Ένα διαστημικό τηλεσκόπιο βάρους περίπου 1,5 τόνου αναμένεται να εισέλθει ανεξέλεγκτα στην ατμόσφαιρα της Γης μέσα στις επόμενες ημέρες, έπειτα από σχεδόν 22 χρόνια επιστημονικής λειτουργίας.
Πρόκειται για το Neil Gehrels Swift Observatory της NASA, το οποίο έχει προσφέρει σημαντικά δεδομένα για ορισμένα από τα πιο ενεργειακά φαινόμενα του Σύμπαντος. Παρότι το μεγαλύτερο μέρος του αναμένεται να καταστραφεί κατά την επανείσοδο, δεν έχει προσδιοριστεί πού θα καταλήξουν τυχόν εξαρτήματα που θα επιβιώσουν.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αμερικανικής Διαστημικής Δύναμης, η είσοδος του τηλεσκοπίου στην ατμόσφαιρα αναμένεται περίπου την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου. Ωστόσο, η ακριβής χρονική στιγμή και το σημείο πτώσης παραμένουν αβέβαια, καθώς εξαρτώνται από την τροχιά του και τις συνθήκες στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
Γιατί χάνει ύψος το τηλεσκόπιο
Το Swift εκτοξεύθηκε το 2004 και αρχικά βρισκόταν σε ύψος περίπου 600 χιλιομέτρων. Με την πάροδο του χρόνου, όμως, η αντίσταση των αραιών αερίων της ανώτερης ατμόσφαιρας μείωσε σταδιακά το ύψος της τροχιάς του.
Η πρόσφατη ηλιακή δραστηριότητα ενίσχυσε το φαινόμενο, καθώς η θέρμανση της ανώτερης ατμόσφαιρας αυξάνει την πυκνότητά της και, κατά συνέπεια, την αντίσταση που δέχονται οι δορυφόροι. Το τηλεσκόπιο δεν διαθέτει τη δυνατότητα να αυξήσει αυτόνομα το ύψος της τροχιάς του.
Μια προσπάθεια διάσωσης από τη NASA, τον Αύγουστο, με στόχο την ανύψωσή του σε ασφαλέστερη τροχιά, δεν απέδωσε. Τον Οκτώβριο η υπηρεσία απενεργοποίησε τα συστήματά του, καθώς η ολοένα χαμηλότερη τροχιά δυσκόλευε πλέον τη λειτουργία του.
Πόσο κινδυνεύει η Γη
Κατά την είσοδό του στην ατμόσφαιρα, η έντονη θέρμανση αναμένεται να καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος της κατασκευής. Ωστόσο, ορισμένα πυκνά μεταλλικά εξαρτήματα ενδέχεται να αντέξουν και να φτάσουν στην επιφάνεια.
Η τροχιά του Swift περνά μέσα από μια ζώνη περίπου 21 μοιρών βόρεια και νότια του Ισημερινού. Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις, αλλά και κατοικημένες περιοχές στην Αφρική, τη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και τη Λατινική Αμερική. Οι ειδικοί θεωρούν πιθανότερο τα υπολείμματα να καταλήξουν στη θάλασσα, ενώ ο κίνδυνος για τον πληθυσμό εκτιμάται ως πολύ μικρός.
Μια σημαντική αποστολή φτάνει στο τέλος της
Για σχεδόν δύο δεκαετίες, το Swift εντόπιζε εκρήξεις ακτίνων γάμμα, σουπερνόβα και άλλα κοσμικά φαινόμενα. Η δυνατότητά του να στρέφεται γρήγορα προς νέους στόχους επέτρεψε στους επιστήμονες να μελετήσουν περισσότερες από 2.000 εκρήξεις ακτίνων γάμμα και περίπου 1.400 αστρικές εκρήξεις.
Η αποχώρησή του σηματοδοτεί το τέλος μιας ιδιαίτερα παραγωγικής αποστολής, αλλά αναδεικνύει και ένα ευρύτερο πρόβλημα: όσο αυξάνεται ο αριθμός των δορυφόρων σε τροχιά, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για τεχνολογίες που θα επιτρέπουν την ασφαλή απομάκρυνσή τους, περιορίζοντας τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης επανεισόδου.
