Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μία εξαιρετικά σύνθετη γεωπολιτική πραγματικότητα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε με τον πιο έντονο τρόπο τις ενεργειακές εξαρτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκαλώντας μία βαθιά ενεργειακή κρίση, οι συνέπειες της οποίας παραμένουν αισθητές μέχρι και σήμερα. Παράλληλα, η ένταση στη Μέση Ανατολή ενισχύει την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και αυξάνει την πίεση πάνω στην ευρωπαϊκή εξωτερική και αμυντική πολιτική.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, εντείνεται η συζήτηση γύρω από τη στρατηγική αυτονομία και την οικονομική κυριαρχία της Ευρώπης. Εμπορικές συμφωνίες με το Mercosur, την Ινδία ή την Αυστραλία αντιμετωπίζονται πλέον ως κρίσιμα εργαλεία για τη μείωση της εξάρτησης από μεμονωμένους διεθνείς παράγοντες. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να εξελιχθεί σε έναν πραγματικά αυτόνομο και αποτελεσματικό γεωπολιτικό παίκτη μέσα σε μια πολυπολική παγκόσμια τάξη, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ενεργειακή και εφοδιαστική της ασφάλεια.
Ο Σβεν Φρανκ, είναι υποψήφιος για τη θέση του συμπροέδρου του Volt Europa. Το Volt αποτελεί ένα πανευρωπαϊκό πολιτικό κίνημα με περίπου 35.000 μέλη και παρουσία σε περισσότερες από 30 ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα μέσω του Volt Ελλάδας. Ο Φρανκ διεκδικεί την ηγεσία του κινήματος με στόχο την ενίσχυση του πολιτικού ρόλου του Volt ως μίας πραγματικής πλατφόρμας ευρωπαϊκής πολιτικής ηγεσίας, σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά εμφανίζεται διχασμένη και χωρίς ενιαία στρατηγική κατεύθυνση σε κρίσιμα γεωπολιτικά ζητήματα.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης συζητήθηκαν οι σημαντικότερες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και το κατά πόσο διαθέτει την απαραίτητη πολιτική συνοχή για να αντιδράσει με ενιαία στρατηγική. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις εσωτερικές αντιθέσεις μεταξύ των κρατών-μελών, αλλά και στα βαθύτερα αίτια που οδηγούν συχνά σε αποκλίνουσες εθνικές πολιτικές σε ζητήματα άμυνας, ενέργειας και μεταναστευτικής πολιτικής.
Ο Σβεν Φρανκ αναφέρθηκε επίσης στο «πολιτικό έλλειμμα» που, όπως υποστήριξε, εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση, επισημαίνοντας την ανάγκη ενίσχυσης της σχέσης μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύθηκε και ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και το κατά πόσο διαθέτει πραγματική πολιτική ισχύ ή παραμένει περιορισμένο από τις ισορροπίες μεταξύ των κρατών-μελών.
Σημαντικό μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε επίσης στην αυξανόμενη αποξένωση των Ευρωπαίων πολιτών από την ΕΕ. Ο υποψήφιος συμπρόεδρος του Volt Europa υπογράμμισε ότι η έλλειψη κοινής πολιτικής βούλησης και η αδυναμία άμεσης επικοινωνίας με τους πολίτες τροφοδοτούν την κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Τέλος, ο Σβεν Φρανκ παρουσίασε τις βασικές πολιτικές προτεραιότητές του σε περίπτωση εκλογής του, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, στην προώθηση κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής στους τομείς της άμυνας και της ενέργειας, καθώς και στη δημιουργία μιας πιο άμεσης και ουσιαστικής σχέσης ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τους πολίτες της.
Η συνέντευξη:
Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει την ανάγκη για ενεργειακή αυτονομία και έχει προκαλέσει μια βαθιά ενεργειακή κρίση, οι επιπτώσεις της οποίας είναι αισθητές μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, τίθενται ερωτήματα για την ασφάλεια της ΕΕ και την εξωτερική της πολιτική. Σε αυτό το πλαίσιο, αναθεωρείται η συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία και τη διακυβέρνηση της ΕΕ. Το κεντρικό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη μπορεί να προστατεύσει τα συμφέροντά της και να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια σκηνή.
