Μια σημαντική ανακάλυψη που επιβεβαιώνει ένα από τα πιο συναρπαστικά σενάρια στην εξέλιξη των άστρων έρχεται να ρίξει φως σε ένα μέχρι σήμερα θεωρητικό αστροφυσικό φαινόμενο: τη λεγόμενη φάση κοινού περιβλήματος.
Για πρώτη φορά, αστρονόμοι κατάφεραν να εντοπίσουν ένα συμπαγές δυαδικό σύστημα, το οποίο φαίνεται να έχει επιβιώσει αυτής της βίαιης και μεταμορφωτικής φάσης.
Η διεθνής ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Yang et al. εντόπισε το πάλσαρ PSR J1928+1815, ένα ταχέως περιστρεφόμενο αστρικό κατάλοιπο με περίοδο περιστροφής μόλις 10,55 χιλιοστά του δευτερολέπτου, σε στενή τροχιακή σχέση με ένα συνοδό άστρο ηλίου. Η τροχιά του συστήματος διαρκεί μόλις 3,6 ώρες, ενώ το συνοδό άστρο επισκιάζει το πάλσαρ για το 17% αυτής της τροχιάς — στοιχείο που αποκαλύπτει τη γεωμετρική εγγύτητα και τη φυσική αλληλεπίδραση των δύο σωμάτων.
Το συνοδό αντικείμενο, το οποίο δεν εκπέμπει φως σε άλλα μήκη κύματος, εκτιμάται ότι είναι ένα απογυμνωμένο άστρο ηλίου με μάζα μεταξύ 1,0 και 1,6 ηλιακών μαζών. Οι επιστήμονες θεωρούν πως το σύστημα αυτό πρόσφατα πέρασε από τη φάση κοινού περιβλήματος, κατά την οποία το πάλσαρ βρέθηκε να «κολυμπά» μέσα στο εκτεταμένο εξωτερικό περίβλημα ενός άστρου κύριας ακολουθίας.
Η στενή αυτή συνύπαρξη είχε δραματικές συνέπειες: το περίβλημα του συνοδού άστρου εκτοξεύθηκε στο Διάστημα μέσα σε περίπου 1.000 χρόνια, αφήνοντας πίσω τον πυρήνα του — δηλαδή το άστρο ηλίου. Παράλληλα, μέρος της μάζας μεταφέρθηκε στο πάλσαρ, επιταχύνοντας την περιστροφή του και μετατρέποντάς το σε έναν ταχύτατο ραδιοφάρο.
Το φαινόμενο του κοινού περιβλήματος έχει περιγραφεί στη θεωρία ως κρίσιμη φάση στη ζωή πολλών δυαδικών συστημάτων, αλλά μέχρι σήμερα δεν είχε παρατηρηθεί απευθείας. Η ανακάλυψη του PSR J1928+1815 έρχεται να επιβεβαιώσει πως τέτοιες αλληλεπιδράσεις είναι πράγματι εφικτές και διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αστρική εξέλιξη.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Science, φέρνει την επιστημονική κοινότητα ένα βήμα πιο κοντά στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο εξελίσσονται, αλληλεπιδρούν και «επιβιώνουν» τα άστρα σε δυαδικά συστήματα, ένα κοσμικό δράμα που εκτυλίσσεται σε κλίμακες χρόνου και ενέργειας αδιανόητες για τον ανθρώπινο νου.
