Η σουηδική Βουλή ενέκρινε ομόφωνα νέο νομοσχέδιο που απαγορεύει τους γάμους μεταξύ πρώτων ξαδέλφων, καθώς και ορισμένες άλλες μορφές γάμων μεταξύ στενών συγγενών, σε μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του οικογενειακού δικαίου των τελευταίων ετών στη χώρα. Η νέα νομοθεσία θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιουλίου 2026.
Η πρωτοβουλία προωθήθηκε από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ούλφ Κρίστερσον με τη στήριξη των Σουηδικών δημοκρατών, οι οποίοι είχαν θέσει το ζήτημα στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με την κυβερνητική πρόταση, η απαγόρευση στοχεύει κυρίως στην καταπολέμηση της λεγόμενης «βίας και καταπίεσης τιμής», των εξαναγκαστικών γάμων και των πιέσεων που ασκούνται σε νεαρά άτομα, κυρίως γυναίκες και κορίτσια, για να παντρευτούν συγγενείς τους.
Μέχρι σήμερα, η σουηδική νομοθεσία επέτρεπε τους γάμους μεταξύ πρώτων ξαδέλφων, ενώ απαγόρευε μόνο τους γάμους μεταξύ αδελφών ή συγγενών σε ευθεία γραμμή (γονέων, παιδιών, παππούδων και εγγονών). Με τη νέα ρύθμιση, οι γάμοι μεταξύ πρώτων εξαδέλφων απαγορεύονται χωρίς καμία εξαίρεση. Παράλληλα, η Σουηδία δεν θα αναγνωρίζει πλέον, κατά κανόνα, αντίστοιχους γάμους που έχουν τελεστεί στο εξωτερικό.
Η σχετική κυβερνητική έρευνα που παρουσιάστηκε το 2024 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι γάμοι μεταξύ εξαδέλφων συνδέονται συχνά με περιβάλλοντα οικογενειακού ελέγχου και κοινωνικής πίεσης. Η έκθεση αναγνώρισε επίσης αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων κληρονομικών παθήσεων στα παιδιά τέτοιων γάμων, ωστόσο υπογράμμισε ότι η βασική αιτιολόγηση της απαγόρευσης είναι κοινωνική και όχι ιατρική.
Επιπλέον, η νέα νομοθεσία απαγορεύει γάμους μεταξύ ατόμων όπου ο ένας είναι άμεσος απόγονος του αδελφού ή της αδελφής του άλλου (θείος ή θεία με ανιψιό ή ανιψιά), ενώ καταργείται και η δυνατότητα ειδικής άδειας για γάμο μεταξύ ετεροθαλών αδελφών ή αδελφών που συνδέονται μέσω υιοθεσίας.
Ο υπουργός δικαιοσύνης Γκούναρ Στρόμερ δήλωσε ότι «η βία και η καταπίεση που σχετίζονται με την έννοια της οικογενειακής τιμής δεν έχουν θέση στη σουηδική κοινωνία» και τόνισε ότι η νομοθεσία ενισχύει την ελευθερία κάθε ανθρώπου να αποφασίζει ο ίδιος για τη ζωή και τον γάμο του.
Η ψήφιση του νόμου εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της σουηδικής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση πρακτικών που συνδέονται με εξαναγκαστικούς γάμους, κοινωνικό αποκλεισμό και δομές οικογενειακού ελέγχου, σηματοδοτώντας μια σημαντική αλλαγή στο οικογενειακό δίκαιο της χώρας.
