Έρευνα ανοίγει νέο δρόμο για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας που σχετίζεται με την ηλικία – Τα πρώτα ευρήματα σε γυναίκες, ποντίκια και ανθρώπινα κύτταρα
Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο έναν μέχρι σήμερα λιγότερο γνωστό παράγοντα που ενδέχεται να επηρεάζει τη γυναικεία γονιμότητα όσο περνούν τα χρόνια: το μικροβίωμα της μήτρας.
Ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα «φιλικά» βακτήρια του γένους Lactobacillus μειώνονται με την ηλικία και ότι η παρουσία τους φαίνεται να συνδέεται με ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για την εμφύτευση ενός εμβρύου. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 6 Αυγούστου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Cell Host & Microbe.
Το ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι οι επιστήμονες δεν περιορίστηκαν στην παρατήρηση του μικροβιώματος. Εντόπισαν ένα συγκεκριμένο βακτήριο, το Lactobacillus gasseri, και στη συνέχεια εξέτασαν ένα από τα προϊόντα που παράγει, ένα μόριο που ονομάστηκε LG-EPS. Πρόκειται για ένα «μεταβιοτικό» (postbiotic), δηλαδή μια ουσία που προέρχεται από τη δράση μικροοργανισμών αλλά δεν περιέχει ζωντανά βακτήρια.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα από το ενδομήτριο 149 γυναικών ηλικίας 20 έως 45 ετών, οι οποίες υποβάλλονταν σε θεραπεία γονιμότητας στην Κίνα. Στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες παρατηρήθηκαν χαμηλότερα επίπεδα συγκεκριμένων ειδών Lactobacillus, μεταξύ των οποίων το L. gasseri και το L. crispatus.
Στη συνέχεια, 93 από τις γυναίκες υποβλήθηκαν σε εξωσωματική γονιμοποίηση και 56 πέτυχαν εγκυμοσύνη. Οι γυναίκες στις οποίες επιτεύχθηκε εγκυμοσύνη είχαν υψηλότερα επίπεδα Lactobacillus στο ενδομήτριο σε σχέση με εκείνες στις οποίες δεν επιτεύχθηκε εγκυμοσύνη. Το εύρημα αυτό αποτελεί ένδειξη συσχέτισης, όχι απόδειξη ότι τα βακτήρια προκαλούν από μόνα τους την εγκυμοσύνη.
Το L. gasseri ξεχώρισε επειδή μπορούσε να προσκολλάται ισχυρά στα κύτταρα της μήτρας. Η παρουσία του συσχετίστηκε με μικρότερη φλεγμονή και μειωμένες ενδείξεις οξειδωτικού στρες.
Το «μεταβιοτικό» LG-EPS
Το επόμενο βήμα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Οι επιστήμονες απομόνωσαν τα εξωπολυσακχαρίδια (EPS) που παράγει το L. gasseri και δημιούργησαν το συγκεκριμένο μεταβιοτικό, το LG-EPS.
Σε πειράματα με ηλικιωμένα θηλυκά ποντίκια, η καθημερινή κολπική χορήγηση του βακτηρίου ή του LG-EPS επί τέσσερις εβδομάδες συνδέθηκε με λιγότερα σημάδια γήρανσης του ενδομητρίου, μειωμένη φλεγμονή και υψηλότερα ποσοστά εμφύτευσης εμβρύων σε σχέση με τα ζώα που δεν έλαβαν θεραπεία.
Ανάλογα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και σε εργαστηριακά καλλιεργημένα ανθρώπινα κύτταρα του ενδομητρίου. Το LG-EPS φάνηκε να μειώνει ορισμένα χαρακτηριστικά κυτταρικής γήρανσης και να βελτιώνει την ικανότητα των κυττάρων να υποστηρίξουν την εμφύτευση.
Ένα ακόμη εύρημα ενίσχυσε την υπόθεση των ερευνητών: όταν χρησιμοποίησαν τροποποιημένο στέλεχος του L. gasseri που δεν μπορούσε να παράγει EPS, πολλά από τα ευεργετικά αποτελέσματα μειώθηκαν ή εξαφανίστηκαν. Αυτό υποδηλώνει ότι τα συγκεκριμένα μόρια μπορεί να έχουν σημαντικό ρόλο στη δράση του βακτηρίου.
