Τη δημιουργία ενός μόνιμου διατλαντικού μηχανισμού ενεργειακής συνεργασίας εγκαινιάζουν οι χώρες του σχήματος 3+1, υλοποιώντας μία από τις πιο εμβληματικές προβλέψεις του EastMed Act που είχε παραμείνει ανενεργή από το 2019.
Ο λόγος για το East Med Energy Center (Ενεργειακό Κέντρο Ανατολικής Μεσογείου), το οποίο θα παρουσιαστεί επίσημα στις 11 Ιουνίου στο Χιούστον του Τέξας, σε μια εκδήλωση που σηματοδοτεί την αναβάθμιση της στρατηγικής σύμπλευσης Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.
Το παρασκήνιο μιας ιστορικής απόφασης
Η σύσταση του συγκεκριμένου φορέα δεν είναι μια αυθόρμητη πρωτοβουλία, αλλά η εκπλήρωση μιας θεσμικής υποχρέωσης που είχε αναλάβει η Ουάσιγκτον όταν το Κογκρέσο ψήφισε τον νόμο-ορόσημο για την Ανατολική Μεσόγειο. Στον πυρήνα εκείνου του νομοθετήματος βρισκόταν η εξουσιοδότηση προς το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας να δημιουργήσει έναν μόνιμο μηχανισμό που θα λειτουργεί ως πλατφόρμα διασύνδεσης πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και ιδιωτικών επιχειρήσεων. Επτά χρόνια μετά, το όραμα γίνεται πραγματικότητα.
Τελετή εγκαινίων με υψηλούς προσκεκλημένους
Τα εγκαίνια θα φιλοξενηθούν στο φημισμένο Ινστιτούτο Μπέικερ του Πανεπιστημίου Ράις, παρουσία του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ. Το ελληνικό υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα εκπροσωπηθεί από τον Σταύρο Παπασταύρου, ενώ την Κυπριακή Δημοκρατία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός. Από πλευράς Ισραήλ, αν και ο αρμόδιος υπουργός Ελι Κοέν αναγκάστηκε να ακυρώσει το ταξίδι του λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, το παρών θα δώσουν ο πρέσβης στην Ουάσιγκτον Γεχιέλ Λάιτερ και ανώτεροι υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου Ενέργειας. Την εκδήλωση θα πλαισιώσουν επίσης εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα και στελέχη κορυφαίων αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών.
Πέρα από την ενέργεια: Ένας μηχανισμός γεωπολιτικής ανάλυσης
Η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση του νέου κέντρου δεν αφορά αποκλειστικά την ενέργεια, αλλά και την ασφάλεια. Στο ιδρυτικό νομοθετικό κείμενο περιλαμβάνεται μια κρίσιμη πρόβλεψη: στην αποστολή του East Med Energy Center εντάσσεται η ανάλυση πιθανών κρίσεων και απειλών που συνδέονται με τον ανταγωνισμό για φυσικούς πόρους, ενεργειακά αποθέματα και στρατηγικές επενδύσεις από τρίτες δυνάμεις. Αυτό αποκαλύπτει τη γεωπολιτική λογική των εμπνευστών του, οι οποίοι αντιμετώπιζαν εξαρχής την Ανατολική Μεσόγειο όχι απλώς ως πεδίο ενεργειακών ευκαιριών, αλλά και ως θέατρο εντεινόμενου ανταγωνισμού, όπου η απόκτηση επιρροής μέσω λιμανιών, δικτύων και υποδομών μπορεί να έχει καθοριστικές συνέπειες για την περιφερειακή σταθερότητα.
Υπό αυτό το πρίσμα, το κέντρο δεν φιλοδοξεί να γίνει απλώς ένας φορέας καινοτομίας και έρευνας, αλλά ένα εργαλείο στρατηγικής ανάλυσης και έγκαιρης προειδοποίησης για τα τέσσερα κράτη. Φιλοδοξεί να αποτελέσει τη σημαντικότερη θεσμική παρακαταθήκη του EastMed Act και έναν από τους βασικούς μηχανισμούς συνεργασίας για την επόμενη δεκαετία.
Η ατζέντα της ημέρας
Πριν από την επίσημη τελετή, θα προηγηθεί συνεδρίαση του σχήματος 3+1 όπου οι συμμετέχοντες θα συζητήσουν ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας και περιφερειακού συντονισμού, στρατηγικά έργα υποδομών, καθώς και νεοαναδυόμενες προκλήσεις όπως η προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, η κυβερνοασφάλεια και οι τεχνολογικές εξελίξεις στον κλάδο. Επίσης, έχουν προγραμματιστεί χωριστές διμερείς συνομιλίες του Αμερικανού υπουργού με τους ομολόγους του από την Αθήνα και τη Λευκωσία. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αναμένεται η έκδοση κοινού ανακοινωθέντος, το οποίο θα αποτυπώνει τους άξονες δράσης του νέου θεσμού, σφραγίζοντας τη μετάβαση του 3+1 από μια διπλωματική πλατφόρμα σε έναν επιχειρησιακό ενεργειακό βραχίονα.
Διαβάστε ακόμα: Γαλλικές δυνάμεις στην Κύπρο: Υπογράφεται η αμυντική συμφωνία SOFA – Ανθρωπιστικός ο ρόλος, σφοδρή η αντίδραση των Τουρκοκυπρίων
