Δύο σημαντικοί τάφοι της αρχαίας αιγυπτιακής ελίτ στη νεκρόπολη της Σαχάρα ήρθαν ξανά στο φως, περίπου 166 χρόνια μετά τις πρώτες ανασκαφές στην περιοχή.
Η άμμος της ερήμου είχε καλύψει τα μνημεία, καθιστώντας δύσκολο τον ακριβή εντοπισμό τους. Η νέα έρευνα αποκάλυψε έναν οικογενειακό ταφικό χώρο με ανάγλυφα, επιγραφές, τελετουργικά αντικείμενα και ανθρώπινα κατάλοιπα, προσφέροντας σημαντικά στοιχεία για την κοινωνία και τη θρησκεία της αρχαίας Αιγύπτου.
Οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν από ομάδα του Τσεχικού Αιγυπτιολογικού Ινστιτούτου, υπό την καθοδήγηση του Μίροσλαβ Μπάρτα. Οι αρχαιολόγοι συνδύασαν παλαιούς χάρτες και αρχεία με σύγχρονες δορυφορικές εικόνες και επιτόπιες ανασκαφές. Οι εργασίες του 2022 και του 2023 επέτρεψαν τον ακριβή εντοπισμό και τη λεπτομερή αποτύπωση των μνημείων.
Οι τάφοι του Σάμπου και του Πταχσεψές
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα είναι ο τάφος του Σάμπου, μια μνημειακή κατασκευή διαστάσεων περίπου 54 επί 28 μέτρων. Οι εξωτερικοί τοίχοι του διαθέτουν διακοσμητικές εσοχές που παραπέμπουν στις προσόψεις βασιλικών ανακτόρων, υπογραμμίζοντας την υψηλή κοινωνική θέση του ιδιοκτήτη.
Στο εσωτερικό διατηρούνται ανάγλυφες παραστάσεις του Σάμπου και του γιου του, Πταχσεψές, μαζί με πομπές ανθρώπων που μεταφέρουν προσφορές. Ιδιαίτερη σημασία έχει και ένα παρεκκλήσι που αποδίδεται στη σύζυγο του Σάμπου, Ιχέτνεφερετ. Εκεί βρέθηκε μια συμβολική ψευδόθυρα με τα ονόματα μελών της οικογένειας, προσφέροντας νέα στοιχεία για τις συγγενικές σχέσεις και τις ταφικές πρακτικές της εποχής.
Ο Πταχσεψές υπήρξε ισχυρός αξιωματούχος της Πέμπτης Δυναστείας και υπηρέτησε υπό τέσσερις βασιλείς. Οι επιγραφές αναφέρουν επίσης ότι εκπαιδεύτηκε στη βασιλική αυλή και παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Χαμαάτ, κόρη του βασιλιά Ουσερκάφ.
Μούμια και ευρήματα κάτω από την άμμο
Στον τάφο του Πταχσεψές, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ασβεστολιθική σαρκοφάγο με διατηρημένα ανθρώπινα κατάλοιπα, παρότι ο τάφος είχε λεηλατηθεί ήδη στην αρχαιότητα. Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται κεραμικά, κατάλοιπα προσφορών, κανωπικά αγγεία και μουμιοποιημένα ψάρια, τα οποία η αποστολή χαρακτηρίζει ασυνήθιστο εύρημα για το συγκεκριμένο πλαίσιο.
Οι ανθρωπολογικές εξετάσεις δείχνουν ότι ο Πταχσεψές έζησε τουλάχιστον έως την ηλικία των 65 ετών. Τα κατάλοιπά του προσφέρουν επιπλέον υλικό για τη μελέτη των τεχνικών ταρίχευσης κατά το Αρχαίο Βασίλειο.
Μέρος της ιστορικής τεκμηρίωσης του αξιωματούχου βρίσκεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο, καθώς παλαιότεροι ανασκαφείς είχαν μεταφέρει εκεί σημαντικές επιγραφές από τον τάφο.
Οι εργασίες στη Σαχάρα συνεχίζονται, με στόχο τη συντήρηση των μνημείων και τον εντοπισμό πρόσθετων ταφικών συγκροτημάτων. Η νέα έρευνα αναδεικνύει πώς η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να συμπληρώσει τις ελλείψεις των παλαιών ανασκαφών και να αποκαλύψει ξανά τμήματα της αρχαίας ιστορίας που θεωρούνταν χαμένα.
