Η απόφαση της Ουγκάντα να αναστείλει κάθε μορφή αμυντικής και στρατιωτικής συνεργασίας με την Τουρκία, με άμεση ισχύ, δεν αποτελεί απλώς μια διμερή διπλωματική κρίση.
Η κίνηση αυτή συνδέεται άρρηκτα με το μέλλον της πολύτιμης ανάπτυξης στρατευμάτων της Ουγκάντα στη Σομαλία, η οποία κινδυνεύει να τερματιστεί, προκαλώντας απώλειες δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων για την Καμπάλα. Η επίσημη αιτιολόγηση, που επικαλείται η Ουγκάντα, αφορά την άρνηση της Άγκυρας να εκδώσει τον εξόριστο πολιτικό σχολιαστή Φρεντ Λουμπούγιε, ωστόσο πηγές υποστηρίζουν ότι το ζήτημα αυτό λειτουργεί ως «παραπέτασμα καπνού» για μια ευρύτερη διαφωνία σχετικά με την τουρκική επιρροή στην ασφάλεια της Σομαλίας.
Η Ουγκάντα διατηρεί περίπου 4.500 στρατιώτες στη Σομαλία στο πλαίσιο της αποστολής της Αφρικανικής Ένωσης (AUSSOM) και επιπλέον 2.000 βάσει διμερούς συμφωνίας. Το μέλλον της αποστολής τέθηκε εν αμφιβόλω μετά την απόφαση των ΗΠΑ να τερματίσουν τη χρηματοδότηση του Γραφείου Υποστήριξης του ΟΗΕ στη Σομαλία έως το τέλος του έτους, εγείροντας ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της επιχείρησης. Παράλληλα, η Σομαλία φέρεται να ζήτησε από την Ουγκάντα να τερματίσει την ανάπτυξή της, επικαλούμενη την αυξανόμενη ισχύ των σομαλικών ταξιαρχιών που εκπαιδεύει η Τουρκία. Η Άγκυρα έχει εκπαιδεύσει σχεδόν 25.000 Σομαλούς στρατιώτες στη Μογκαντίσου και τουλάχιστον 10.000 επιπλέον κομάντος στην Τουρκία, ενισχύοντας σημαντικά την επιρροή της στη χώρα.
Η ένταση δεν είναι καινοφανής. Τον Απρίλιο του 2026, ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Ουγκάντα, στρατηγός Μουχούζι Καϊνερουγκάμπα, είχε απαιτήσει από την Τουρκία αποζημίωση ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων, υποστηρίζοντας ότι τα ουγκαντέζικα στρατεύματα παρείχαν την ασφάλεια που επέτρεψε σε τουρκικές εταιρείες να εξασφαλίσουν σημαντικά συμβόλαια σε λιμάνια, αεροδρόμια και υποδομές της Σομαλίας. Οι δηλώσεις αυτές είχαν προκαλέσει την οργή της Άγκυρας, με τον στρατηγό να φτάνει στο σημείο να απειλήσει ακόμη και με διακοπή των διπλωματικών σχέσεων.
Η Τουρκία έχει εδραιώσει τη Σομαλία ως κέντρο βάρους της αφρικανικής της στρατηγικής, διατηρώντας τη μεγαλύτερη υπερπόντια στρατιωτική βάση της (TURKSOM) στη Μογκαντίσου, ενώ διαχειρίζεται επίσης το λιμάνι και το αεροδρόμιο της πόλης. Το 2026, η Άγκυρα προχώρησε σε περαιτέρω κλιμάκωση, αναπτύσσοντας μαχητικά αεροσκάφη F-16 στη Σομαλία και ξεκινώντας γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες στα σομαλικά ύδατα. Η τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Σομαλία έχει ανανεωθεί για δύο ακόμη χρόνια, έως το 2028.
Η απόφαση της Ουγκάντα να διακόψει τη στρατιωτική συνεργασία με την Τουρκία, επομένως, δεν είναι μια μεμονωμένη αντίδραση σε ένα διπλωματικό επεισόδιο. Αντανακλά τη βαθύτερη ανησυχία της Καμπάλα ότι η αυξανόμενη τουρκική επιρροή στη Σομαλία υπονομεύει τον κρίσιμο ρόλο της ως εγγυήτριας δύναμης και απειλεί τα οικονομικά οφέλη που απορρέουν από τη μακροχρόνια παρουσία της. Το γεγονός ότι η Ουγκάντα έχει θέσει ως προθεσμία αποχώρησης από τη Σομαλία τον Αύγουστο του 2027 προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην πολυπλοκότητα της κατάστασης. Η ρήξη με την Τουρκία σηματοδοτεί μια νέα φάση ανταγωνισμού για επιρροή στο Κέρας της Αφρικής, όπου οι παλιές συμμαχίες δοκιμάζονται και τα στρατηγικά συμφέροντα αναδιατάσσονται διαρκώς.
