Από χώρα της κρίσης σε παράδειγμα δημοσιονομικής προσαρμογής: Η Αθήνα προχωρά σε νέα μεγάλη πρόωρη αποπληρωμή δανείων, μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης και φέρνοντας την Ελλάδα κοντά στο να παραδώσει στην Ιταλία την «πρωτιά» στο δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης.
Δημοσίευμα της wallstreetONLINE, κάνει λόγο για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη συμβολική αλλά και ουσιαστική σημασία για την πορεία των ελληνικών δημόσιων οικονομικών βρίσκεται σε εξέλιξη. Η Ελλάδα σχεδιάζει να προχωρήσει έως το τέλος του 2026 σε πρόωρη αποπληρωμή χρέους ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ, επιταχύνοντας ακόμη περισσότερο τη μείωση του δημόσιου χρέους της.
Η κίνηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι αφορά, μεταξύ άλλων, δάνεια που συνδέονται με το πρώτο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας, το οποίο συμφωνήθηκε το 2010, στην κορύφωση της ελληνικής κρίσης χρέους.
Τα 13 δισ. ευρώ της νέας αποπληρωμής
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, περίπου 2,5 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην πρόωρη εξόφληση δανείων του πρώτου ελληνικού προγράμματος στήριξης. Τα συγκεκριμένα δάνεια είχαν αρχικά προγραμματιστεί να αποπληρωθούν έως το 2041.
Παράλληλα, περίπου 2,2 δισ. ευρώ προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν για την αποπληρωμή κρατικού ομολόγου, ενώ ο όγκος των βραχυπρόθεσμων κρατικών τίτλων αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.
Το ελληνικό Δημόσιο εκτιμάται ότι θα εξοικονομεί περίπου 360 εκατ. ευρώ σε τόκους κάθε χρόνο από τις πρόωρες αποπληρωμές. Η εξοικονόμηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος δανεισμού παραμένει κρίσιμος παράγοντας για τα δημόσια οικονομικά των κρατών της Ευρωζώνης.
Από την κρίση στη δημοσιονομική αντεπίθεση
Η εξέλιξη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της ιστορικής διαδρομής της Ελλάδας.
Πριν από περίπου μία δεκαπενταετία, η χώρα βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους και χρειάστηκε διαδοχικά προγράμματα οικονομικής στήριξης. Σήμερα, αντίθετα, η Αθήνα αξιοποιεί τα δημοσιονομικά περιθώρια που έχουν δημιουργηθεί για να αποπληρώνει χρέος νωρίτερα από τις προβλεπόμενες ημερομηνίες.
Η πρόωρη εξόφληση δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση. Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχες αποπληρωμές και σχεδιάζει να συνεχίσει την ίδια πολιτική τα επόμενα χρόνια.
Τον Ιούνιο, μάλιστα, είχε προηγηθεί πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους περίπου 6,9 δισ. ευρώ, γεγονός που εντάσσεται στη συνολική στρατηγική για ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
Η «μάχη» με την Ιταλία για την υψηλότερη αναλογία χρέους
Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της εξέλιξης αφορά τη σχέση χρέους προς ΑΕΠ.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλούνται τα γερμανικά δημοσιεύματα, η ελληνική αναλογία δημόσιου χρέους αναμένεται να υποχωρήσει περίπου στο 137% του ΑΕΠ το 2026. Την ίδια στιγμή, η αντίστοιχη αναλογία για την Ιταλία εκτιμάται περίπου στο 138,6% του ΑΕΠ.
Εφόσον οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η Ελλάδα θα μπορούσε για πρώτη φορά να βρεθεί κάτω από την Ιταλία ως προς τον δείκτη δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ και να χάσει έτσι τον δυσάρεστο τίτλο της χώρας με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη.
Πρόκειται για μια αλλαγή που θα είχε ισχυρό συμβολισμό, δεδομένου ότι η Ελλάδα αποτέλεσε για χρόνια το επίκεντρο των ανησυχιών για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη.
Δεν σημαίνει ότι το ελληνικό χρέος παύει να είναι υψηλό
Παρά τη θετική πορεία, η εικόνα χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση.
Το ελληνικό δημόσιο χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό σε απόλυτο μέγεθος και ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η ενδεχόμενη υποχώρηση κάτω από την Ιταλία δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα του χρέους έχει εξαφανιστεί.
Η διαφορά είναι ότι η δυναμική του ελληνικού χρέους έχει αλλάξει. Η οικονομική ανάπτυξη, η δημοσιονομική επίδοση και οι πρόωρες αποπληρωμές λειτουργούν συνδυαστικά υπέρ της αποκλιμάκωσης του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
Παράλληλα, η πρόωρη εξόφληση ακριβότερων ή λιγότερο ευνοϊκών υποχρεώσεων μειώνει μελλοντικές δαπάνες για τόκους, δημιουργώντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο.
Το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια
Η Αθήνα δεν φαίνεται να προτίθεται να σταματήσει εδώ. Η στρατηγική της πρόωρης αποπληρωμής αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, εφόσον το επιτρέπουν οι δημοσιονομικές συνθήκες.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η Ελλάδα να διατηρήσει αυτή την πορεία χωρίς να υπονομεύσει τις επενδύσεις, την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Η σημερινή εικόνα αποτελεί αναμφισβήτητα μια σημαντική αντιστροφή σε σχέση με την περίοδο της κρίσης: η χώρα που βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους επιχειρεί πλέον να μειώσει επιθετικά τις υποχρεώσεις της και να εξοικονομήσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τόκους.
Και αν οι προβλέψεις για το 2026 επιβεβαιωθούν, η Ελλάδα μπορεί να αφήσει πίσω της την Ιταλία στη σχετική κατάταξη του δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ, μετατρέποντας έναν δείκτη που κάποτε αποτελούσε σύμβολο της ελληνικής κρίσης σε ένα από τα σημαντικότερα σημάδια της δημοσιονομικής αναστροφής της χώρας.
