Γράφει η Αγγελική Σαρικαβάζη
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν φορούν μάσκες. Γίνονται οι ίδιες οι μάσκες.
Τόσο πειστικές, τόσο καλοδουλεμένες, που ακόμη και ο καθρέφτης δυσκολεύεται να θυμηθεί το αληθινό τους πρόσωπο.
Κάπου εκεί έξω κυκλοφορεί ένας άνδρας.
Δεν είναι μοναδικός.
Είναι ένας από εκείνους που έμαθαν πως η πιο εύκολη άμυνα είναι να φωνάζεις πως είσαι θύμα, ακόμη κι όταν τα χέρια σου κουβαλούν το βάρος της αδικίας.
Όταν μια γυναίκα πλησιάζει με πρόθεση να βοηθήσει, να σταθεί δίπλα του, να πιστέψει πως κάτι άδικο του συνέβη, εκείνος δεν ψάχνει τη δικαιοσύνη. Ψάχνει έναν καινούργιο θεατή για την παράστασή του.
Και τότε αρχίζει το έργο.
Οι ευθύνες αλλάζουν ώμους. Οι αλήθειες κόβονται στα δύο. Οι πιο αδύναμοι γίνονται οι πιο εύκολοι στόχοι. Ένα άτομο με αναπηρία, που ήδη κουβαλά τις δυσκολίες μιας κοινωνίας γεμάτης προκαταλήψεις, μετατρέπεται σε αποδιοπομπαίο τράγο. «Αυτός φταίει», λέει ο ψεύτικος αδικημένος. «Εγώ υπέφερα.»
Πόσο εύκολο είναι να δείχνεις κάποιον που δεν έχει την ίδια δύναμη να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Πόσο βολικό είναι να κρύβεις τη δική σου βία πίσω από την ευαλωτότητα ενός άλλου.
Η κοινωνία, πολλές φορές, συγκινείται από τα δάκρυα πριν αναζητήσει την αλήθεια. Και τα ψεύτικα δάκρυα είναι τα πιο επικίνδυνα. Δεν πέφτουν από πόνο. Πέφτουν από υπολογισμό.
Ο άνδρας αυτός δεν ζητά συγχώρεση. Ζητά καταφύγιο. Θέλει μια γυναίκα να τον πιστέψει, να του ανοίξει το σπίτι της, την καρδιά της, τη ζωή της. Θέλει κάποιον να τον συντηρεί συναισθηματικά και πολλές φορές πρακτικά. Όχι γιατί αγαπά, αλλά γιατί βολεύεται.
Και εκείνη τον κοιτάζει με μάτια γεμάτα ελπίδα.
Οι γύρω της μιλούν.
Της εξηγούν.
Της δείχνουν γεγονότα.
Της θυμίζουν συμπεριφορές.
Εκείνη όμως έχει φορέσει παρωπίδες φτιαγμένες από συναίσθημα. Δεν βλέπει τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί της. Βλέπει εκείνον που θα ήθελε να υπάρχει.
Ο άνθρωπος αυτός, όσο περνά ο χρόνος, αποκαλύπτεται. Η ευγένεια ξεθωριάζει. Η υπομονή εξαφανίζεται. Η περιφρόνηση γίνεται καθημερινότητα. Οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονται με σεβασμό αλλά σαν αντικείμενα που οφείλουν να υπηρετούν τις ανάγκες του. Οι ευάλωτοι άνθρωποι αντιμετωπίζονται σαν εμπόδιο ή σαν εργαλείο για να φορτωθούν πάνω τους ευθύνες που ποτέ δεν τους ανήκαν.
Εκεί που παρουσιαζόταν ως θύμα, αποκαλύπτεται ο πραγματικός θύτης.
Όχι μόνο απέναντι στις γυναίκες.
Αλλά και απέναντι σε κάθε άνθρωπο που θεωρεί πιο αδύναμο από τον ίδιο.
Η βία δεν είναι πάντα μια γροθιά. Είναι και η λάσπη που πετάς σε κάποιον ανήμπορο να αμυνθεί. Είναι η συκοφαντία. Είναι η εκμετάλλευση. Είναι η χειραγώγηση. Είναι η συνήθεια να καταστρέφεις ζωές για να προστατεύσεις τη δική σου εικόνα.
