Η Σελήνη δεν είναι τόσο αποκομμένη από τη Γη όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, μικροσκοπικά σωματίδια από την ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης μεταφέρονται συστηματικά προς τη Σελήνη και ενσωματώνονται στο έδαφός της εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια, ανατρέποντας μια καθιερωμένη θεωρία δύο δεκαετιών.
Η έρευνα δείχνει ότι ο βασικός «μεταφορέας» δεν είναι μόνο ο ηλιακός άνεμος, αλλά και το ίδιο το μαγνητικό πεδίο της Γης. Αντί να λειτουργεί αποκλειστικά ως ασπίδα, η μαγνητόσφαιρα φαίνεται ότι σε συγκεκριμένες συνθήκες δρα σαν αόρατος διάδρομος, κατευθύνοντας φορτισμένα ατμοσφαιρικά ιόντα προς τη Σελήνη.
Το αίνιγμα των σεληνιακών δειγμάτων
Από τη δεκαετία του 1970, όταν οι αποστολές Apollo της NASA επέστρεψαν για πρώτη φορά δείγματα από τη Σελήνη, οι επιστήμονες εντόπισαν στον σεληνιακό ρεγολίθο ίχνη πτητικών ουσιών, όπως νερό, διοξείδιο του άνθρακα, άζωτο, ήλιο και αργό. Ειδικά τα ιόντα αζώτου δεν μπορούσαν να εξηγηθούν εύκολα, καθώς έμοιαζαν να προέρχονται από την ατμόσφαιρα της Γης.
Η επικρατούσα θεωρία από το 2005 υποστήριζε ότι αυτή η μεταφορά θα μπορούσε να είχε συμβεί μόνο στην πρώιμη ιστορία της Γης, πριν σχηματιστεί το μαγνητικό της πεδίο. Μετά από αυτό, θεωρούνταν ότι η μαγνητόσφαιρα θα παγίδευε τα φορτισμένα σωματίδια, εμποδίζοντάς τα να διαφύγουν στο Διάστημα.
Η ανατροπή: ο ρόλος της μαγνητικής ουράς
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment, οι ερευνητές συνδύασαν αναλύσεις σεληνιακών δειγμάτων με υπολογιστικά μοντέλα της εξέλιξης της μαγνητόσφαιρας της Γης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι κάθε φορά που η Σελήνη περνά μέσα από τη μαγνητική ουρά της Γης —το εκτεταμένο τμήμα της μαγνητόσφαιρας που «κοιτά» αντίθετα από τον Ήλιο— η μεταφορά ατμοσφαιρικών ιόντων ενισχύεται.
Αντί να λειτουργούν ως φράγμα, οι γραμμές του μαγνητικού πεδίου στην ουρά της Γης φαίνεται ότι καθοδηγούν τα φορτισμένα σωματίδια σαν «μαγνητικοί αυτοκινητόδρομοι», οδηγώντας τα μέχρι τη Σελήνη, όπου παγιδεύονται στο έδαφός της.
Μια χρονοκάψουλα της Γης στη Σελήνη
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτή η διαδικασία ξεκίνησε πριν από περίπου 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια, λίγο μετά τη διαμόρφωση της μαγνητόσφαιρας, και πιθανότατα συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Αυτό σημαίνει ότι ο σεληνιακός ρεγολίθος δεν περιέχει μόνο ίχνη της αρχέγονης ατμόσφαιρας της Γης, αλλά μπορεί να λειτουργεί ως μια μοναδική χρονοκάψουλα της ατμοσφαιρικής και μαγνητικής ιστορίας του πλανήτη μας.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, νέα δείγματα που θα συλλεχθούν στο πλαίσιο μελλοντικών αποστολών, όπως το πρόγραμμα Artemis της NASA ή τα κινεζικά σεληνιακά προγράμματα, θα μπορούσαν να προσφέρουν κρίσιμα στοιχεία για την εξέλιξη της Γης σε περιόδους για τις οποίες δεν υπάρχουν γεωλογικά αρχεία.
Επιπτώσεις και πέρα από τη Γη
Η Γη δεν είναι η μόνη που χάνει υλικό στο Διάστημα. Ο Ερμής εμφανίζει συχνά ουρά σκόνης που μοιάζει με κομήτη, ενώ η ίδια η Σελήνη διαθέτει ουρά ιόντων νατρίου, μέσα από την οποία περνά επανειλημμένα η Γη. Η κατανόηση αυτών των διαδικασιών μπορεί να ρίξει φως και σε άλλους πλανήτες, όπως ο Άρης, που σήμερα δεν διαθέτει παγκόσμιο μαγνητικό πεδίο αλλά φαίνεται ότι στο παρελθόν είχε.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοιες μελέτες μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση του πώς η απώλεια ατμόσφαιρας επηρεάζει τη μακροπρόθεσμη κατοικησιμότητα των πλανητών, ένα ερώτημα, κλειδί για την πλανητική επιστήμη και την αναζήτηση ζωής στο ηλιακό σύστημα.
