Γράφει ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος, γεωστρατηγικός αναλυτής, αντιστράτηγος ε.α.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να εισβάλουν στο Ιράν. Τεχνικά μπορούν να εισβάλουν σχεδόν οπουδήποτε. Το ερώτημα είναι αν γνωρίζουν γιατί θα εισβάλουν, τι ακριβώς επιδιώκουν να επιτύχουν, πότε θα θεωρήσουν ότι πέτυχαν τον στόχο τους και πώς θα αποχωρήσουν.
Να το ξαναπούμε : «Ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα.» Αυτή η διαχρονική ρήση του Καρλ φον Κλαούζεβιτς εξακολουθεί να καθορίζει το πλαίσιο κάθε στρατιωτικής εκστρατείας.
Όταν όμως η πολιτική δεν γνωρίζει πλέον ποιο αποτέλεσμα επιδιώκει, τότε και ο πόλεμος παύει να υπηρετεί τη στρατηγική. Μετατρέπεται σε αυτοσκοπό. Αυτό μάλλον φαίνεται ότι συμβαίνει σήμερα με την πολιτική της Ουάσιγκτον έναντι του Ιράν.
Ο Πρόεδρος Τραμπ πριν από τρεις ημέρες αρνήθηκε να αποκλείσει το ενδεχόμενο χερσαίας επιχείρησης. Την ίδια στιγμή, ο Αρχηγός του Αμερικανικού Μικτού Επιτελείου Πτέραρχος Νταν Κέιν παραδέχεται δημόσια ότι η αεροπορική ισχύς, όσο συντριπτική και αν είναι έχει όρια. Η δήλωση αυτή η οποία είναι πολύ σοβαρότερη από όσο επιφανειακά ακούγεται δημιουργεί το προφανές ερώτημα: Εάν οι αεροπορικές επιχειρήσεις δεν επαρκούν, ποιο είναι το επόμενο βήμα;
Οι μεταβαλλόμενοι στόχοι αποκαλύπτουν την απουσία στρατηγικής
Αρχικά ο πόλεμος παρουσιάστηκε ως αναγκαίος για να καταστραφεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στην συνέχεια προστέθηκε η εξουδετέρωση των βαλλιστικών πυραύλων. Ακολούθησε ο περιορισμός του δικτύου των φιλοϊρανικών οργανώσεων σε Λίβανο, Συρία, Ιράκ και Υεμένη. Και πάνω από όλα αυτά τονίστηκε τόσο από τον Τραμπ όσο και από τον Νετανιάχου ο σκοπός της αλλαγής καθεστώτος.
Σήμερα όλα τα παραπάνω μπήκαν στο περιθώριο! Η δημόσια συζήτηση και η μετατοπίζεται στην ανάγκη διασφάλισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Και φυσικά εδώ αποκαλύπτεται η τεράστια αντίφαση.
Τα Στενά του Ορμούζ ήταν ανοικτά πριν από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις.
Εάν λοιπόν ο πόλεμος συνεχίζεται τώρα, έστω και σε αυτήν την έκταση για να εξασφαλίσει κάτι που ήδη υπήρχε, τότε δεν πρόκειται για στρατηγικό σχεδιασμό αλλά για συνεχή αναζήτηση νέας πολιτικής αιτιολόγησης. Ο Κλαούζεβιτς προειδοποιούσε ότι ο πολιτικός σκοπός πρέπει να καθορίζει τόσο την ένταση όσο και τη διάρκεια του πολέμου. Όταν ο σκοπός μεταβάλλεται συνεχώς, τότε μεταβάλλεται και η ίδια η λογική της σύγκρουσης.
Η αεροπορική ισχύς δεν κατακτά πολιτικά αποτελέσματα
Πολλοί από εμάς είχαμε επισημάνει από τις πρώτες ημέρες αυτό το οποίο δημόσια παραδέχεται η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία δηλαδή ότι η αεροπορική ισχύς έχει όρια. Κάτι όπως το οποίο φυσικά δεν είναι παραδοχή επιχειρησιακής αδυναμίας αλλά αναγνώριση ενός διαχρονικού στρατηγικού κανόνα.
