Νέα επίθεση της Τουρκίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς με φόντο την Κύπρο, την ιστορική μνήμη και την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μνημείου στο νησί
Νέα μετωπική επίθεση εναντίον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ευρύτερα των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαπέλυσε η Άγκυρα, με αφορμή τη χρηματοδότηση μνημείου στην Κύπρο μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, σε ανακοίνωσή του, κατηγόρησε ευθέως τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ότι απομακρύνονται από την αρχή της ουδετερότητας και μετατρέπονται, όπως υποστηρίζει, σε «εργαλεία της ελληνοκυπριακής προπαγάνδας».
Αφορμή για την τουρκική αντίδραση αποτέλεσε γνωμοδότηση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2027. Σύμφωνα με την Άγκυρα, η επιτροπή εισηγήθηκε τη διάθεση ευρωπαϊκών πόρων για την κατασκευή μνημείου στην Κυπριακή Δημοκρατία, το οποίο, κατά την τουρκική εκδοχή, έχει ως στόχο να καταγγείλει τη δράση των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στην Κύπρο.
Η τουρκική κυβέρνηση χαρακτηρίζει το συγκεκριμένο ζήτημα πολιτικοποίηση της ιστορίας και επαναφέρει τη δική της εκδοχή για τα γεγονότα του 1974.
Η θέση της Άγκυρας για το 1974
Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι η τουρκική στρατιωτική επέμβαση του 1974 αποτέλεσε «ειρηνευτική επιχείρηση», η οποία, σύμφωνα με την Άγκυρα, απέτρεψε την εξόντωση των Τουρκοκυπρίων και εξασφάλισε την ειρήνη στο νησί.
Παράλληλα, απορρίπτει τις θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς για τα γεγονότα της περιόδου και υποστηρίζει ότι αυτές «διαστρεβλώνουν τα ιστορικά γεγονότα».
Πρόκειται ουσιαστικά για την πάγια τουρκική γραμμή στο Κυπριακό, σύμφωνα με την οποία η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στην Κύπρο συνδέεται με την προστασία των Τουρκοκυπρίων και όχι με κατοχή εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η θέση αυτή βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Ελλάδας και το διεθνές πλαίσιο που αφορά την Κύπρο.
Στο στόχαστρο και η Ευρωπαϊκή Ένωση
Το ενδιαφέρον στην τελευταία ανακοίνωση της Άγκυρας δεν περιορίζεται μόνο στην ιστορική διάσταση της διαμάχης.
Η Τουρκία στρέφει τα πυρά της ευθέως εναντίον των ευρωπαϊκών θεσμών, κατηγορώντας τους ότι αντί να λειτουργούν ως παράγοντας που θα μπορούσε να συμβάλει στην επίλυση του Κυπριακού, υιοθετούν, όπως υποστηρίζει, τη θέση της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Η Άγκυρα κάνει λόγο για εγκατάλειψη των αρχών της «ουδετερότητας και της δικαιοσύνης» και υποστηρίζει ότι μια τέτοια πολιτική υπονομεύει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο κοινοτήτων του νησιού.
Στο τέλος της ανακοίνωσης, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών καλεί τους αξιωματούχους της ΕΕ να μην μετατρέπονται σε «εργαλεία» εκείνων που, σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία, επιδιώκουν με κάθε βήμα να απομακρύνουν την Τουρκία από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Κύπρος ξανά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης
Η νέα αντιπαράθεση δείχνει ότι το Κυπριακό εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στις σχέσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Άγκυρα επιχειρεί σταθερά να μεταφέρει τη συζήτηση από το ζήτημα της κατοχής και της παράνομης διχοτόμησης στη δική της αφήγηση για την προστασία των Τουρκοκυπρίων και την ανάγκη αναγνώρισης της πολιτικής ισότητας των δύο πλευρών.
Από την άλλη πλευρά, η Κυπριακή Δημοκρατία, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών θεσμών, γεγονός που καθιστά κάθε απόφαση ή χρηματοδότηση που αφορά την Κύπρο δυνητικά αντικείμενο αντιπαράθεσης με την Τουρκία.
Το μνημείο που βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της τουρκικής αντίδρασης δεν αποτελεί, επομένως, απλώς ένα ζήτημα χρηματοδότησης ενός έργου. Για την Άγκυρα συνδέεται με τη μάχη για τον έλεγχο της ιστορικής αφήγησης γύρω από το 1974. Για την ελληνοκυπριακή πλευρά, αντίστοιχες πρωτοβουλίες συνδέονται με τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την ανάδειξη των συνεπειών της τουρκικής εισβολής.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται για ακόμη μία φορά ανάμεσα στις δύο διαφορετικές αφηγήσεις για το Κυπριακό.
Η διαμάχη, πλέον, δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά και το ποιος θα καθορίσει το περιεχόμενο της ιστορικής μνήμης στην Ευρώπη του σήμερα.
