Του Το πρόσφατο Digital News Report 2025 του Reuters Institute αποτυπώνει το βάθος του πολιτικού και θεσμικού προβλήματος στην Ελλάδα. Με μόλις 22% εμπιστοσύνη στο ειδησεογραφικό σύστημα, μία από τις χαμηλότερες στον κόσμο, η χώρα μας βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με την Ουγγαρία.
Οι αιτίες είναι προφανείς: μια «καθεστωτική» δημοσιογραφία που λειτουργεί ως άθροισμα πολιτικών-οικονομικών συμφερόντων. Ρεπορτάζ που εξυπηρετούν είτε την κυβέρνηση είτε τα οικονομικά λόμπι, χωρίς καμία απολύτως διακριτική γραμμή. Το κράτος χρησιμοποιεί τα ΜΜΕ ως δεκανίκι: η κρατική διαφήμιση να μετατρέπει τα κανάλια σε φερέφωνα και οι «αντικειμενικές» παρουσιάσεις να είναι μονίμως υποταγμένες σε κυβερνητικές αφηγήσεις.
Επιπλέον, το 64% των νέων ενημερώνονται από κοινωνικά δίκτυα, όπου η παραπληροφόρηση κυριαρχεί, όχι από έγκυρες ειδησεογραφικές πηγές.
Το αποτέλεσμα; Ένα κυρίαρχο αίσθημα «φυγής από τα νέα», πάνω από το 60% των Ελλήνων δηλώνουν ότι αποφεύγουν τα ΜΜΕ λόγω τοξικότητας, αντικειμενικής κατάχρησης ή γιατί νιώθουν ότι… χάνουν τη ζωή τους μέσα στον κουρνιαχτό των ειδήσεων. Αντί να φέρουν φως, οι ειδήσεις σκεπάζουν με θόρυβο.
Κι ενώ η κρίση εμπιστοσύνης βαθαίνει, η κυβέρνηση κάθεται σε αναμμένα κάρβουνα. Ενώ ζητάει, εκ του ασφαλούς, «υπεύθυνη ενημέρωση» και χύνει τόνους κρατικής διαφήμισης, οι ίδιοι οι θεσμοί της εκθέτουν την υποκρισία τους. Η πολιτική εξουσία συνεχίζει να διαχειρίζεται ΜΜΕ και δημοσιογραφικά πρακτορεία, χωρίς έλεγχο, καθιστώντας τυπικό καθεστώς την αυτολογοκρισία.
Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως «δημοσιογραφία με ουσία»: ανεξάρτητα ρεπορτάζ, έλεγχος της εξουσίας, ηχηρές αποκλίσεις από τη γραμμή του κόμματος, περισσότερη διαφάνεια στην κατανομή της κρατικής διαφήμισης. Χρειάζεται επένδυση σε τοπικά μέσα, και νέες μορφές ενημέρωσης που απευθύνονται στην κρίσιμη μάζα που σήμερα φλερτάρει με την απολιθωμένη εμπιστοσύνη.
Χωρίς τέτοια ανασύνταξη, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει κάθε επαφή με την ουσία της δημοκρατικής ενημέρωσης και να μετατραπεί σε μια χώρα όπου η επικοινωνία ελέγχεται, η ενημέρωση χειραγωγείται και η αλήθεια πλαστογραφείται.
Η Ουγγαρία και η Ελλάδα (και οι δύο με 22%) είναι οι χώρες με τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στις ειδήσεις στην έκθεση.
Ο έλεγχος των ΜΜΕ από την εξουσία
Η ευθύνη βαρύνει ευθέως την κυβέρνηση:
-
Από την εποχή της λίστας Πέτσα μέχρι τις αδιαφανείς χρηματοδοτήσεις κρατικής διαφήμισης, ο δημόσιος λόγος φιλτράρεται, προβάλλεται ή αποκρύπτεται με πολιτικά κριτήρια.
-
Η ΕΡΤ, υποτίθεται ανεξάρτητος δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας, λειτουργεί ως κυβερνητικό δελτίο.
-
Οι μεγάλοι τηλεοπτικοί σταθμοί κινούνται σε γραμμή «συγκάλυψης», είτε αποσιωπώντας σκάνδαλα, είτε κατασκευάζοντας «αφηγήματα επιτυχίας».
Το αποτέλεσμα;
Η πλειοψηφία των πολιτών γυρίζει την πλάτη στα μέσα ενημέρωσης. Το 62% δηλώνει ότι αποφεύγει ενεργά την ειδησεογραφία, κυρίως λόγω αρνητισμού, υπερβολής και απουσίας ουσίας. Και οι νέοι; Το 80% των πολιτών κάτω των 35 ετών ενημερώνονται πλέον μόνο μέσω των κοινωνικών δικτύων.
Ο χώρος των κοινωνικών δικτύων κατακλύζεται από ακραία ρητορική, και από ανθρώπους που πλέον συγκεντρώνουν εκατοντάδες χιλιάδες ακόλουθους. Το παραδοσιακό δημοσιογραφικό σύστημα, αποδυναμωμένο και ελεγχόμενο, δεν προσφέρει καμία πειστική εναλλακτική.
Πολιτική ευθύνη και δημοκρατικός εκφυλισμός
Το πρόβλημα είναι πολιτικό και θεσμικό. Δεν αφορά μόνο τους δημοσιογράφους, αλλά κυρίως όσους προωθούν, ενισχύουν ή συγκαλύπτουν τη χειραγώγηση. Όταν ένας Πρωθυπουργός διατηρεί τον έλεγχο του ΑΠΕ-ΜΠΕ, διορίζει φίλους και συνεργάτες σε επιτελικές θέσεις στα δημόσια μέσα, και διαμοιράζει κονδύλια σε φιλικά μέσα ενημέρωσης, τότε η ενημέρωση παύει να είναι λειτουργία της δημοκρατίας και γίνεται εργαλείο εξουσίας.
ΥΓ: Η Ελλάδα κινδυνεύει να καταστεί “ενημερωτικά ανελεύθερη” χώρα και οι πολίτες, θα συνεχίσουν να αναζητούν αλήθειες σε αμφίβολες πηγές, με ό,τι συνεπάγεται.
Κάντε εγγραφή στο ενημερωτικό μας δελτίο.