Καλωσορίζουμε τον Sven Frank, στέλεχος με εμπειρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σήμερα θα συζητήσουμε για τις κεντρικές γεωπολιτικές προκλήσεις.
Ερώτηση: Ποιες είναι, κατά τη γνώμη σας, οι μεγαλύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση;
Sven Franck:
Η πρώτη μεγάλη πρόκληση είναι η ανάγκη για μια επανεκτίμηση της σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην εθνική τους στρατηγική ασφαλείας, δηλαδή στην εξωτερική τους πολιτική, καλούν ξεκάθαρα για αλλαγές που επηρεάζουν την Ευρώπη. Μετά έχουμε τη σχέση με την Κίνα. Πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη πόσο εξαρτημένοι είμαστε από την Κίνα σε πολλούς τομείς παραγωγής και οικονομίας. Άρα, το θέμα της ασφάλειας, τόσο της οικονομικής όσο και της γεωπολιτικής, είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Η δεύτερη πρόκληση είναι η κλιματική αλλαγή. Βλέπουμε ότι ορισμένοι νόμοι που ψηφίστηκαν ανακαλούνται, αλλά το κλίμα δεν ενδιαφέρεται για τη νομοθεσία. Πριν από έναν μήνα είχαμε πλημμύρες στην Πορτογαλία, το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουμε και εδώ στη Σλοβενία. Όταν η Μεσόγειος είναι πολύ ζεστή, υπάρχει υπερβολική υγρασία στον αέρα, η οποία εκτονώνεται με ακραία φαινόμενα. Το κλίμα αλλάζει και εμείς απλώς τρέχουμε να προλάβουμε τις εξελίξεις. Σε εθνικό επίπεδο, οι χώρες είναι πολύ μικρές για να αντιδράσουν αποτελεσματικά. Είναι μια ευρωπαϊκή πρόκληση που απαιτεί συνεργασία.
Το τρίτο σημείο είναι η οικονομία και η τεχνητή νοημοσύνη. Πιστεύω ότι βρισκόμαστε μόλις στην αρχή του πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την οικονομία στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο. Πρέπει να βρούμε μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση. Δεν αρκεί αν η Ελλάδα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα προσπαθήσει μόνη της να γίνει κέντρο τεχνητής νοημοσύνης. Απέναντι στην Κίνα ή την Αμερική, είμαστε πολύ μικροί αν δεν δράσουμε ενωμένοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ερώτηση: Ποια είναι τα αίτια των εσωτερικών εντάσεων εντός της ΕΕ, ειδικά σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων;
Sven Franck: Θεωρώ ότι οι εντάσεις είναι φυσιολογικές, καθώς το σύνθημα της ΕΕ είναι «Ενωμένοι στην πολυμορφία». Αν συγκρίνουμε την Ευρώπη με την Αμερική, εκεί τα πράγματα είναι πιο ομοιογενή, ίδια γλώσσα, παρόμοια κουλτούρα. Στην Ευρώπη έχουμε διαφορετικούς πολιτισμούς και γλώσσες. Όταν πηγαίνεις από την Ελλάδα στη Γερμανία ή από τη Σλοβενία στην Κροατία, πολλά αλλάζουν. Αυτή η ποικιλομορφία κάνει δύσκολο το να μιλάμε με μία φωνή.
Στη δημοκρατία αναζητούμε τη συναίνεση, και αν δεν τη βρούμε, προχωράμε σε ψηφοφορία. Όμως στην ΕΕ, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, απαιτείται ομοφωνία για πολλά θέματα. Το να συμφωνήσουν και οι 27 είναι απίστευτα δύσκολο και στην πράξη συχνά δεν λειτουργεί. Πρέπει να σκεφτούμε την Ευρώπη πέρα από αυτό το μοντέλο, αλλιώς δεν θα προχωρήσουμε. Χρειαζόμαστε διαδικασίες που να επιτρέπουν τη λήψη αποφάσεων με δημοκρατική νομιμοποίηση.
