Σε πολλαπλά πορίσματα αναμένεται να καταλήξει η διερεύνηση του σοβαρού περιστατικού που οδήγησε σε γενικευμένο μπλακ άουτ στα ελληνικά αεροδρόμια και στο προσωρινό κλείσιμο του εθνικού εναέριου χώρου την περασμένη Κυριακή. Η υπόθεση εξελίσσεται σε τρία παράλληλα επίπεδα, διοικητικό, θεσμικό και ποινικό.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έχει ήδη συστήσει πενταμελή ειδική επιτροπή εμπειρογνωμόνων, με απόφαση του υπουργού Χρίστου Δήμα, η οποία έχει αναλάβει τη διερεύνηση των αιτίων του συμβάντος. Παράλληλα, ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων Ασφαλείας (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), αν και δεν αναφέρθηκε στις αρχικές κυβερνητικές ανακοινώσεις, αποφάσισε να κινηθεί αυτεπαγγέλτως, κρίνοντας ότι το περιστατικό εμπίπτει ευθέως στην αρμοδιότητά του.
Την ίδια ώρα, με εντολή του προϊσταμένου της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, Αριστείδη Κορέα, διατάχθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση από το Τμήμα Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, προκειμένου να διερευνηθεί αν στοιχειοθετείται το αδίκημα της επικίνδυνης παρέμβασης στη συγκοινωνία αεροσκαφών και από πού προήλθαν οι εκτεταμένες παρεμβολές στις συχνότητες του FIR Αθηνών.
ΕΔΕ στην ΥΠΑ και πολιτικά μηνύματα
Στο διοικητικό σκέλος, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών έχει διατάξει Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), με αντικείμενο την αναζήτηση τυχόν ευθυνών ή παραλείψεων υπηρεσιακών παραγόντων. Ο ίδιος έχει προαναγγείλει αυστηρές κυρώσεις, εφόσον προκύψουν ευθύνες, ενώ θα εξεταστούν και τα μέτρα που απαιτούνται για την αποτροπή αντίστοιχων περιστατικών στο μέλλον.
Παρά το γεγονός ότι κυβερνητικά στελέχη εστιάζουν δημοσίως στην πενταμελή επιτροπή του υπουργείου, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ προχωρά σε ανεξάρτητη διερεύνηση. Σε έκτακτο Διοικητικό Συμβούλιο, που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα, ο Οργανισμός αποφάσισε ομόφωνα την έναρξη της διαδικασίας, επισημαίνοντας τη σοβαρότητα του συμβάντος και τον άμεσο αντίκτυπό του στην ασφάλεια των αερομεταφορών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η έρευνα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ θα κινηθεί αποκλειστικά στο πεδίο της ασφάλειας, με στόχο την έκδοση συστάσεων και όχι την απόδοση ευθυνών, αν και αναπόφευκτα θα εξετάσει τα βαθύτερα αίτια του μπλακ άουτ, δημιουργώντας αλληλοεπικάλυψη με το έργο της ειδικής επιτροπής του υπουργείου.
Πού συγκλίνουν τα πρώτα στοιχεία
Η πενταμελής επιτροπή, στην οποία προΐσταται ο διοικητής της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστος Τσίτουρας και συμμετέχουν στελέχη της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, του ΓΕΕΘΑ, της ΕΕΤΤ και εκπρόσωπος του EUROCONTROL, πραγματοποίησε την πρώτη της σύσκεψη στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών & Μακεδονίας.
Σύμφωνα με την ΥΠΑ, τα μέχρι στιγμής ευρήματα δείχνουν ότι το πρόβλημα εντοπίζεται σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές και δεν υπάρχουν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης στα συστήματά της. Η Υπηρεσία επιβεβαιώνει ότι βρίσκεται σε στενή συνεργασία με τον ΟΤΕ για τη σε βάθος ανάλυση της αιτίας (root cause) και τη διασταύρωση των τεχνικών δεδομένων.
Παράλληλα, η ΥΠΑ αναδιπλώνεται σε σχέση με τις αρχικές ανακοινώσεις περί εξωτερικών παρεμβολών, παραδεχόμενη ότι το ζήτημα προέκυψε εντός των δικών της συστημάτων. Όπως αναφέρει, τόσο τα κύρια όσο και τα εφεδρικά συστήματα επικοινωνίας φωνής και πομποδεκτών λειτουργούσαν, ωστόσο ένας «θόρυβος» μπλόκαρε τις συχνότητες.
Κρίσιμα ερωτήματα για τη διαχείριση
Δημοσιεύματα ειδικών στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας επισημαίνουν ότι τα δεδομένα αυτά παραπέμπουν σε ενδογενή δυσλειτουργία των πομπών και όχι σε εξωτερικό παράγοντα. Παράλληλα, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του περιστατικού, καθώς η αιτία δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί και η αποκατάσταση φαίνεται να επήλθε χωρίς σαφή τεχνική παρέμβαση.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στη μη απενεργοποίηση του κύριου συστήματος, προκειμένου να γίνει ορθή διάγνωση, με ειδικούς να χαρακτηρίζουν αδιανόητο το κλείσιμο του FIR Αθηνών για οκτώ ώρες, όταν ο βασικός στόχος των συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας είναι η αδιάλειπτη λειτουργία.
Καθώς οι έρευνες εξελίσσονται, το βέβαιο είναι ότι το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών θα οδηγήσει σε περισσότερα από ένα πορίσματα, με διαφορετική εστίαση το καθένα, αλλά με κοινό ζητούμενο την αποκατάσταση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του ελληνικού εναέριου χώρου.
