Γράφει ο Παναγιώτης Τζαννετάτος
Η κοινωνία είναι ένας καθρέφτης σπασμένος σε χιλιάδες κομμάτια, ο καθένας κοιτάζει μέσα του και βλέπει μόνο το θραύσμα που του ανήκει.
Η ηθική δεν είναι νόμος γραμμένος σε μάρμαρο, είναι αναπνοή που τρέμει ανάμεσα σε δυο βλέμματα, είναι η σιωπή πριν την απόφαση και η κραυγή μετά το λάθος.
Η ελευθερία — αυτή η λέξη που πολλοί την υψώνουν σαν σημαία και λίγοι την κρατούν σαν ψίθυρο στο στήθος —ζει μόνο όταν την περπατάς, όχι όταν την κηρύττεις.
Μα έχει και εκείνη όρια, όχι σαν τείχη αλλά σαν την άκρη του βράχου, όπου αν πας πιο πέρα, χάνεις το νόημά της, όπως το νερό χάνει την καθαρότητά του όταν δεν σέβεται την κοίτη.
Η πολιτική — όχι των κομμάτων αλλά της ουσίας — είναι η τέχνη να δένεις το αόρατο νήμα ανάμεσα στον άνθρωπο και τον άλλον άνθρωπο. Είναι η αργή φωτιά που καίει την αδικία, αλλά μπορεί να γίνει και πυρκαγιά που κατατρώει τη δικαιοσύνη αν την αφήσεις δίχως φρουρό.
Κάθε κοινωνία δοκιμάζεται εκεί που τέμνονται οι δρόμοι της ηθικής και της ελευθερίας, εκεί που το «εμείς» και το «εγώ» στέκονται πρόσωπο με πρόσωπο, κρατώντας στα χέρια τους το ίδιο ποτήρι:
νερό ή δηλητήριο, ανάλογα με την πρόθεση. Γι’ αυτό και η αληθινή πολιτεία δεν χτίζεται σε πέτρα ούτε σε χρυσό, αλλά σε μια μυστική συμφωνία: πως ο καθένας θα σταθεί φρουρός του άλλου, πως τα όρια δεν είναι για να περιορίζουν, αλλά για να ορίζουν τον χώρο όπου μπορεί να ανθίσει η ελευθερία.
Κι αν η πολιτική είναι η τέχνη του κοινού βίου, τότε η ηθική είναι το αίμα του, η κοινωνία το σώμα του,
η ελευθερία η αναπνοή του, και τα όρια το δέρμα του που κρατά τα πάντα ενωμένα.
Μα το βλέπεις;
Αν λείψει έστω ένα,
το σώμα αυτό δεν ζει,
κι εμείς δεν είμαστε παρά σκιές στο φως.
