Ένα νέο, συναρπαστικό εύρημα από τα βάθη του παρελθόντος έρχεται να προσφέρει απαντήσεις και να εγείρει νέα ερωτήματα για την καταγωγή των συγγενικών ειδών του ανθρώπου.
Παράξενες κοιλότητες που μοιάζουν με μικρά λακκάκια στο σμάλτο των δοντιών του εξαφανισμένου γένους Paranthropus φαίνεται πως δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας ασθένειας ή διατροφικής έλλειψης, αλλά ενδέχεται να αποτελούν γενετικό χαρακτηριστικό, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Human Evolution.
Η μελέτη, με επικεφαλής τον δρ Ian Towle από το Πανεπιστήμιο Monash της Αυστραλίας, δίνει νέα διάσταση στη σημασία των οδοντικών ευρημάτων στη μελέτη της ανθρώπινης εξέλιξης. Οι επιστήμονες εντόπισαν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο κοιλοτήτων ομοιόμορφες, κυκλικές και ρηχές εσοχές (γνωστές ως UCS) σε απολιθώματα δοντιών Paranthropus που χρονολογούνται έως και 2 εκατομμύρια χρόνια πριν.
Το αξιοσημείωτο είναι πως τέτοιου είδους κοιλότητες δεν σχετίζονται με περιβαλλοντικές πιέσεις, όπως ο υποσιτισμός ή κάποια ασθένεια, οι οποίες συνήθως προκαλούν διαφορετικού τύπου ελαττώματα στο σμάλτο. Αντιθέτως, φαίνεται πως πρόκειται για κληρονομικό γνώρισμα, που συναντάται με συνέπεια σε δείγματα του γένους Paranthropus στη Νότια Αφρική.
Το εύρημα αυτό μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στην κατανόηση του εξελικτικού δέντρου των ανθρώπων. Όπως εξηγεί ο Towle, η συχνότητα εμφάνισης αυτών των κοιλοτήτων σε ορισμένα είδη και η απουσία τους σε άλλα, όπως στον Australopithecus africanus, υποδηλώνει ότι τα είδη Paranthropus πιθανώς δεν κατάγονται από αυτό το είδος, αλλά ίσως συνδέονται πιο στενά με αυστραλοπίθηκους της Ανατολικής Αφρικής.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι παρόμοια μορφολογικά χαρακτηριστικά εντοπίστηκαν έστω και σποραδικά σε ορισμένα δόντια πρώιμων μελών του γένους Homo, όπως στον H. floresiensis, γνωστό και ως «χόμπιτ». Αυτό πιθανώς υποδεικνύει στενότερους εξελικτικούς δεσμούς με τους αυστραλοπίθηκους, από ό,τι με άλλα μέλη του Homo.
Πάντως, οι ερευνητές κρατούν επιφυλάξεις: με τα διαθέσιμα δείγματα να είναι ακόμα περιορισμένα, είναι πρόωρο να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Η επιστημονική κοινότητα στρέφει το βλέμμα στην παλαιοπρωτεωμική,την ανάλυση αρχαίων πρωτεϊνών στα δόντια, που ίσως δώσει απαντήσεις όχι μόνο για την καταγωγή των κοιλοτήτων UCS, αλλά και για διαφορές μεταξύ αρσενικών και θηλυκών ατόμων Paranthropus.
Το συμπέρασμα, πάντως, είναι εντυπωσιακό: ακόμη και μικροσκοπικά χαρακτηριστικά, όπως τα λακκάκια στο σμάλτο, μπορούν να αποδειχθούν κρίσιμοι «χάρτες» της ανθρώπινης προέλευσης. «Τα δόντια διατηρούν έναν θησαυρό πληροφοριών», λέει χαρακτηριστικά ο Towle, και η παρούσα μελέτη ίσως αποτελέσει σταθμό για την ανακατασκευή της εξελικτικής ιστορίας μας.
