Η Άγκυρα επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα στην Ανατολική Μεσόγειο, χαρακτηρίζοντας παράνομες τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo. Στο επίκεντρο η ελληνική υφαλοκρηπίδα, η Κάσος και το στρατηγικής σημασίας έργο Great Sea Interconnector, με προοπτική επέκτασης έως το Ισραήλ.
Σε νέα ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο προχώρησε η Τουρκία, με επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της, αντιδρώντας στην έναρξη των διαδικασιών για την επανεκκίνηση των ερευνών που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Η ανακοίνωση της Άγκυρας εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου, μετά την ολοκλήρωση των ελληνικών διαδικασιών αδειοδότησης και την έκδοση NAVTEX για τις ερευνητικές εργασίες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo, στο πλαίσιο του έργου Great Sea Interconnector (GSI).
Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι το γαλλικής σημαίας πλοίο σχεδιάζει να πραγματοποιήσει «παράνομες θαλάσσιες επιστημονικές ερευνητικές δραστηριότητες» σε περιοχή που η ίδια θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της. Επικαλείται, μάλιστα, τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που κοινοποίησε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020.
Παράλληλα, η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι ακύρωσε τις NAVTEX που εξέδωσαν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ απαιτεί προηγούμενη συναίνεση των τουρκικών αρχών για το τμήμα των εργασιών που θεωρεί ότι εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα.
Η ελληνική απάντηση και η επανεκκίνηση των ερευνών
Η Αθήνα, από την πλευρά της, προχώρησε στην ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης, έπειτα από αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία ενεργεί για λογαριασμό της εταιρείας Great Sea Interconnector. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε τη σχετική απόφαση στις 6 Νοεμβρίου, μετά τη θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής. Ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX, με ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027.
Το γαλλικό πλοίο πρόκειται να πραγματοποιήσει έρευνες στον βυθό, αρχικά στην περιοχή νότια της Κάσου, όπου οι προηγούμενες εργασίες είχαν διακοπεί τον Ιούλιο του 2024, έπειτα από την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή. Πρέπει να διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη φάση αφορά την αποτύπωση και τη διερεύνηση του θαλάσσιου βυθού, απαραίτητη προϋπόθεση για την τεχνική προετοιμασία της πόντισης του καλωδίου, και όχι την ολοκλήρωση της ίδιας της εγκατάστασης.
Το διεθνές δίκαιο και η τουρκική αμφισβήτηση
Η τουρκική επιχειρηματολογία επαναφέρει στο προσκήνιο τη διαμάχη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία επικαλείται τη δική της κοινοποίηση προς τον ΟΗΕ, ωστόσο η καταχώριση ενός εγγράφου στα Ηνωμένα Έθνη δεν συνιστά διεθνή αναγνώριση των διεκδικήσεων που περιλαμβάνει.
Επιπλέον, η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Το άρθρο 79 της Σύμβασης κατοχυρώνει το δικαίωμα των κρατών να εγκαθιστούν υποθαλάσσια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα, προβλέποντας παράλληλα συγκεκριμένους κανόνες για τη χάραξη της διαδρομής τους και τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους.
Ένα έργο με ευρωπαϊκή και γεωπολιτική σημασία
Το Great Sea Interconnector αποτελεί στρατηγικό ενεργειακό έργο, με αρχική δυναμικότητα 1.000 MW και υποθαλάσσια διαδρομή περίπου 900 χιλιομέτρων. Στόχος είναι να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και να συνδεθεί με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο, ενώ ο ευρύτερος σχεδιασμός προβλέπει επέκταση προς το Ισραήλ. Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με κοινοτική χρηματοδότηση 657 εκατομμυρίων ευρώ.
Η νέα τουρκική παρέμβαση δεν αποτελεί απλώς διπλωματική διαμαρτυρία. Αναδεικνύει την προσπάθεια της Άγκυρας να αποκτήσει λόγο και δυνατότητα παρέμβασης σε ενεργειακές υποδομές που συνδέουν την Ελλάδα, την Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή με την Ευρώπη. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία θα προχωρήσουν απρόσκοπτα στην υλοποίηση του έργου ή εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει και πάλι να παρεμποδίσει τις εργασίες, όπως συνέβη το καλοκαίρι του 2024. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί δοκιμασία όχι μόνο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και για την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου εξωτερικών
<<Σχετικά με την απόπειρα από σκάφος με γαλλική σημαία να διεξάγει μη εξουσιοδοτημένες θαλάσσιες επιστημονικές ερευνητικές δραστηριότητες στην υφαλοκρηπίδα μας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Φαίνεται ότι ένα πλοίο με γαλλική σημαία σκοπεύει να διεξάγει παράνομη θαλάσσια επιστημονική ερευνητική δραστηριότητα που περιλαμβάνει την μη εξουσιοδοτημένη τοποθέτηση καλωδίων εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας κοινοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020.
Οι μη εξουσιοδοτημένες προειδοποιήσεις πλοήγησης που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία για τον σκοπό αυτό έχουν ακυρωθεί από τη χώρα μας.
Η διαδικασία σχετικά με την απόκτηση της απαιτούμενης συναίνεσης από τη χώρα μας, σύμφωνα με τις καθιερωμένες διατάξεις του διεθνούς ναυτικού δικαίου, για το τμήμα της προγραμματισμένης δραστηριότητας του σκάφους που εμπίπτει στα όρια της υφαλοκρηπίδας μας, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι στην προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων βάσει του διεθνούς δικαίου και θα συνεχίσουμε να υιοθετούμε μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό στην περιοχή>>.