Πώς μπορεί να λειτουργεί
Οι εργαστηριακές δοκιμές δείχνουν ότι το LG-EPS ενδέχεται να επηρεάζει μια κυτταρική οδό σηματοδότησης που σχετίζεται με την ανάπτυξη, την ανανέωση και την επιδιόρθωση των ιστών.
Στα γηρασμένα ποντίκια και στα κύτταρα του ενδομητρίου η συγκεκριμένη οδός εμφανιζόταν υπερδραστήρια. Η παρέμβαση με το LG-EPS φάνηκε να επαναφέρει τη δραστηριότητά της σε πιο φυσιολογικά επίπεδα.
Το εύρημα έχει σημασία επειδή η γήρανση της μήτρας μπορεί να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που δυσκολεύουν την εμφύτευση ενός εμβρύου. Η ηλικιακή μείωση της γονιμότητας δεν αφορά, επομένως, μόνο τον αριθμό και την ποιότητα των ωαρίων, αλλά ενδέχεται να επηρεάζει και το ίδιο το περιβάλλον στο οποίο πρέπει να εμφυτευθεί το έμβρυο.
Από την έρευνα στη θεραπεία υπάρχει ακόμη δρόμος
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται για προκαταρκτική έρευνα και όχι για διαθέσιμη θεραπεία γονιμότητας.
Ο δρ. Alex Robles, ειδικός στη γονιμότητα στο Columbia University Fertility Center, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε την προσέγγιση ενδιαφέρουσα και πολλά υποσχόμενη, υπογραμμίζοντας όμως ότι δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν τα αποτελέσματα που παρατηρήθηκαν στα ποντίκια και στα εργαστηριακά ανθρώπινα κύτταρα θα μεταφραστούν σε ουσιαστική αύξηση της γονιμότητας στις γυναίκες.
Αυτό είναι και το κρίσιμο επόμενο βήμα: κλινικές μελέτες σε ανθρώπους, με μεγαλύτερο αριθμό συμμετεχουσών και διαφορετικούς πληθυσμούς, ώστε να διαπιστωθεί εάν η συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί πράγματι να αυξήσει τα ποσοστά εγκυμοσύνης ή επιτυχούς εμφύτευσης.
Οι ερευνητές τονίζουν επίσης ότι το μικροβίωμα του αναπαραγωγικού συστήματος είναι ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο οικοσύστημα και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ άλλων τη γενετική, τη διατροφή, τη γεωγραφική περιοχή, το περιβάλλον και τον τρόπο ζωής.
Δεν σημαίνει ότι τα κοινά προβιοτικά αποτελούν θεραπεία
Η νέα μελέτη δεν αποτελεί λόγο για αυτοθεραπεία με προβιοτικά ή συμπληρώματα.
Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, δεν είναι ακόμη γνωστό ποια ακριβώς σύνθεση μικροοργανισμών αποτελεί το ιδανικό «υγιές» μικροβίωμα της μήτρας, ενώ η εισαγωγή ή η απομάκρυνση συγκεκριμένων βακτηρίων μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες.
Η έρευνα, πάντως, ενισχύει μια ολοένα μεγαλύτερη επιστημονική τάση: το μικροβίωμα του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος εξετάζεται πλέον ως πιθανός παράγοντας που επηρεάζει τη γονιμότητα και ως ενδεχόμενος στόχος μελλοντικών θεραπειών. Πρόσφατες επιστημονικές ανασκοπήσεις καταγράφουν επίσης τον αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον ρόλο των Lactobacillus και για θεραπευτικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να τροποποιήσουν το μικροβίωμα του αναπαραγωγικού συστήματος.
Το βασικό μήνυμα της νέας μελέτης είναι επομένως συγκρατημένα αισιόδοξο: η γήρανση της μήτρας μπορεί στο μέλλον να μην αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μια αναπόφευκτη διαδικασία, αλλά ως ένα βιολογικό περιβάλλον που ενδέχεται να μπορεί να τροποποιηθεί. Για να περάσει όμως αυτή η υπόθεση από το εργαστήριο στην κλινική πράξη, απαιτούνται ακόμη σημαντικές μελέτες σε ανθρώπους.
Σημείωση: Το κείμενο αφορά ερευνητικά ευρήματα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή.
