Με έμφαση στην παγκόσμια υποχώρηση των θεμελιωδών αξιών, οι ευρωβουλευτές ζητούν ενίσχυση των μηχανισμών υπεράσπισής τους.
Με ευρύτατη πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την ετήσια έκθεση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στον κόσμο για το 2024, εκπέμποντας σαφές μήνυμα απέναντι στην αυξανόμενη απειλή του αυταρχισμού, του ολοκληρωτισμού και του λαϊκισμού.
Με 390 ψήφους υπέρ, 116 κατά και 126 αποχές, η έκθεση σκιαγραφεί την επιδεινούμενη παγκόσμια εικόνα όσον αφορά τις δημοκρατικές αξίες, τις ελευθερίες και το κράτος δικαίου, ενώ ταυτόχρονα εντοπίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διεθνής κοινότητα στην προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν απερίφραστα τη λογοκρισία, τις επιθέσεις κατά των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και τον περιορισμό του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών, τονίζοντας ότι αυτά αποτελούν σαφείς ενδείξεις δημοκρατικής υποχώρησης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και του διαδικτύου ως μέσα υπονόμευσης της πολιτικής ελευθερίας και των εκλογικών διαδικασιών, με το Κοινοβούλιο να ζητά αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Σημαντικό βάρος δίνεται και στην ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς δικαιοσύνης, με την έκθεση να επαναλαμβάνει τη σταθερή υποστήριξη της ΕΕ προς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και το Διεθνές Δικαστήριο της Δικαιοσύνης. Οι ευρωβουλευτές εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στο ΔΠΔ, κάνοντας λόγο για «σοβαρή επίθεση στο διεθνές δικαστικό σύστημα».
Η εισηγήτρια της έκθεσης, Isabel Wiseler-Lima (ΕΛΚ, Λουξεμβούργο), υπογράμμισε:
«Ο κόσμος μας εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου οι βασικές αρχές της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης αμφισβητούνται. Η ΕΕ οφείλει να υπερασπιστεί αυτές τις αξίες που θεμελιώνουν έναν δίκαιο κόσμο».
Η έκθεση προτείνει συγκεκριμένα εργαλεία πολιτικής δράσης, όπως η αναστολή ευρωπαϊκών προγραμμάτων σε τρίτες χώρες που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ενσωμάτωση ρητρών δικαιωμάτων σε εμπορικές συμφωνίες, αλλά και η επιβολή στοχευμένων κυρώσεων μέσω του ευρωπαϊκού «Magnitsky Act».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα δικαιώματα των γυναικών, με το Κοινοβούλιο να καταγγέλλει την αυξανόμενη βία και τις διακρίσεις κατά γυναικών και κοριτσιών παγκοσμίως, ακόμη και σε εμπόλεμες ζώνες.
Τέλος, οι ευρωβουλευτές καλούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να συνεργαστούν πιο στενά και να αυξήσουν τους πόρους του Ειδικού Εντεταλμένου της ΕΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, προκειμένου να διατηρηθεί ο ηγετικός ρόλος της Ένωσης στην προάσπιση των θεμελιωδών αξιών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η έκθεση αποτελεί έναν από τους τρεις ετήσιους πυλώνες παρέμβασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, δίνοντας το στίγμα της ευρωπαϊκής διπλωματίας για το επόμενο έτος.
