Από
Είκοσι ένα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την αεροπορική τραγωδία της «Ήλιος», μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες που έζησε η Κύπρος.
Στις 14 Αυγούστου 2005, η πτήση HCY 522, που είχε απογειωθεί από τη Λάρνακα με προορισμό την Πράγα και ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα, συνετρίβη στο Γραμματικό Αττικής. Και οι 121 επιβαίνοντες, 115 επιβάτες και έξι μέλη πληρώματος, έχασαν τη ζωή τους.
Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν παιδιά, γονείς, παππούδες και ολόκληρες οικογένειες, με την τραγωδία να αφήνει πίσω της ένα ανείπωτο κενό και να σημαδεύει για πάντα την κυπριακή κοινωνία.
Από την αγωνία στον απόλυτο εφιάλτη
Οι πρώτες ώρες εκείνης της ημέρας ήταν γεμάτες αγωνία. Οι συγγενείς των επιβατών προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν μαζί τους, όμως τα τηλέφωνα χτυπούσαν χωρίς απάντηση.
Η είδηση ότι ένα αεροσκάφος της «Ήλιος» πετούσε χωρίς επικοινωνία με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας προκαλούσε ολοένα μεγαλύτερη ανησυχία.
Το Boeing 737 είχε εισέλθει στο FIR Αθηνών χωρίς να υπάρχει επικοινωνία με τους ελεγκτές. Λίγο αργότερα, δύο ελληνικά F-16 απογειώθηκαν προκειμένου να το εντοπίσουν.
Όταν οι χειριστές των μαχητικών απέκτησαν οπτική επαφή με το αεροσκάφος, διαπίστωσαν μια εικόνα που προμήνυε την τραγωδία. Το πλήρωμα δεν ανταποκρινόταν, ενώ οι μάσκες οξυγόνου είχαν πέσει στην καμπίνα.
Το αεροσκάφος συνέχιζε κανονικά την πορεία του με τον αυτόματο πιλότο. Ένα μέλος του πληρώματος κατάφερε αργότερα να διατηρήσει τις αισθήσεις του και επιχείρησε να αναλάβει τον έλεγχο.
Ήταν όμως ήδη αργά.
Μετά την εξάντληση των καυσίμων, οι κινητήρες σταμάτησαν και στις 12:04 το αεροσκάφος συνετρίβη στην περιοχή του Γραμματικού.
Κανείς δεν επέζησε.
Ολόκληρες οικογένειες δεν επέστρεψαν ποτέ
Η τραγωδία είχε ιδιαίτερα βαρύ αποτύπωμα στην Κύπρο, καθώς ανάμεσα στους επιβάτες βρίσκονταν ολόκληρες οικογένειες που είχαν προγραμματίσει καλοκαιρινές διακοπές.
Μια πενταμελής οικογένεια από το Δάλι ταξίδευε προς το Πόρτο Χέλι μέσω Αθήνας. Άλλοι επιβάτες είχαν προορισμό την Πράγα.
Για τους συγγενείς, η στιγμή που πληροφορήθηκαν ότι το αεροσκάφος είχε συντριβεί ήταν η αρχή ενός εφιάλτη που θα τους ακολουθούσε για το υπόλοιπο της ζωής τους.
Στο αεροδρόμιο της Λάρνακας συγκεντρώθηκαν οικογένειες που ζητούσαν απαντήσεις. Η αγωνία έδωσε τη θέση της στο σοκ, καθώς επιβεβαιωνόταν σταδιακά η ταυτότητα των επιβατών.
Ακολούθησε η δύσκολη διαδικασία αναγνώρισης των θυμάτων, σε αρκετές περιπτώσεις μέσω DNA.
Τι οδήγησε στην τραγωδία
Το πόρισμα της ελληνικής Επιτροπής Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων, που δημοσιεύθηκε το 2006, κατέγραψε μια σειρά από παράγοντες που συνδέθηκαν με την καταστροφή.
Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι ο επιλογέας του συστήματος συμπίεσης του αεροσκάφους είχε παραμείνει σε χειροκίνητη θέση, ενώ οι προειδοποιήσεις που ακολούθησαν δεν αναγνωρίστηκαν εγκαίρως.
Η απώλεια πίεσης στην καμπίνα οδήγησε σε υποξία και σταδιακή ανικανότητα του πληρώματος να χειριστεί το αεροσκάφος.
Το Boeing συνέχισε την πορεία του με τον αυτόματο πιλότο, μέχρι που τελικά έμεινε από καύσιμα.
Ωστόσο, για τις οικογένειες των θυμάτων, τα ερωτήματα δεν σταμάτησαν ποτέ στα τεχνικά αίτια της συντριβής.
Τα ερωτήματα για τις ευθύνες
Μετά την τραγωδία άνοιξε ένας μεγάλος κύκλος ερευνών και δικαστικών διαδικασιών, με το ζήτημα των ευθυνών να παραμένει στο επίκεντρο.
Στην Κύπρο, πέντε στελέχη της εταιρείας παραπέμφθηκαν σε δίκη, όμως τελικά απαλλάχθηκαν και η ποινική δίωξη ανεστάλη. Στην Ελλάδα, τέσσερα στελέχη της εταιρείας καταδικάστηκαν.
Οι συγγενείς των θυμάτων έχουν εκφράσει όλα αυτά τα χρόνια την απογοήτευσή τους για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η υπόθεση, θεωρώντας ότι δεν αποδόθηκαν οι ευθύνες που αναλογούσαν σε όλους όσοι είχαν ρόλο στην αλυσίδα γεγονότων που οδήγησε στην τραγωδία.
Παράλληλα, τέθηκαν ζητήματα σχετικά με τη λειτουργία της εταιρείας, την εποπτεία της Πολιτικής Αεροπορίας και τους ελέγχους που εφαρμόζονταν εκείνη την περίοδο.
Μια πληγή που δεν έκλεισε
Είκοσι ένα χρόνια μετά, η μνήμη της τραγωδίας παραμένει ζωντανή.
Για όσους έχασαν γονείς, παιδιά, αδέλφια, παππούδες ή άλλα αγαπημένα πρόσωπα, ο χρόνος μπορεί να απαλύνει κάποιες στιγμές του πόνου, δεν μπορεί όμως να διαγράψει την απώλεια.
Ιδιαίτερα συγκλονιστικό παραμένει το γεγονός ότι μικρά παιδιά έχασαν τους γονείς τους, ενώ οικογένειες ξεκληρίστηκαν μέσα σε λίγα λεπτά.
Οι τελευταίες αγκαλιές πριν από την αναχώρηση, τα γέλια και οι οικογενειακές στιγμές εκείνων των ημερών παραμένουν ζωντανά στη μνήμη των ανθρώπων που έμειναν πίσω.
Η τραγωδία της «Ήλιος» δεν είναι πλέον μόνο μια υπόθεση που καταγράφηκε στα βιβλία της αεροπορικής ιστορίας.
Είναι μια πληγή που παραμένει ανοιχτή στη συλλογική μνήμη της Κύπρου και μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ασφάλεια στην αεροπορία και η προστασία της ανθρώπινης ζωής πρέπει να αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα.
