Γράφει ο Μουρτζούκος Χρήστος
Η ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια εμφανίζει αυξανόμενα σημάδια πολιτικής κόπωσης και απογοήτευσης. Η συζήτηση γύρω από τη διαπλοκή, τη διαφθορά, τις πελατειακές σχέσεις και το φαινόμενο του κρατικού μηχανισμού έχει επανέλθει δυναμικά στο δημόσιο λόγο, τροφοδοτώντας ένα κλίμα δυσπιστίας απέναντι στους θεσμούς και το πολιτικό σύστημα συνολικά.
Για πολλούς πολίτες, τόσο εντός της χώρας όσο και στην ελληνική διασπορά, η εικόνα της πολιτικής σκηνής δημιουργεί την αίσθηση στασιμότητας και επαναλαμβανόμενων παθογενειών που δύσκολα φαίνεται να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες παρατηρείται μια παρόμοια τάση αποστασιοποίησης των πολιτών από την πολιτική διαδικασία, αλλά και ταυτόχρονα μια κυκλική επιστροφή της κοινωνικής δυσαρέσκειας μέσω εκλογικών ανατροπών ή ενισχυμένης ψήφου διαμαρτυρίας. Η αποχή, η χαμηλή εμπιστοσύνη στα κόμματα και η αίσθηση ότι «τίποτα δεν αλλάζει» αποτελούν κοινές παραμέτρους σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πολιτικό περιβάλλον που μεταβάλλεται.
Σε αυτό το πλαίσιο προβάλλεται το παράδειγμα της Ουγγαρίας ως περίπτωση μακροχρόνιας πολιτικής κυριαρχίας και παράλληλης έντονης κοινωνικής πόλωσης γύρω από ζητήματα διακυβέρνησης, θεσμικών ισορροπιών και διαφάνειας. Η συζήτηση που διεξάγεται στο εσωτερικό της χώρας περιλαμβάνει διαφορετικές οπτικές, από τη μία πλευρά, υποστηρικτές της εκάστοτε κυβέρνησης προβάλλουν τη σταθερότητα και την πολιτική συνέχεια, από την άλλη, η αντιπολίτευση και τμήματα της κοινωνίας θέτουν ζητήματα θεσμικού ελέγχου, διαφάνειας και συγκέντρωσης της εξουσίας.
Το κρίσιμο στοιχείο που αναδεικνύεται σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι μόνο το εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά κυρίως το επίπεδο συμμετοχής. Η συμμετοχή στις εκλογές αποτελεί θεμελιώδη δείκτη νομιμοποίησης των πολιτικών συστημάτων και ταυτόχρονα καθρέφτη της κοινωνικής εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Όταν η συμμετοχή αυξάνεται, συχνά αντανακλάται μια κοινωνία που επιθυμεί να παρέμβει ενεργά στις εξελίξεις. Όταν μειώνεται, ενισχύεται η αίσθηση αποστασιοποίησης και πολιτικής κόπωσης.
Το ερώτημα που τίθεται ολοένα και πιο επιτακτικά είναι κατά πόσο η εκλογική συμμετοχή μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο πολιτικής επανανοηματοδότησης. Η απογοήτευση ενός μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος, η οποία συχνά εκφράζεται είτε μέσω της αποχής είτε μέσω της ψήφου διαμαρτυρίας (βλέπε 8 κόμματα, και 27 ανεξάρτητοι βουλευτές).
Ωστόσο, η εκλογική διαδικασία παραμένει ο βασικός μηχανισμός δημοκρατικής έκφρασης και θεσμικής αλλαγής. Ανεξαρτήτως πολιτικών προτιμήσεων, η μαζική συμμετοχή αποτελεί προϋπόθεση για ένα σύστημα που επιδιώκει να αντανακλά με ακρίβεια τις κοινωνικές τάσεις και ισορροπίες. Η αποχή, αντίθετα, τείνει να ενισχύει την αναντιστοιχία ανάμεσα στην κοινωνική πραγματικότητα και την πολιτική εκπροσώπηση.
Συνεπώς, το ζητούμενο για την ελληνική κοινωνία δεν είναι μόνο η κριτική απέναντι στο πολιτικό σύστημα, αλλά και η ενεργή συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οι επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, όποτε και αν διεξαχθούν, θα αποτελέσουν όχι μόνο μια αναμέτρηση πολιτικών δυνάμεων, αλλά και ένα τεστ δημοκρατικής συμμετοχής και κοινωνικής ενεργοποίησης.
Στην Ουγγαρία, η διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν, η οποία τελείωσε την προηγούμενη Κυριακή, είχε διάρκεια 16 ετών. Εκεί οι πολίτες προσήλθαν μαζικά στις κάλπες για να ψηφίσουν την αλλαγή της πολιτικής σκηνής στην Ουγγαρία. Αυτό που ώθησε σε ένα τεράστιο ποσοστό, περίπου 80%, τους Ούγγρους να προσέλθουν στις κάλπες και να φέρουν αυτή την πολιτική αλλαγή είναι η εκτεταμένη διαφθορά και διαπλοκή στην κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν. Οι πολίτες ψήφισαν γιατί αγανάκτησαν από την εκτεταμένη διαπλοκή και διαφθορά. Αυτό έλεγε ο κόσμος, και αυτό απέδειξε με την μαζική προσέλευση στις κάλπες, και το αποτέλεσμα το οποίο έβγαλε νικητή τον Πέτερ Μαγιάρ και έφερε την πολιτική αλλαγή 16 χρόνια μετά στην Ουγγαρία.
Κάντο λοιπόν, όπως η Ουγγαρία!!!
