Ένας κρατήρας διαμέτρου περίπου τριών χιλιομέτρων, κρυμμένος κάτω από τον πυθμένα της Βόρειας Θάλασσας, αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα τεκμήρια πρόσκρουσης ουράνιου σώματος στη Γη.
Ο κρατήρας Silverpit, που βρίσκεται στον βρετανικό τομέα της Βόρειας Θάλασσας, περίπου 130 χιλιόμετρα από τις ακτές του Γιορκσάιρ, δημιουργήθηκε πριν από 43 έως 46 εκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με επιστημονική μελέτη που συνδυάζει σεισμικές απεικονίσεις, ανάλυση ορυκτών και υπολογιστικά μοντέλα.
Η δομή βρίσκεται περίπου 700 μέτρα κάτω από τον σημερινό θαλάσσιο πυθμένα. Εντοπίστηκε το 2002 κατά τη διάρκεια ερευνών για κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Έκτοτε, οι επιστήμονες διαφωνούσαν για την προέλευσή της, καθώς ορισμένοι θεωρούσαν ότι δημιουργήθηκε από πρόσκρουση αστεροειδούς, ενώ άλλοι απέδιδαν τον σχηματισμό της σε γεωλογικές διεργασίες, όπως η μετακίνηση αλατούχων πετρωμάτων στο υπέδαφος.
Τα στοιχεία που έλυσαν το επιστημονικό μυστήριο
Η νεότερη έρευνα, με επικεφαλής επιστήμονες του Πανεπιστημίου Heriot-Watt στη Σκωτία, αξιοποίησε λεπτομερέστερα τρισδιάστατα σεισμικά δεδομένα, καθώς και μικροσκοπική εξέταση υλικού από γεώτρηση στην περιοχή.
Οι ερευνητές εντόπισαν δύο μικροσκοπικούς κόκκους ορυκτών με χαρακτηριστικές δομές παραμόρφωσης από ακραίες πιέσεις. Τα λεγόμενα ίχνη κρούσης αποτελούν σημαντική ένδειξη ότι τα πετρώματα εκτέθηκαν στις συνθήκες που δημιουργούνται κατά την πρόσκρουση ενός σώματος με πολύ μεγάλη ταχύτητα.
Παράλληλα, οι σεισμικές απεικονίσεις αποκάλυψαν έναν κεντρικό σχηματισμό, κυκλικές ζώνες ρηγμάτων και μικρότερες κοιλότητες γύρω από τον κύριο κρατήρα. Η συνολική ζώνη παραμόρφωσης εκτείνεται σε διάμετρο περίπου 18 χιλιομέτρων, πολύ πέρα από τα όρια του κεντρικού κρατήρα.
Για να ανασυνθέσουν το γεγονός, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν υπολογιστικό μοντέλο ενός βραχώδους ουράνιου σώματος διαμέτρου περίπου 160 μέτρων, το οποίο προσκρούει με ταχύτητα περίπου 15 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο.
Σύμφωνα με την προσομοίωση, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δημιουργήθηκε μια βαθιά κοιλότητα στον πυθμένα. Στη συνέχεια, τα πετρώματα στο κέντρο ανασηκώθηκαν, τα ασταθή τοιχώματα κατέρρευσαν και το θαλασσινό νερό επέστρεψε ορμητικά στον κρατήρα.
Η ανακατασκευή δείχνει επίσης ότι η πρόσκρουση προκάλεσε ένα μεγάλο κύμα που έσπασε κοντά στο χείλος του κρατήρα. Οι επιστήμονες εκτιμούν, βάσει του μοντέλου, ότι στην περιοχή της πρόσκρουσης το κύμα θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 μέτρα. Πρόκειται για υπολογιστική εκτίμηση και όχι για άμεση μέτρηση διατηρημένου κύματος.
Τα νέα ευρήματα ενισχύουν σημαντικά την ερμηνεία ότι ο Silverpit δημιουργήθηκε από πρόσκρουση αστεροειδούς ή κομήτη. Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι το σώμα προσέκρουσε υπό γωνία και όχι κάθετα, αν και η ακριβής γεωμετρία του γεγονότος εξακολουθεί να εξετάζεται.
Η μελέτη προσφέρει μια σπάνια εικόνα για το πώς μια κοσμική πρόσκρουση μπορεί να μεταμορφώσει ταυτόχρονα τον θαλάσσιο πυθμένα και τεράστιες ποσότητες νερού. Παράλληλα, δείχνει πώς ο συνδυασμός σύγχρονης γεωφυσικής απεικόνισης, εργαστηριακών αναλύσεων και υπολογιστικών προσομοιώσεων μπορεί να δώσει απαντήσεις σε επιστημονικά ερωτήματα που παρέμεναν ανοιχτά για δεκαετίες.