Ερώτηση: Υπάρχει λοιπόν ένα πολιτικό έλλειμμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
Sven Franck: Ναι, φυσικά. Αυτό οφείλεται στο ότι η Ευρώπη καθορίζεται σήμερα κυρίως από την εθνική πολιτική. Οι εθνικοί πολιτικοί εκλέγονται με βάση εθνικά θέματα και μετά καλούνται να συμφωνήσουν με άλλους 26 που έχουν την ίδια αφετηρία. Δεν έχουμε μια πραγματική ευρωπαϊκή πολιτική συζήτηση. Στην Ελλάδα ή στη Σλοβενία μιλάμε για την εθνική πολιτική, αλλά οι πιο σημαντικές αποφάσεις για την ενέργεια, τις υποδομές και την οικονομία λαμβάνονται πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χρειαζόμαστε μια συζήτηση που να ξεπερνά τα σύνορα, να ξέρουμε τι συμβαίνει στη γειτονική χώρα και πώς αυτό επηρεάζει όλη την Ευρώπη.
Ερώτηση: Πώς επηρεάζεται η ικανότητα δράσης της ΕΕ σε τομείς όπως η άμυνα και η ενέργεια;
Sven Franck: Πιστεύω ότι με το τρέχον πλαίσιο δεν είμαστε αρκετά ικανοί να δράσουμε. Για παράδειγμα, στην άμυνα είναι σαφές ότι δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε αποκλειστικά στην Αμερική. Όμως, το να δράσουμε μόνοι μας δεν σημαίνει ότι κάθε χώρα πρέπει να ακολουθεί 27 διαφορετικές κατευθύνσεις. Θα ήμασταν πολύ πιο αποτελεσματικοί με έναν κοινό ευρωπαϊκό στρατό ή τουλάχιστον με κοινές προμήθειες και συμβατό εξοπλισμό.
Το ίδιο ισχύει και για την ενέργεια. Μια κοινή ενεργειακή αγορά θα επέτρεπε στην Ισπανία και την Πορτογαλία να προμηθεύουν ηλιακή ενέργεια σε όλη την Ευρώπη, αλλά συχνά υπάρχουν εθνικά εμπόδια. Στο θέμα της μετανάστευσης, επίσης, κάθε χώρα προσπαθεί να επιβάλει τη δική της πολιτική, ενώ θα μπορούσαμε να έχουμε μια κεντρική ευρωπαϊκή διαχείριση των συνόρων που θα μείωνε τη γραφειοκρατία και θα επέτρεπε τον καλύτερο έλεγχο των ροών βάσει των αναγκών κάθε χώρας.
Ερώτηση: Πώς διαφέρει η δική σας πολιτική πρόταση, μέσω του Volt, από τις καθιερωμένες δυνάμεις;
Sven Franck: Το Volt είναι ένα πραγματικά ευρωπαϊκό κόμμα με κοινό πρόγραμμα σε όλη την Ευρώπη. Από τη Φινλανδία μέχρι την Πορτογαλία, υποστηρίζουμε τις ίδιες θέσεις. Αυτή είναι η κύρια διαφορά μας. Τα παραδοσιακά κόμματα έχουν εθνικά προγράμματα και μετά προσπαθούν να βρουν συμβιβασμούς στις Βρυξέλλες. Εμείς έχουμε ήδη κάνει αυτές τις συζητήσεις εσωτερικά.
Ερώτηση: Τι σας ώθησε προσωπικά να ασχοληθείτε με την πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο;
Sven Franck: Έζησα 15 χρόνια στη Γαλλία. Το 2017, στις γαλλικές εκλογές, συνειδητοποίησα ότι ως Γερμανός που ζούσε εκεί δεν μπορούσα να ψηφίσω, παρόλο που οι αποφάσεις με επηρέαζαν άμεσα. Έπρεπε είτε να αλλάξω ιθαγένεια είτε να βρω έναν τρόπο να συμμετέχω ως Ευρωπαίος πολίτης. Έτσι βρήκα το Volt. Ήμουν στο διοικητικό συμβούλιο του Volt Γαλλίας και τώρα, ζώντας στη Σλοβενία, ίδρυσα το Volt Σλοβενίας. Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε ανθρώπους που σκέφτονται και ενεργούν με ευρωπαϊκό τρόπο, γνωρίζοντας τις προκλήσεις από πρώτο χέρι.