Κάποιοι πιστεύουν πως η αλήθεια μπορεί να θαφτεί για πάντα.
Κάνουν λάθος.
Η αλήθεια έχει περίεργη συνήθεια. Περιμένει. Δεν βιάζεται. Δεν φωνάζει. Στέκεται υπομονετικά στη γωνία, μέχρι να κουραστεί το ψέμα να τρέχει.
Και τότε εμφανίζεται.
Μικρές αντιφάσεις.
Ξεχασμένες κουβέντες.
Μαρτυρίες.
Βλέμματα.
Σιωπές που κάποτε αποφασίζουν να μιλήσουν.
Το κάρμα δεν είναι εκδίκηση. Είναι η στιγμή που οι πράξεις επιστρέφουν στον δημιουργό τους χωρίς να χρειάζεται κανείς να τις καλέσει.
Εκείνος που κατηγορούσε τους άλλους, βρίσκεται αντιμέτωπος με τις δικές του πράξεις.
Εκείνος που έκρυβε τη βία πίσω από ψεύτικες ιστορίες, δεν μπορεί πια να κρυφτεί.
Εκείνος που παρουσιαζόταν ως αδικημένος, αναγνωρίζεται ως ο άνθρωπος που αδικούσε.
Και η γυναίκα;
Εκείνη στέκεται ακόμη δίπλα του.
Όχι γιατί δεν άκουσε.
Όχι γιατί δεν της μίλησαν.
Αλλά γιατί μερικές φορές ο άνθρωπος φοβάται περισσότερο να παραδεχτεί πως εξαπατήθηκε, παρά να συνεχίσει να ζει μέσα στην εξαπάτηση.
Προσποιείται πως δεν βλέπει.
Χαμογελά.
Υπερασπίζεται το αδικαιολόγητο.
Λέει πως όλα είναι ψέματα.
Λέει πως όλοι ζηλεύουν.
Λέει πως μόνο εκείνη γνωρίζει την αλήθεια.
Κι όμως, κάθε βράδυ, όταν μένει μόνη με τη σιωπή, η συνείδηση χτυπά την πόρτα πιο δυνατά από όλες τις δικαιολογίες.
Μπορεί κανείς να κοιμάται με ανοιχτά μάτια;
Ναι.
Όταν αρνείται να αντικρίσει όσα βρίσκονται μπροστά του.
Η μεγαλύτερη τύφλωση δεν είναι εκείνη των ματιών. Είναι της ψυχής.
Μια κοινωνία που επιτρέπει στους θύτες να μεταμφιέζονται σε θύματα κινδυνεύει να χάσει την πυξίδα της. Και όταν οι πιο ευάλωτοι άνθρωποι χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για εγκλήματα που δεν διέπραξαν, τότε δεν προσβάλλεται μόνο η δικαιοσύνη. Προσβάλλεται η ίδια η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Οι άνθρωποι με αναπηρία δεν είναι ασπίδες για να κρύβεται κανείς πίσω τους. Δεν είναι αποθήκες ευθυνών. Είναι άνθρωποι με ίσα δικαιώματα, που αξίζουν σεβασμό και προστασία από κάθε μορφή εκμετάλλευσης.
Η αλήθεια μπορεί να καθυστερεί, όμως δεν χάνει ποτέ τον δρόμο της.
Κάποια μέρα οι μάσκες πέφτουν.
Τα βλέμματα καθαρίζουν.
Οι ψεύτικοι ήρωες μένουν χωρίς κοινό.
Και όσοι έκτισαν τη ζωή τους πάνω στο ψέμα, ανακαλύπτουν πως δεν υπάρχει πιο εύθραυστο οικοδόμημα από μια ύπαρξη που στηρίζεται στην εξαπάτηση.
Γιατί στο τέλος δεν είναι το ψέμα που νικά.
Είναι η αλήθεια που επιμένει.
Και όταν εκείνη φτάσει, δεν χρειάζεται να φωνάξει.
Αρκεί να σταθεί απέναντι στον καθρέφτη.
Τότε, για πρώτη φορά, ο άνθρωπος που για χρόνια παρουσιαζόταν ως θύμα αντικρίζει τον πραγματικό του αντίπαλο.
Τον ίδιο του τον εαυτό.
