Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Γρηγορίου, Επισκόπου της Μεγάλης Αρμενίας.
Ο Άγιος ήταν γιος του Ανάκ, ο οποίος ήταν συγγενής του βασιλιά της Μεγάλης Αρμενίας Κουσαρώ (περί το 290 μ.Χ.). Ο Ανάκ, σε συνεργασία με τον Πέρση βασιλιά Αρτασείρα, δολοφόνησε τον Κουσαρώ. Οι σατράπες όμως της Αρμενίας πήραν εκδίκηση για τον φόνο, σκοτώνοντας τον Ανάκ και όλη του την οικογένεια. Από αυτήν σώθηκαν μόνο δύο παιδιά, ένα από τα οποία ήταν ο Γρηγόριος.
Στην Καισάρεια συνέβη να συναντηθούν ο Γρηγόριος, γιος του φονιά Ανάκ, και ο Τηριδάτης, γιος του θύματος. Τότε ο Γρηγόριος σπούδαζε με ζήλο τα Ιερά Γράμματα στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, κοντά στον αρχιεπίσκοπο Λεόντιο. Εκείνη η περικοπή λέει: «τελείων δέ ἐστιν ἡ στερεὰ τροφή, τῶν διὰ τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν καλοῦ τε καὶ κακοῦ». Δηλαδή, η στερεή και ανώτερη πνευματική τροφή ανήκει στους τέλειους χριστιανούς, που με την άσκηση έχουν γυμνασμένα τα πνευματικά τους αισθητήρια, ώστε να διακρίνουν εύκολα το καλό από το κακό.
Έτσι κι ο Γρηγόριος, ασκημένος στη διάκριση, όχι μόνο δεν απέστρεψε το βλέμμα από τον Τηριδάτη, αλλά τον πλησίασε με αγάπη, αποδοκίμασε την πράξη του πατέρα του και τον βοήθησε σε κάποια ασθένειά του.Αργότερα, όταν ο Τηριδάτης έγινε βασιλιάς της Αρμενίας, βασάνισε φρικτά τον Γρηγόριο, που τότε ήταν επίσκοπος της Αρμενίας. Διέταξε μάλιστα να τον ρίξουν σε λάκκο με φίδια και άλλα ερπετά. Ο Γρηγόριος όχι μόνο δεν έπαθε τίποτα, αλλά επέζησε 15 χρόνια, τρεφόμενος με το ψωμί που του πήγαινε κρυφά μια χήρα. Ο Θεός, όμως, επέτρεψε να νοσήσει ψυχικά ο Τηριδάτης.
Με τις προσευχές όμως του Γρηγορίου θεραπεύτηκε, μετανόησε και βαπτίσθηκε χριστιανός μαζί με όλο του το έθνος.Εορτολόγιο: Στρατόνικος, Στράτος, Στρατής, Στρατονίκη, Στρατονίκιος.ΑπολυτίκιοΉχος γ΄. Θείας πίστεως.Θείας πίστεως, τη γεωργία, ενεούργησας, βροτών καρδίας, κατασπείρας την του Λόγου επίγνωσιν, και λαμπρυνθείς μαρτυρίου τοις στίγμασιν, ιεραρχία Γρηγόριε έφανας. Πάτερ όσιε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.
