Ο έβδομος μήνας του Γρηγοριανού Ημερολογίου που έχει διάρκεια 31 ημερών πήρε το όνομά του από τον Ιούλιο Καίσαρα, δημιουργό του Ιουλιανού Ημερολογίου.
Αρχικά ήταν ο πέμπτος μήνας του Ρωμαϊκού Ημερολογίου, εξού και η ονομασία του Quintilis (Πέμπτος). Με την προσθήκη των μηνών Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου από τον Νουμά Πομπίλιο, έγινε ο έβδομος μήνας του Ρωμαϊκού Ημερολογίου. Ιούλιος ονομάσθηκε με πρόταση του Μάρκου Αντωνίου, που αποδέχθηκε η Ρωμαϊκή Σύγκλητος μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα.
- Στα ορεινά της πατρίδας μας συναντάται και με την ονομασία Θεριστής, καθώς λόγω των ψυχρού κλίματος ο θερισμός γίνεται τον Ιούλιο.
- Στη Ρόδο τον ονομάζουν και Φουσκομηνά ή Χασκομηνά, επειδή αρχίζουν φουσκώνουν ή να χάσκουν τα σύκα, δηλαδή να ωριμάζουν και να ανοίγουν.
- Στη Νάξο και τη Χίο ο Ιούλιος αναφέρεται και ως Γυαλιστής, επειδή ωριμάζουν τα σταφύλια και γυαλίζει η ρώγα τους.
Δευτερόλης ή Δευτερογιούλης, επειδή είναι ο δεύτερος μήνας του καλοκαιριού. Αηλιάς ή Αηλιάτης, λόγω της γιορτής του Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου.
- Στην Αρχαία Αθήνα ο Ιούλιος αντιστοιχούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Σκιροφοριώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Εκατομβαιώνα. Ο Σκιροφοριών ήταν ο τελευταίος μήνας του έτους και ο Εκατομβαιών ο πρώτος.
Στο διάστημα αυτό στην Αθήνα γιορτάζονταν τα:
- Διισωτήρια στον Πειραιά, προς τιμή του Διός Σωτήρος και της Αθηνάς Σώτειρας, με ταυροθυσίες και λεμβοδρομίες.
- Διισωτήρια στην Αθήνα, την τελευταία μέρα του έτους (χονδρικά 14 Ιουλίου), με προσφορά θυσίας στον Δία και παρουσίαση των νέων αρχόντων που είχαν προκύψει κατόπιν κληρώσεως από τους Αθηναίους πολίτες και θα αναλάμβαναν την εξουσία από την επομένη.
- Εκατόμβαια, προς τιμή του Απόλλωνα, όπου θυσιάζονταν «εκατόμβες» ζώων.
- Ηράκλεια, προς τιμή του Ηρακλή, με αγώνες στην πεδιάδα του Μαραθώνα.
- Κρόνια, προς τιμή του Κρόνου.
Μυθος για τον Ιουλιο
Η Εκάτη και ο Ιούλιος
Σύμφωνα με μια σκοτεινή ελληνιστική παράδοση (που διασώζεται αποσπασματικά σε ορφικά και νεοπλατωνικά κείμενα), ο μήνας Ιούλιος θεωρούνταν μήνας “περάσματος” για ψυχές που περιπλανώνται στη σιωπή.
Πίστευαν ότι τις νύχτες του Ιουλίου η θεά Εκάτη περνούσε ανάμεσα στους κόσμους, οδηγώντας χαμένες ψυχές προς τη λήθη ή τη λύτρωση. Ονομάζονταν Νύχτες του Άδη, και συνδέονταν με παράξενες σιωπές και δυσκολίες στον ύπνο. Η 15η Ιουλίου λέγεται πως ήταν «η μέρα της ζυγαριάς», όπου η Εκάτη ζύγιζε τη μεταμέλεια των ζωντανών για τις πράξεις τους, με κριτήριο αν θα δουν ξανά τα αγαπημένα τους πρόσωπα σε όνειρα.
Αν και αυτή η παράδοση δεν είναι ευρέως γνωστή, επιβιώνει στη φράση: «του Ιούλη οι σκιές είναι βαριές», που βρίσκουμε σε δημοτικά τραγούδια της Ηπείρου.
Λογοτεχνικό Magazino
