Η AfD κέρδισε τις εκλογές, αλλά δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία – Τι προβλέπει το Σύνταγμα του κρατιδίου
Η εκλογική νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν έδωσε στην παράταξη την απόλυτη πλειοψηφία και δημιουργεί πλέον έναν δύσκολο γρίφο για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ο επικεφαλής υποψήφιος της AfD, Ούρλιχ Σίγκμουντ, έχει ήδη αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες «σε περίπτωση ανάγκης».
Το ερώτημα είναι εάν και πώς μπορεί πράγματι να οδηγηθεί το κρατίδιο σε πρόωρες εκλογές. Η τοπική συνταγματική διαδικασία προβλέπει τρεις διαφορετικούς δρόμους.
Πρώτο σενάριο: Αποτυγχάνουν οι ψηφοφορίες για πρωθυπουργό
Η πρώτη δυνατότητα συνδέεται άμεσα με την εκλογή του νέου πρωθυπουργού της Σαξονίας-Άνχαλτ. Στην πρώτη ψηφοφορία απαιτείται η πλειοψηφία του συνόλου των μελών του τοπικού κοινοβουλίου. Με τη σημερινή σύνθεση, αυτό σημαίνει 42 ψήφους. Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, προβλέπεται δεύτερη ψηφοφορία μέσα σε διάστημα επτά ημερών. Εάν και αυτή αποτύχει, το κοινοβούλιο έχει στη συνέχεια έως και 14 ημέρες για να αποφασίσει εάν θα τερματίσει πρόωρα την κοινοβουλευτική περίοδο.
Εφόσον η πλειοψηφία των βουλευτών ψηφίσει υπέρ της πρόωρης λήξης της περιόδου, προκηρύσσονται νέες εκλογές, οι οποίες πρέπει να πραγματοποιηθούν εντός 60 ημερών. Υπάρχει όμως και η αντίστροφη εξέλιξη. Εάν το τοπικό κοινοβούλιο (Landtag) δεν συμφωνήσει στην πρόωρη διάλυσή του, ακολουθεί άμεσα τρίτη ψηφοφορία για την εκλογή πρωθυπουργού. Σε αυτή την περίπτωση εκλέγεται ο υποψήφιος που θα συγκεντρώσει την πλειοψηφία των ψήφων που θα έχουν πραγματικά δοθεί, επομένως δεν είναι απαραίτητο να διαθέτει 42 ψήφους.
Δεύτερο σενάριο: Πρόωρη διάλυση του τοπικού κοινοβουλίου
Υπάρχει και ένας δεύτερος δρόμος που δεν συνδέεται άμεσα με την εκλογή πρωθυπουργού. Το κοινοβούλιο μπορεί να αποφασίσει την πρόωρη λήξη της κοινοβουλευτικής περιόδου. Ωστόσο, σχετικό αίτημα δεν μπορεί να κατατεθεί πριν περάσουν έξι μήνες από την έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου. Επιπλέον, η πρόταση πρέπει να υποστηρίζεται τουλάχιστον από το ένα τέταρτο των μελών του κοινοβουλίου, ενώ για την έγκρισή της απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων. Εφόσον επιτευχθεί αυτή η αυξημένη πλειοψηφία, οι νέες εκλογές πρέπει επίσης να πραγματοποιηθούν μέσα σε 60 ημέρες.
Τρίτο σενάριο: Η ψήφος εμπιστοσύνης
Ο τρίτος δρόμος περνά μέσα από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Ένας νεοεκλεγμένος πρωθυπουργός μπορεί να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Εάν δεν συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των μελών του κοινοβουλίου, μπορεί, μετά την παρέλευση του προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος, να ζητήσει την πρόωρη λήξη της κοινοβουλευτικής περιόδου.
Το αίτημα μπορεί να υποβληθεί από μία έως δύο εβδομάδες μετά την ψηφοφορία εμπιστοσύνης. Εάν γίνει δεκτή η πρόωρη διάλυση, ακολουθούν και πάλι εκλογές μέσα σε 60 ημέρες. Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό νομικό ερώτημα: δεν είναι απολύτως σαφές εάν ένας πρωθυπουργός που ασκεί απλώς υπηρεσιακά καθήκοντα μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη διαδικασία, καθώς η θέση του δεν θα προέρχεται από εκλογή του νέου τοπικού κοινοβουλίου.
Το πολιτικό αδιέξοδο
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της σημερινής κατάστασης είναι ότι η AfD είναι με διαφορά η ισχυρότερη πολιτική δύναμη, χωρίς όμως να διαθέτει τις απαραίτητες έδρες για να κυβερνήσει αυτοδύναμα. Αυτό σημαίνει ότι το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η διαδικασία εκλογής πρωθυπουργού και, κυρίως, η στάση των υπόλοιπων κοινοβουλευτικών δυνάμεων.
Εάν δεν προκύψει συμφωνία για κυβέρνηση και αποτύχουν οι προβλεπόμενες ψηφοφορίες, το ενδεχόμενο νέων εκλογών δεν αποτελεί απλώς πολιτική ρητορική. Προβλέπεται θεσμικά από το σύνταγμα της Σαξονίας-Άνχαλτ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Παράλληλα, μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από νέα κυβέρνηση, ο απερχόμενος πρωθυπουργός και, κατόπιν αιτήματός του, η κυβέρνησή του μπορούν να συνεχίσουν να ασκούν τα καθήκοντά τους σε υπηρεσιακή βάση. Η διαδικασία μπορεί να παραταθεί, καθώς το Σύνταγμα του κρατιδίου δεν θέτει συγκεκριμένη προθεσμία για την πρώτη ψηφοφορία εκλογής του διαδόχου.
Η επόμενη μέρα
Η Σαξονία-Άνχαλτ βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια πρωτοφανή πολιτική εξίσωση. Η AfD κέρδισε καθαρά την εκλογική αναμέτρηση, αλλά η μετατροπή της εκλογικής πρωτιάς σε κυβερνητική εξουσία απαιτεί κοινοβουλευτική πλειοψηφία ή μια διαφορετική πολιτική συμφωνία. Εάν αυτή δεν βρεθεί, το κρατίδιο διαθέτει θεσμικούς μηχανισμούς για να οδηγηθεί εκ νέου στις κάλπες.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος κέρδισε τις εκλογές, αλλά εάν το νέο κοινοβούλιο, μπορεί να παράγει βιώσιμη κυβερνητική πλειοψηφία. Σε διαφορετική περίπτωση, η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα εκλογική αναμέτρηση μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
