Αν ρωτήσει κανείς τι είναι αυτό που κάνει την Ελλάδα να ξεχωρίζει στον παγκόσμιο χάρτη, η απάντηση δεν βρίσκεται ούτε στους αριθμούς του ΑΕΠ ούτε στους πυραύλους.
Το μοναδικό, αδιαπραγμάτευτο και απόλυτα υπαρξιακό μας όπλο απέναντι στην ισοπέδωση της παγκοσμιοποίησης είναι ο πολιτισμός μας. Δεν μιλάμε για ένα σύνολο από πέτρες και αγάλματα. Μιλάμε για τη ζώσα πνευματική και άυλη κληρονομιά που νοηματοδοτεί την ύπαρξή μας, τη γλώσσα, τη σκέψη και την ταυτότητά μας. Κι όμως, η σημερινή κυβέρνηση αποφάσισε να παραδώσει ακριβώς αυτό το πυρηνικό μας οπλοστάσιο σε ιδιώτες. Αν αυτό δεν συνιστά πράξη εθνικής μειοδοσίας, τότε η λέξη έχασε το νόημά της.
Το νομοσχέδιο-σκούπα του υπουργείου πολιτισμού είναι το όχημα για το μεγάλο ξεπούλημα. Με το πρόσχημα της «αποτελεσματικότητας», στήνεται μια ανώνυμη εταιρεία που θα αρπάξει τη διαχείριση μουσείων, αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων. Η λεηλασία είναι προμελετημένη μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας, η εταιρεία θα ελέγχει εισιτήρια, πωλητήρια, αναψυκτήρια, την εμπορική προβολή και συνεπώς την ίδια τη δημόσια εικόνα των μνημείων. Και όλα αυτά για 50 χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για άλλα 50. Μιλάμε δηλαδή για μια ιδιωτικοποίηση που θα διαρκέσει έναν αιώνα. Οι επίγονοι των εγκάθετων θα διαχειρίζονται την Ακρόπολη όταν εμείς θα έχουμε γίνει σκόνη.
Το σκάνδαλο δεν κρύβεται μόνο στη διάρκεια, αλλά και στη φιλοσοφία
Τα μνημεία παύουν να είναι κοιτίδες μνήμης και παιδείας και μετατρέπονται σε «επενδυτικά και τουριστικά προϊόντα». Το λέει το ίδιο το νομοσχέδιο, χωρίς ντροπή. Θα σχεδιάζουν «εξατομικευμένες υπηρεσίες», «εμπειρίες γαστρονομίας» και εκδηλώσεις εντός των αρχαιολογικών χώρων. Ο Παρθενώνας, οι Δελφοί, η Ολυμπία, όλα υποβιβάζονται σε γραφικό σχέδιο για δεξιώσεις και εταιρικές εκδηλώσεις.
Κατά τα άλλα, μας ενοχλούσαν οι επιδείξεις μόδας μπροστά στα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο. Σήμερα, όμως, φαίνεται πως δεν μας ενοχλεί να αντιμετωπίζουμε την ίδια την πολιτιστική μας κληρονομιά ως εμπορικό προϊόν. Πόση υποκρισία μπορεί να χωρέσει σε μία μόνο πολιτική επιλογή; Η άυλη αξία, το δέος, η σύνδεση με τους προγόνους, το αίμα της ιστορίας που κυλά στις πέτρες, όλα αυτά μπαίνουν στο ζύγι του κέρδους. Είναι η απόλυτη βεβήλωση.
Και ποιος θα ελέγχει αυτό το υπερταμείο πολιτισμού; Ένα επταμελές διοικητικό συμβούλιο, διορισμένο με εισήγηση των υπουργείων πολιτισμού και εθνικής οικονομίας, χωρίς επιστημονικά κριτήρια. Η κερκόπορτα για την πλήρη είσοδο των ιδιωτικών συμφερόντων είναι διάπλατα ανοιχτή, αφού η συμμετοχή ιδιωτών στο μετοχικό κεφάλαιο προβλέπεται ρητώς. Οι εργαζόμενοι στο υπουργείο πολιτισμού, οι αρχαιολόγοι, ο σύλλογος Ελλήνων αρχαιολόγων, όλοι φωνάζουν για την αντισυνταγματικότητα του εγχειρήματος. Η πρώην αντιπρόεδρος του ΣτΕ, Μαρία Καραμανώφ, μίλησε για «τρανταχτό παράδειγμα παραφθοράς του συντάγματος». Μα ποιος ακούει; Η κυβέρνηση έχει κλείσει τα αυτιά της, γιατί τα έχει γεμίσει με το άκουσμα του ταμείου.
Το 2025 τα έσοδα από το πολιτιστικό απόθεμα άγγιξαν τα 250 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό είναι το λάφυρο. Για να το αρπάξουν, η κυβέρνηση επιστρατεύει μια εταιρεία-φάντασμα, με ελάχιστο μετοχικό κεφάλαιο και μια γενναία επιχορήγηση 3 εκατομμυρίων ευρώ από τον κρατικό κορβανά για να ξεκινήσει. Τα καθαρά έσοδα θα μοιράζονται, ένα μέρος θα μένει στην εταιρεία για να χρηματοδοτεί τη λειτουργία της. Δηλαδή, τα λεφτά των Ελλήνων και των επισκεπτών, αντί να επιστρέφουν στην προστασία των μνημείων, θα συντηρούν ένα ακόμα υδροκέφαλο εταιρικό σχήμα και θα εξασφαλίζουν το κέρδος των ιδιωτών που θα μπουν στο παιχνίδι.
Η εικόνα του μέλλοντος είναι εφιαλτική. Τα μνημεία θα κατηγοριοποιούνται με βάση την «οικονομική τους απόδοση». Όσα δεν είναι ελκυστικά για τουριστικές μπίζνες, θα αφεθούν στη μοίρα τους. Τα ιστορικά κτίρια του ΟΔΑΠ στα κέντρα των πόλεων προορίζονται για δώρο στους ξενοδοχειακούς ομίλους. Φτάσαμε στο σημείο να θυμόμαστε νοσταλγικά την πρόταση του Γεράσιμου Γιακουμάτου το 2012 να νοικιάσουμε την Ακρόπολη. Αυτό που δεν τόλμησε να ζητήσει ούτε η τρόικα, σήμερα η «γαλάζια» κυβέρνηση το κάνει πράξη με τη βούλα του νόμου.
Το πυρηνικό όπλο του Ελληνισμού δεν είναι οι φρεγάτες Belharra ούτε τα Rafale. Είναι ο πολιτισμός. Και αυτή η κυβέρνηση, με θράσος και προμελετημένη σκοπιμότητα, αποφάσισε να τον παραδώσει στους πλειοδότες εν μέσω καλοκαιριού και λίγο πριν τις εκλογές.,
Αν αυτό δεν είναι προδοσία, τότε τι είναι;
Εξολέστατη, λοιπόν, η κυβέρνηση.
Και η Ιστορία, αυτή που σήμερα ξεπουλάνε, θα είναι αμείλικτη μαζί της.
Και όπως αποδίδεται στον μεγάλο μας ποιητή Κωστή Παλαμά, «θα μας δικάσουν οι νεκροί και οι αγέννητοι».