Καμία αεροπορική εκστρατεία, όσο επιτυχημένη και αν είναι τακτικά, δεν μπορεί να επιβάλει από μόνη της σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα, όταν ο αντίπαλος εξακολουθεί να διαθέτει κρατική συνοχή, έλεγχο του εδάφους και βούληση αντίστασης.
Το απέδειξαν το Βιετνάμ, το Αφγανιστάν, το Ιράκ και, σε μεγάλο βαθμό, η ίδια η Ουκρανία. Η στρατιωτική ισχύς μπορεί να καταστρέψει δυνατότητες. Δύσκολα όμως καταστρέφει πολιτική βούληση.
Μια ευρεία χερσαία εισβολή μπορεί να «σπάσει» το στρατηγικό αδιέξοδο
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται το μεγαλύτερο δίλημμα. Εάν οι βομβαρδισμοί δεν επαρκούν, τότε η στρατιωτική λογική οδηγεί αναπόφευκτα στην ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Μόνο που σχεδόν κανένας σοβαρός στρατιωτικός αναλυτής δεν θεωρεί ρεαλιστική μια τέτοια επιλογή.
Το Ιράν διαθέτει τετραπλάσια έκταση από το Ιράκ, πληθυσμό περίπου 90 εκατομμυρίων, ορεινό ανάγλυφο που ευνοεί τον αμυνόμενο, ισχυρές συμβατικές δυνάμεις, τους Φρουρούς της Επανάστασης, εκτεταμένο πυραυλικό οπλοστάσιο και δυνατότητα διεξαγωγής μακροχρόνιου ασύμμετρου πολέμου.
Μια επιχείρηση εισβολής θα απαιτούσε πιθανότατα περισσότερους από 200.000 στρατιώτες. Ακόμη όμως και αν η στρατιωτική επιτυχία επιτυγχανόταν, θα παρέμενε αναπάντητο το θεμελιώδες ερώτημα:
Το μάθημα του Λίντελ Χαρτ
Κρίνεται σκόπιμο να επισημάνουμε ότι ο Βρετανός στρατηγικός στοχαστής Μπάζιλ Λίντελ Χαρτ υποστήριζε ότι ο σκοπός της στρατηγικής είναι να επιτυγχάνει τον πολιτικό στόχο με το μικρότερο δυνατό κόστος και χωρίς να δημιουργεί προβλήματα μεγαλύτερα από εκείνα που επιχειρεί να λύσει. Αυτό μάλλον φαίνεται να αγνοεί σήμερα η Ουάσιγκτον.
Διαβάστε ακόμα: Όταν ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ ξεχνά ποιόν και τι υπηρετεί!
Η στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα φιλοδοξεί να επιλύσει. Ακόμα και μία περιορισμένη χερσαία επιχείρηση μπορεί να εξελιχθεί σε μακροχρόνια εμπλοκή.
Μια προσωρινή κατάληψη μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη κατοχή.
Μια τακτική επιτυχία μπορεί να οδηγήσει σε στρατηγική αποτυχία.
Οι ειδικές επιχειρήσεις είναι άλλο πράγμα
Αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεται κάθε χερσαία δράση. Ένα πιθανό σενάριο μπορεί να αφορά σε περιορισμένες επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων. Επιδρομές σε υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις, συλλογή κρίσιμων πληροφοριών, ανάκτηση ευαίσθητου υλικού, προσωρινή κατάληψη ενεργειακών εγκαταστάσεων ή μικρών νησιωτικών στόχων.
Αυτές όμως αποτελούν επιχειρήσεις περιορισμένου αντικειμενικού σκοπού και δεν συνιστούν ευρείες χερσαίες επιχειρήσεις όπως κάποιοι …οραματίζονται! Και οπωσδήποτε δεν λύνουν το στρατηγικό πρόβλημα των Αμερικανών.
Το πραγματικό ερώτημα
Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να εισβάλουν στο Ιράν. Τεχνικά μπορούν να εισβάλουν σχεδόν οπουδήποτε. Το ερώτημα είναι αν γνωρίζουν γιατί θα εισβάλουν, τι ακριβώς επιδιώκουν να επιτύχουν, πότε θα θεωρήσουν ότι πέτυχαν τον στόχο τους και πώς θα αποχωρήσουν.
