Από
Μία από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου γράφτηκε στις 14 Αυγούστου 1974, όταν ξεκίνησε η δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής στο νησί.
Σήμερα, 52 χρόνια μετά, η ημερομηνία παραμένει βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη. Η επιχείρηση που έμεινε γνωστή ως «Αττίλας 2» είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη μεγάλου μέρους των εδαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη δημιουργία της γραμμής κατάπαυσης του πυρός που ουσιαστικά χώρισε την Κύπρο στα δύο.
Η έναρξη της δεύτερης εισβολής
Η δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής άρχισε τα ξημερώματα της 14ης Αυγούστου, λίγες μόλις ώρες μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στη Γενεύη.
Η Τουρκία είχε προηγουμένως απαιτήσει σημαντικές εδαφικές παραχωρήσεις από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Μετά το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο για τη νέα στρατιωτική προέλαση.
Η επιχείρηση εξαπλώθηκε σε δύο βασικές κατευθύνσεις. Οι τουρκικές δυνάμεις κινήθηκαν ανατολικά προς την Αμμόχωστο και δυτικά προς τη Μόρφου, καταλαμβάνοντας διαδοχικά περιοχές και χωριά.
Το συνθηματικό που χρησιμοποιήθηκε για την έναρξη της επιχείρησης ήταν η γνωστή φράση «Η Αϊσέ μπορεί να πάει διακοπές», η οποία μεταδόθηκε από τον τότε Τούρκο υπουργό Εξωτερικών προς τον πρωθυπουργό Μπουλέντ Ετσεβίτ.
Η προέλαση προς Αμμόχωστο και Μόρφου
Κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών, οι τουρκικές δυνάμεις προχώρησαν βαθύτερα στο κυπριακό έδαφος.
Η προέλαση πέρασε από περιοχές όπως η Μια Μηλιά, η Κυθρέα και η Μεσαορία, ενώ παράλληλα οι τουρκικές δυνάμεις κατευθύνθηκαν προς την Αμμόχωστο και τη Μόρφου.
Μέχρι τις 16 Αυγούστου, οι δύο μεγάλες πόλεις είχαν περάσει υπό τουρκικό έλεγχο.
Η εξέλιξη αυτή είχε τεράστιες ανθρωπιστικές συνέπειες. Χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τις περιουσίες τους, ενώ η περίοδος εκείνη συνδέθηκε με νεκρούς, αγνοούμενους και αιχμαλώτους.
Η Ελλάδα και η διεθνής αντίδραση
Την ώρα που οι τουρκικές δυνάμεις προχωρούσαν, η Κυπριακή Δημοκρατία απηύθυνε εκκλήσεις για διεθνή παρέμβαση.
Ο Πρόεδρος Μακάριος καταδίκασε την τουρκική στρατιωτική επέμβαση και ζήτησε από τη διεθνή κοινότητα να αντιδράσει.
Την ίδια περίοδο, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε επιστρέψει στην πρωθυπουργία της Ελλάδας, η οποία βρισκόταν αντιμέτωπη με την αδυναμία στρατιωτικής παρέμβασης στην Κύπρο. Η φράση «Η Κύπρος κείται μακράν» έμεινε στην ιστορία ως χαρακτηριστική αποτύπωση της κατάστασης που επικρατούσε τότε.
Παράλληλα, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ζητούσε την κατάπαυση του πυρός.
Η γραμμή που έμεινε χαραγμένη στον χάρτη
Μέχρι το απόγευμα της 16ης Αυγούστου, οι τουρκικές δυνάμεις είχαν διαμορφώσει τη γραμμή που έμεινε γνωστή ως «γραμμή του Αττίλα».
Η κατάπαυση του πυρός ήρθε αφού είχε ολοκληρωθεί η κατάληψη περίπου του 36% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Κερύνεια, Καρπασία, Μόρφου, Αμμόχωστος, Πενταδάκτυλος και μεγάλο μέρος της Μεσαορίας βρέθηκαν υπό τουρκικό έλεγχο.
Η Κύπρος είχε πλέον αλλάξει για πάντα.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έγιναν πρόσφυγες, περιουσίες εγκαταλείφθηκαν, οικογένειες χωρίστηκαν και εκατοντάδες άνθρωποι παρέμειναν αγνοούμενοι.
52 χρόνια μετά, η 14η Αυγούστου εξακολουθεί να αποτελεί ημέρα μνήμης και οδύνης για την Κύπρο. Η εικόνα της διαιρεμένης πατρίδας παραμένει μέχρι σήμερα η πιο οδυνηρή κληρονομιά εκείνων των ημερών.
