Αρχαιολόγοι στην Ιταλία έφεραν στο φως ένα εντυπωσιακό ταφικό και λατρευτικό σύνολο ηλικίας άνω των 2.400 ετών, λίγα χιλιόμετρα έξω από τα τείχη της αρχαίας Ρώμης.
Οι ανασκαφές, που πραγματοποιούνται κοντά στη Via Pietralata, στα βορειοανατολικά της σύγχρονης πόλης, αποκάλυψαν δύο μνημειώδεις τάφους της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και ένα ιερό αφιερωμένο στον Ηρακλή.
Οι δύο θαλαμωτοί τάφοι εντοπίστηκαν εντός οργανωμένου ταφικού συγκροτήματος, σε άμεση γειτνίαση με χώρο λατρείας του ημίθεου ήρωα, ο οποίος αποτελούσε ιδιαίτερα δημοφιλές σύμβολο προστασίας στον ρωμαϊκό κόσμο. Στην ίδια περιοχή αποκαλύφθηκε τμήμα αρχαίου δρόμου, καθώς και δύο μεγάλες λίθινες λεκάνες ή δεξαμενές, που εκτιμάται ότι χρησιμοποιούνταν σε τελετουργικές πρακτικές.
«Τα προάστια της Ρώμης αποδεικνύονται θησαυροφυλάκια ιστορικής μνήμης που ακόμη δεν έχουν πλήρως εξερευνηθεί», δήλωσε η επικεφαλής αρχαιολόγος της πόλης, Ντανιέλα Πόρο. Οι πρώτες ενδείξεις αρχαίας δραστηριότητας στην περιοχή είχαν εντοπιστεί ήδη από τη δεκαετία του 1990, ενώ οι συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν το 2022 υπό τη διεύθυνση του κρατικού αρχαιολόγου Φαμπρίτσιο Σάντι.
Η περιοχή βρισκόταν εκτός των αρχαίων τειχών της Ρώμης, αν και σήμερα αποτελεί τμήμα του σύγχρονου αστικού ιστού. Κατά τις έρευνες βρέθηκαν χάλκινα νομίσματα που δείχνουν ότι το ιερό χρησιμοποιήθηκε από τον 5ο ή 4ο αιώνα π.Χ. έως και τον 1ο αιώνα μ.Χ., μια περίοδο που εκτείνεται από τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία έως την Αυτοκρατορία.
Παρότι ορισμένα δημοσιεύματα ανέφεραν την ύπαρξη χάλκινων ειδωλίων του Ηρακλή, το ιταλικό Υπουργείο Πολιτισμού διευκρίνισε ότι δεν έχουν εντοπιστεί τέτοια αντικείμενα. Σύμφωνα με τις επίσημες αναφορές, στο κέντρο του ιερού υπήρχε παλαιότερα άγαλμα, το οποίο ωστόσο δεν έχει διασωθεί.
Τάφοι εύπορης οικογένειας
Οι τάφοι ενδέχεται να ανήκαν σε μέλη πλούσιας οικογενειακής ομάδας, γνωστής ως ρωμαϊκό γένος. Ο ένας περιείχε λίθινη σαρκοφάγο και τρεις τεφροδόχους, ενώ στον δεύτερο βρέθηκε σκελετός ενήλικου άνδρα.
Σε μεταγενέστερη φάση, περισσότερα από 100 χρόνια μετά τις ταφές, κατασκευάστηκαν οι δύο μεγάλες δεξαμενές. Η μεγαλύτερη ξεπερνούσε τα 28 μέτρα σε μήκος και τα 10 μέτρα σε πλάτος, με βάθος άνω των δύο μέτρων, ενώ η δεύτερη ήταν μικρότερη αλλά σημαντικά βαθύτερη.
«Πιθανότατα πρόκειται για κατασκευές που σχετίζονται με τελετουργικές δραστηριότητες ή, λιγότερο πιθανό, με τη συλλογή νερού», ανέφερε ο Σάντι, υπογραμμίζοντας ότι περαιτέρω επιστημονική ανάλυση θα επιτρέψει την ακριβέστερη ερμηνεία του ρόλου τους στο αρχαίο τοπίο.
Κεντρικό στοιχείο του χώρου ήταν ο αρχαίος δρόμος, ο οποίος οδηγούσε σε μικρό λατρευτικό οικοδόμημα, γνωστό ως sacellum. Το ιερό ήταν αφιερωμένο πιθανότατα στον Ηρακλή — τη ρωμαϊκή εκδοχή του Έλληνα ήρωα Ηρακλή — γιου του Δία και της θνητής Αλκμήνης.
Ο Ηρακλής υπήρξε για αιώνες σύμβολο δύναμης, αρετής και προστασίας στη ρωμαϊκή κοινωνία, με τη λατρεία του να κατέχει εξέχουσα θέση τόσο εντός όσο και εκτός των τειχών της αρχαίας πόλης. Οι νέες ανακαλύψεις προσθέτουν ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο στη γνώση μας για τη θρησκευτική και κοινωνική ζωή της πρώιμης Ρώμης.