Διαβάστε ακόμα: Όταν ο ευσεβής πόθος υποκαθιστά τη στρατηγική και η ψευδαίσθηση τον ρεαλισμό
Μέχρι στιγμής, καμία από αυτές τις ερωτήσεις δεν έχει λάβει πειστική απάντηση. Και όταν μια υπερδύναμη αδυνατεί να προσδιορίσει το επιθυμητό πολιτικό τέλος μιας σύγκρουσης, τότε δεν κινδυνεύει μόνο να χάσει τελειωτικά πλέον έναν πόλεμο. Κινδυνεύει να επιβεβαιώσει, τη διαχρονική προειδοποίηση του Κλαούζεβιτς, ότι ο πόλεμος χωρίς σαφή πολιτικό σκοπό παύει να αποτελεί εργαλείο στρατηγικής και μετατρέπεται σε στρατηγικό αδιέξοδο.
Αντί επιλόγου
Η Ουάσιγκτον μπαίνει στον πειρασμό της κλιμάκωσης όχι γιατί το επιβάλει κάποια… στρατηγική αλλά γιατί η στρατηγική της δεν παράγει τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Η ιστορία διδάσκει ότι οι μεγάλες στρατηγικές αποτυχίες δεν ξεκινούν με αποφάσεις για ολοκληρωμένους πολέμους. Ξεκινούν όταν κάθε προηγούμενη κλιμάκωση αποτυγχάνει να επιτύχει τον πολιτικό της σκοπό και δημιουργεί πίεση για την επόμενη.
Οι πολεμικοί στόχοι προαναφέρθηκαν! στόχος ήταν η εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος. Αυτοί έχουν «ξεχαστεί». Σήμερα, η επιχειρηματολογία μετατοπίζεται στην «προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας» στα Στενά του Ορμούζ, παρότι τα Στενά ήταν ανοικτά πριν από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων.
Να ξεκαθαρίσουμε ότι ο μεγάλος κίνδυνος δεν είναι ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν μια χερσαία εισβολή στο Ιράν. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι ενδέχεται να οδηγηθούν σε αυτήν από την υφιστάμενη δυναμική της σύγκρουσης. Κάθε νέος πολεμικός στόχος που παρουσιάζεται ως αναγκαίος όπως «το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ» αποτελεί πολύ απλά έμμεση ομολογία ότι ο προηγούμενος δεν επετεύχθη.
Και φυσικά αυτό ουδόλως συνιστά στρατηγική. Ο Κλαούζεβιτς προειδοποιούσε ότι ο πόλεμος πρέπει να παραμένει υποταγμένος στην πολιτική. Εδώ διαφαίνεται ο αντίστροφος κίνδυνος, δηλαδή η πολιτική να αρχίσει να υπηρετεί τις απαιτήσεις του πολέμου χωρίς μάλιστα να απαντάται το θεμελιώδες ερώτημα. «Ποιο είναι το επιθυμητό πολιτικό τέλος του πολέμου»;
Τέλος, κινδυνεύοντας να χαρακτηριστούμε «εμμονικοί» θα επαναλάβουμε ότι η αμερικανική ισχύς δεν δοκιμάζεται επειδή δεν διαθέτει στρατιωτικά μέσα. Δοκιμάζεται επειδή δεν διατυπώθηκαν εξ αρχής σαφείς, ρεαλιστικοί και πολιτικά επιτεύξιμοι στόχοι, δεν καθορίστηκε διακριτό τέλος και φυσικά χωρίς ουδεμία στρατηγική εξόδου. Το αμερικανικό πρόβλημα σήμερα είναι ότι δεν λείπει η ισχύς. Απουσιάζει μία συνεκτική στρατηγική κάτι που υποχρεώνει την Αμερική στην δική της … «Οδύσσεια», όπως εύστοχα ανέφερε σε πρόσφατο άρθρο του ο Διευθυντής της naftemporiki.gr Μιχάλης Ψίλος και μάλιστα χωρίς διαφαινόμενη «Ιθάκη» θα προσέθετε ο υπογράφων το κείμενο αυτό.
