανθράκων και ουρανίου, επικαλούμενη την προστασία του περιβάλλοντος. Η πρακτική εκμετάλλευση παραμένει περιορισμένη.
Η τεχνητή νοημοσύνη στην εξόρυξη
Ισχυροί τεχνολογικοί παράγοντες έχουν ήδη επενδύσει στην εταιρεία εξόρυξης Kobold Metals, η οποία χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό κοιτασμάτων. Μεταξύ των επενδυτών βρίσκονται ο Τζεφ Μπέζος, ο Μπιλ Γκέιτς, ο Μάικλ Μπλούμπεργκ και ο Σαμ Άλτμαν.
Η εταιρεία πραγματοποίησε έρευνες στη δυτική ακτή της Γροιλανδίας με κόστος δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σε γεωτρήσεις. Παρ’ όλα αυτά, διατηρεί δικαιώματα επί μελλοντικών εσόδων από ενδεχόμενη παραγωγή.
Πολιτική, επενδύσεις και συμφέροντα
Παράλληλα, επενδυτικά σχήματα που δραστηριοποιούνται στη Γροιλανδία συνδέονται με πρόσωπα του στενού πολιτικού κύκλου του Τραμπ. Ορισμένοι από τους βασικούς μετόχους εταιρειών εξόρυξης είναι οι ίδιοι που χρηματοδότησαν γενναιόδωρα την προεκλογική του εκστρατεία το 2024.
Έτσι, ακόμη κι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποκτήσουν ποτέ επίσημα τη Γροιλανδία, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να ωφελείται έμμεσα. Μέσω ενός ισχυρού δικτύου επενδυτών και τεχνολογικών κολοσσών, το νησί έχει ήδη περάσει, τουλάχιστον οικονομικά, στα χέρια της αμερικανικής ελίτ.
Με άλλα λόγια, πριν καν τεθεί ζήτημα αγοράς ή προσάρτησης, η Γροιλανδία έχει ήδη «μοιραστεί» στους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη.