Όλο και πιο συχνά ακούμε συζητήσεις για την εμμηνόπαυση τα τελευταία χρόνια, κι όμως εξακολουθεί να την τυλίγει ένα πέπλο μύθων, μισών αληθειών και αρκετής ντροπής.
Την ίδια στιγμή που εμείς προσπαθούμε να σπάσουμε τη σιωπή, η επιστήμη τρέχει και μας φέρνει συνεχώς καινούργια δεδομένα για το τι πραγματικά παθαίνει το σώμα και το μυαλό μιας γυναίκας σε αυτή τη φυσική μετάβαση.
Ίσως νομίζεις ότι τα ξέρεις όλα για το θέμα, αλλά διάβασε παρακάτω εφτά στοιχεία που μάλλον θα σε ξαφνιάσουν. Κάποια είναι πραγματικά απρόσμενα, άλλα σε βάζουν σε σκέψεις, και μερικά σε κάνουν να βλέπεις όλη αυτή τη φάση με άλλο μάτι.
Καταρχάς, να σου πω ότι δεν είσαι μόνη σε αυτό, και δεν εννοώ τις υπόλοιπες γυναίκες. Μιλάω για τις φάλαινες. Ναι, καλά διάβασες. Οι όρκες, οι μπελούγκα, ακόμα και κάποιοι χιμπατζήδες περνούν κι αυτοί εμμηνόπαυση. Μόνο που εκείνες δεν έχουν εξάψεις ούτε εγκεφαλική θολούρα. Αντιθέτως, μόλις μπαίνουν σε αυτή τη φάση, γίνονται αυτόματα οι αρχηγοί της αγέλης, οι σοφές γριές που οδηγούν τα μικρότερα μέλη. Κάτι ήξεραν οι παλιοί πολιτισμοί που τιμούσαν τις μεγαλύτερες γυναίκες.
Και μιας και πιάνουμε κουβέντα για το πώς αντιμετωπιζόταν παλιότερα όλο αυτό, έχεις ιδέα τι τραβούσαν οι γυναίκες τον 19ο αιώνα; Τότε που δεν υπήρχε καν η έννοια της ορμονικής θεραπείας, οι γιατροί έβαζαν βδέλλες. Πίστευαν πως οι βδέλλες ρουφούσαν το «λιμνάζον αίμα» και έφερναν την πολυπόθητη ισορροπία στον οργανισμό, ανακουφίζοντας έτσι τα συμπτώματα. Σήμερα ακούγεται τρελό, αλλά δείχνει ξεκάθαρα πόσο υποτιμημένη ήταν η γυναικεία υγεία για αιώνες ολόκληρους.
Πάμε τώρα σε κάτι που μπορεί να έχεις προσέξει στον εαυτό σου και να αναρωτιέσαι. Η φωνή σου έχει γίνει λίγο πιο βαθιά ή πιο βραχνή τελευταία; Δεν φταίει απλώς η ηλικία. Σχεδόν οι μισές γυναίκες βλέπουν αλλαγές στη φωνή τους κατά την εμμηνόπαυση. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη μειώνονται, οι φωνητικές χορδές χάνουν την ελαστικότητά τους, ξηραίνονται πιο εύκολα, και το αποτέλεσμα ακούγεται. Μην τρομάζεις, είναι απολύτως φυσιολογικό.
Ένα ακόμα πράγμα που πρέπει να πάρεις στα σοβαρά είναι τα κόκαλά σου. Με την απότομη πτώση των οιστρογόνων, η οστική πυκνότητα αρχίζει να μειώνεται και ο κίνδυνος οστεοπόρωσης ανεβαίνει κατακόρυφα. Σκέψου ότι μία στις δύο γυναίκες άνω των πενήντα θα πάθει κάταγμα εξαιτίας της. Το αντίδοτο; Σήκωσε βάρη. Όχι απαραίτητα να γίνεις powerlifter, αλλά η άσκηση με αντιστάσεις, το σταθερό περπάτημα, σε συνδυασμό με ασβέστιο και βιταμίνη D, είναι ό,τι καλύτερο μπορείς να κάνεις για τον σκελετό σου από εδώ και πέρα.
Και τώρα μια μικρή παγίδα που καλό είναι να έχεις υπόψη σου. Αν είσαι στη φάση της περιεμμηνόπαυσης, εκεί που η περίοδος έρχεται όποτε θυμηθεί, μπορεί να σκεφτείς «σιγά μη μείνω έγκυος τώρα πια». Λάθος μεγάλο. Μέχρι να κλείσεις δώδεκα ολόκληρους μήνες χωρίς καθόλου περίοδο, η γονιμότητα επιμένει. Και μάλιστα, έρευνες λένε πως έως και το 75% των κυήσεων σε γυναίκες στα σαράντα είναι απρογραμμάτιστες. Οπότε αν δεν θέλεις εκπλήξεις, μην αφήνεις την αντισύλληψη στην άκρη.
Ένα άλλο θέμα που βασανίζει πολλές είναι η αίσθηση πως ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί όπως παλιά. Δεν το φαντάζεσαι, έχει εξήγηση. Οι ορμονικές αλλαγές επηρεάζουν πραγματικά τον όγκο της φαιάς ουσίας, ειδικά σε περιοχές όπως ο ιππόκαμπος που είναι υπεύθυνος για τη μνήμη. Γι’ αυτό νιώθεις αυτή την περίφημη θολούρα. Το καλό νέο είναι πως ο εγκέφαλος είναι εκπληκτικά προσαρμοστικός· με τον καιρό αναδιοργανώνεται και βρίσκει καινούργιες ισορροπίες.
Και για να κλείσουμε κάπως αισιόδοξα, ξέρεις πώς βλέπουν την εμμηνόπαυση σε άλλες γωνιές του πλανήτη; Ενώ εμείς στη Δύση συχνά την αντιμετωπίζουμε σαν μια απώλεια, σαν το τέλος της νιότης, στην Κίνα την αποκαλούν «δεύτερη άνοιξη». Είναι μια περίοδος ανανέωσης, ελευθερίας και προσωπικής άνθησης. Σε αυτόχθονες πολιτισμούς της Λατινικής Αμερικής και της Νέας Ζηλανδίας, οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση αποκτούν ακόμα μεγαλύτερο κύρος. Τις σέβονται ως φορείς εμπειρίας, γνώσης και βαθιάς σοφίας. Μήπως τελικά να το ξανασκεφτούμε όλο αυτό;
